Những mối lo ngại chiến lược
Các quốc gia thành viên NATO đang đặt hoạt động tăng cường quân bị của Nga vào tầm ngắm. Trong đó, Cơ quan Tình báo Quân sự Thụy Điển (MUST) phối hợp cùng liên minh truyền thông Bắc Âu (gồm SVT, NRK, DR và Delfi) vừa công bố một cuộc điều tra quốc tế chuyên sâu. Báo cáo này dựa trên các dữ liệu phân tích tình báo và hình ảnh vệ tinh thu được từ Planet Labs.
Các chuyên gia đã mổ xẻ loạt ảnh vệ tinh tại các vùng lãnh thổ của Nga nằm giáp biên giới Ba Lan, Phần Lan và Na Uy. Kết quả cho thấy nhiều căn cứ quân sự mới đang mọc lên, cùng với đó là dấu hiệu chuẩn bị mặt bằng cho các công trình tiếp theo.
Theo tài liệu điều tra, các hoạt động này tập trung tại 7 huyện nằm cách đường biên giới từ 10 đến 190 km, bao gồm cả khu vực Petrozavodsk và Pechenga. Tại 3 đến 4 khu vực trong số này, Nga đang rầm rộ xây dựng hoặc hiện đại hóa các doanh trại cùng cơ sở hạ tầng kiên cố. Vệ tinh cũng ghi nhận sự gia tăng đột biến của các phương tiện quân sự và vận tải, minh chứng cho một nhịp độ hoạt động quân sự mật độ cao.
Bộ Quốc phòng Phần Lan lập tức đưa ra bình luận về động thái này. Phía Helsinki cho biết, hiện có khoảng 20.000 binh sĩ Nga đang đồn trú gần biên giới Phần Lan, và các căn cứ mới này sẽ cho phép Moscow tăng quy mô lực lượng lên gấp 4 lần.
Tuy nhiên, các con số ước tính trong cuộc điều tra có sự phân hóa theo phạm vi: Bộ chỉ huy Phần Lan nhận định có khoảng 80.000 quân có thể được triển khai trực tiếp sát biên giới nước này; trong khi đó, một kịch bản mở rộng hơn dự báo khoảng 115.000 quân sẽ bao trọn toàn bộ phòng tuyến phía Bắc của NATO, tính cả các quốc gia Baltic.
Con số 115.000 quân này được đưa ra sau khi giới chuyên gia phân tích 19 cơ sở quân sự dọc hành lang phía Bắc — một phạm vi rộng hơn nhiều so với 7 vùng biên giới trọng điểm được đề cập ở phần đầu báo cáo.
Tình báo Thụy Điển (MUST) nhận định, chiến lược xây dựng của Nga mang tầm nhìn dài hạn. Theo giả thuyết này, một khi khép lại chiến dịch quân sự tại Ukraine, quân đội Nga sẽ giải phóng được một lượng lớn nguồn lực và một phần trong số đó sẽ được điều chuyển về các căn cứ mới ở vùng Tây Bắc. Các chuyên gia Thụy Điển cũng đặc biệt cảnh báo về năng lực cơ động, cho phép Nga tái triển khai các đại quân đoàn trong thời gian cực ngắn.
Dù Thụy Điển và NATO thừa nhận các công trình này có thể là bước chuẩn bị cho một kịch bản xung đột giả định giữa Nga và liên minh, song chính các tác giả cuộc điều tra đánh giá khả năng nổ ra chiến tranh ở thời điểm hiện tại là "cực kỳ thấp". Dẫu vậy, họ cảnh báo rằng cục diện có thể đảo chiều nhanh chóng nếu tiếng súng tại Ukraine im hơi.
Kế hoạch phản đòn của Điện Kremlin
Đánh giá về thông tin trên, trang TopWar nhận định, Moscow từ lâu đã chỉ trích mạnh mẽ làn sóng mở rộng của NATO, coi việc liên minh quân sự này áp sát biên giới là mối đe dọa trực tiếp và không thể ngó lơ. Việc Thụy Điển và Phần Lan gia nhập NATO được Nga xếp vào nhóm rủi ro an ninh nghiêm trọng, buộc họ phải tung ra các biện pháp đáp trả tương xứng,
Nấc thang phản ứng rõ rệt nhất chính là quyết định tái lập Quân khu Leningrad (LVO). Việc cải tổ cấu trúc này giúp Nga chuyển giao quyền chỉ huy và tiếp tế hậu cần cho mặt trận Tây Bắc từ Quân khu phía Tây (vốn đã quá tải) sang một bộ chỉ huy độc lập. Mục tiêu tối thượng của quân khu mới là phòng thủ nghiêm ngặt hướng Tây Bắc — khu vực đang nằm trong tầm ngắm của NATO.
Được tái lập vào năm 2024 dựa trên việc tách một phần lãnh thổ, lực lượng của Quân khu phía Tây và Hạm đội Phương Bắc, LVO được giao nhiệm vụ cải tổ các đơn vị cũ, thành lập các đơn vị mới, đồng thời xây mới và khôi phục hàng loạt cơ sở hạ tầng quân sự.
Chính giai đoạn xây dựng cao điểm này đã lọt vào tầm ngắm của tình báo Thụy Điển và các đối tác. Trước khi báo cáo điều tra này được công bố, các thông tin nguồn mở về cấu trúc của LVO chỉ là những mảnh ghép rời rạc. Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh hiện đã được làm sáng tỏ tại các mắt xích cốt lõi:
Tại Petrozavodsk (Novaya Vilga, Karelia): Cuộc điều tra tiết lộ Nga đang xây dựng một quân đoàn hoàn toàn mới từ con số 0. Ảnh vệ tinh ghi nhận một diện tích rừng rộng khoảng 1 km² đã bị san phẳng, nhường chỗ cho 50 công trình quân sự với sức chứa lên tới 16.000 quân. Trước đó, các tài liệu trực tuyến thường nhầm lẫn quân đoàn này thuộc vùng Leningrad hoặc có sở chỉ huy tại Pskov.
Tại Pechenga (vùng Murmansk): Lữ đoàn bộ binh cơ giới hiện tại nhiều khả năng đang được nâng cấp lên quy mô cấp sư đoàn, đi kèm cơ sở hạ tầng mở rộng đủ sức chứa từ 10.000 đến 17.000 người.
Tại Kandalaksha: Một căn cứ hoàn toàn mới dành cho lữ đoàn pháo binh công suất lớn đang được khẩn trương hoàn thiện.
Tại Luga (vùng Leningrad): Đây là nơi ghi nhận mật độ tập trung pháo binh và tên lửa cao nhất. Chi tiết này đập tan các tin đồn trước đó cho rằng Nga đã rút cạn các đơn vị hậu phương tại quân khu này để dồn cho mặt trận khác.
Những tọa độ trên mới chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm". Theo nhóm tác giả điều tra, mạng lưới cơ sở hạ tầng này đang được thiết kế để phục vụ cho một đại đoàn hợp thành và ba quân đoàn, trọng tâm đổ dồn vào hai hướng chiến lược: Karelia và Murmansk.
Rõ ràng, đằng sau việc thay đổi tên gọi hành chính là một chiến dịch xây dựng thực địa quy mô lớn. Nằm tách biệt với cụm quân Tây Bắc này, hướng Kaliningrad sẽ do một quân đoàn thuộc Hạm đội Baltic chịu trách nhiệm trấn giữ.
Vòng xoáy đối đầu chưa có hồi kết
Những năm qua, NATO liên tục lấy "mối đe dọa từ Nga" làm cái cớ để đẩy mạnh các hoạt động quân sự tại châu Âu, từ triển khai chương trình mới đến kết nạp thành viên. Ngược lại, Nga đáp trả bằng các biện pháp quân sự tương đương, và NATO lại dùng chính những động thái phản kháng đó để chứng minh cho lo ngại ban đầu của mình. Mỗi bước đi của một bên đều trở thành lý do để bên kia tung đòn phản pháo. Vòng xoáy luẩn quẩn này đang kéo dài vô tận.
Với NATO, đó là sự hiện diện của hai cụm quân FLF tại Phần Lan và Thụy Điển. Với Nga, đó là những đại công trường đang ngày đêm đỏ lửa tại Quân khu Leningrad: từ khoảng rừng bị phát quang ở Petrozavodsk, căn cứ pháo binh mới tại Kandalaksha cho đến doanh trại mở rộng ở Pechenga.
Khi những cơ sở hạ tầng này hoàn thiện phần lớn vào cuối năm 2026, thế giới sẽ không còn tranh luận về các bản vẽ hay công trường nữa, mà phải đối mặt với thực tế: hàng chục vạn binh sĩ của hai phía đã vào vị trí, đối đầu trực diện sát vách biên giới của nhau.
Quốc Vinh (Theo Topwar)
