Mấy hôm nay, mạng xã hội xôn xao vì đoạn clip quay ở một siêu thị tại Giang Tô (Trung Quốc). Một bà cụ bế đứa cháu còn đang đóng bỉm, trần chân, thản nhiên… đặt thẳng vào thùng đựng đậu xanh bán theo kg. “Bể bơi đậu xanh” bất đắc dĩ này lập tức trở thành sân chơi của em bé: lúc thì dùng chân quẫy đậu cho kêu sàn sạt, lúc lại bốc cả nắm đậu đưa vào miệng, nhai không nổi thì phun ra lại vào thùng. Bà chỉ buông đúng một câu “đừng ăn đậu xanh”, rồi vui vẻ cầm điện thoại quay clip, hí hửng đăng lên mạng khoe “khoảnh khắc tuổi thơ đáng yêu”.
Không ít cư dân mạng lần theo tài khoản, phát hiện bà còn đang bán… trà online. Cảnh tượng “cháu tắm đậu xanh” khiến người ta rùng mình nghĩ tới những bao trà trong nhà: liệu có ngày nào cũng thành “khu vui chơi” của em bé này hay không?
Sau khi bị báo cho biết, phía siêu thị vội vàng thu hồi toàn bộ số đậu trong thùng, gửi thông báo cho khách đã mua để hoàn tiền. Có người đề xuất nên yêu cầu gia đình kia mua hết số đậu đó mang về. Chỉ khi phải trả giá thật, người ta mới nhớ lâu bài học về việc tôn trọng người khác.
Câu chuyện này làm nhiều người liên tưởng đến 1 hình ảnh khác, từng gây tranh cãi.
Trong ảnh, cũng ở một siêu thị ở Trung Quốc, một cậu bé tầm 8-9 tuổi, tay trái ôm nguyên trái măng cụt, tay phải bóc vỏ, miệng nhai ngon lành. Xung quanh là kệ trái cây được bày biện sạch sẽ, còn người lớn đi cùng thì… đứng ngoài khung hình, không biết làm gì, có thể là đang cười, có thể đang quay clip “ghi lại khoảnh khắc dễ thương”.
Nhìn những khoảnh khắc như vậy, bỗng hiểu vì sao có những đứa trẻ lớn lên nhưng rất khó khá lên, rất khó trở nên giàu có theo nghĩa rộng: giàu có về nhân cách, về hiểu biết và cả về tiền bạc.
Từ “dễ thương” đến “khôn lỏi” chỉ cách nhau một sự im lặng của người lớn
Trong các siêu thị, cảnh trẻ con “tận hưởng” đồ ăn không trả tiền không phải hiếm. Có đứa đứng chén hết khay thử đồ, nhai dở lại bỏ vào. Có đứa bóc quýt, bổ sầu riêng, bứt nho ăn ngay tại quầy rồi thản nhiên quăng vỏ xuống đất. Có em cào cào từng múi măng cụt, ăn xong vứt lại trái bị móp méo, hỏng ruột.
Điều đáng sợ không phải là một hai trái cây bị hỏng, vài lạng đậu bị bẩn mà là thái độ của người lớn: Có người giả vờ không thấy, coi như “trẻ con mà”. Có người còn khuyến khích: “Ăn đi, thử đi, có mất gì đâu”. Có người bị nhắc nhở thì quay sang cãi: “Nó còn nhỏ, có biết gì đâu, làm gì căng”.
Trong đầu những đứa trẻ ấy, một thông điệp đang được ghi vào rất rõ: Nếu mình thích, mình cứ lấy; có gì thì đã có người lớn đứng ra xin lỗi, trả tiền hoặc cự lại giúp mình. Đó chính là gốc rễ của kiểu “khôn lỏi”: khôn 1 phần, dại cả đời. Tư duy “ăn cắp vặt” khó sinh ra một cuộc đời lớn.
Nhiều người nghĩ: “Trẻ con ăn vài trái nho, bóc vài trái măng cụt thì có là gì đâu, siêu thị giàu mà”. Nhưng sự giàu có thật sự chưa bao giờ được xây trên tư duy “có chút mà”, “người ta nhiều mà”.
Một đứa trẻ lớn lên trong niềm tin rằng lấy của chung một ít cũng không sao, mình làm sai sẽ luôn có người cứu, chỉ cần vui, không cần nghĩ đến cảm giác người khác. Thì sau này, khi đi làm, chúng cũng dễ dàng bê tài sản công ty về nhà vì “công ty có thiếu gì đâu”, lách luật một chút vì “ai chẳng làm vậy”, bỏ qua đạo đức nghề nghiệp vì “miễn có lợi cho mình là được”.
Những người như vậy có thể kiếm được tiền, thậm chí rất nhiều tiền, nhưng khó mà “giàu” theo nghĩa bền vững. Bởi một khi xây nhà trên nền móng gian dối, chỉ cần một cơn gió mạnh, mọi thứ sẽ đổ sụp.
Dễ dãi với hành vi xấu của con, đến một lúc nào đó, khi con bước ra xã hội, gặp những luật chơi khắt khe hơn, từ nội quy trường học, quy định công ty cho tới pháp luật, cú sốc sẽ rất lớn. Nhiều phụ huynh lúc ấy lại than “không hiểu sao nó bướng vậy”, mà quên rằng ngày xưa chính mình là người dạy con coi thường nguyên tắc đầu tiên.
Muốn con “giàu”, hãy dạy con tôn trọng ranh giới. Giàu hay nghèo, đôi khi bắt đầu từ những việc rất nhỏ:
Biết nói “cảm ơn” khi được phục vụ.
Biết xếp lại món hàng mình lỡ làm rơi.
Biết xin lỗi khi con mình làm hỏng đồ của người khác.
Biết phân biệt rõ: cái gì là của con, cái gì là của chung.
Những đứa trẻ được dạy như vậy có thể không có tuổi thơ “ăn cả siêu thị”, nhưng chúng sẽ có tương lai đủ rộng để tự bước đi. Ngược lại, trẻ được nuôi lớn trong những “đặc quyền” vô lý muốn làm gì thì làm, ai nhắc nhở thì cha mẹ xù lông bảo vệ sau này rất dễ vấp ngã vì chính thói quen coi thường ranh giới ấy.
Ngày mai, khi đưa con vào siêu thị, có lẽ điều quan trọng không phải là chụp được bao nhiêu tấm ảnh “check-in dễ thương”, mà là con học được bao nhiêu bài học về phép lịch sự nơi công cộng, về sự tôn trọng sức lao động của người khác.
Bởi cuối cùng, một đứa trẻ hiểu rằng “mình không được phép lấy thứ chưa trả tiền”, “không được phá đồ của người khác để thỏa trí tò mò” mới thật sự là đứa trẻ có nền tảng để trở nên giàu có: giàu lòng tự trọng, giàu ý thức, và từ đó, sớm muộn cũng có thể giàu cả về vật chất.
Hiểu Đan (Nguồn: Sohu)
