Gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể. Cơ quan này tham gia lọc và xử lý các chất có hại trong máu, sản xuất mật để hỗ trợ tiêu hóa, dự trữ dinh dưỡng và điều hòa quá trình chuyển hóa.
Theo A.J Hospital and Research Centre (Ấn Độ), gan đảm nhận hơn 500 chức năng thiết yếu. Đây cũng là cơ quan có khả năng tái tạo đặc biệt. Tuy nhiên, bệnh gan ở giai đoạn sớm thường khó nhận biết rõ ràng. Vì vậy, muốn biết gan có đang hoạt động ổn hay không, có thể quan sát một số tín hiệu dưới đây.
Ăn uống và tiêu hóa có ổn không?
Một lá gan khỏe mạnh sẽ sản xuất đủ mật để hỗ trợ tiêu hóa chất béo và hấp thu các vitamin tan trong dầu. Vì vậy, nếu bạn ăn uống ngon miệng, ít đầy bụng, khó tiêu, hoạt động tiêu hóa diễn ra đều đặn, đó có thể là một tín hiệu tích cực.
Ngược lại, nếu thường xuyên chán ăn, buồn nôn, đầy hơi, khó tiêu kéo dài hoặc có cảm giác nặng tức vùng bụng, bạn không nên chủ quan. Những dấu hiệu này có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có vấn đề ở gan, mật hoặc hệ tiêu hóa.
Da có sáng khỏe, ít bất thường không?
Gan tham gia xử lý nhiều chất thải và sản phẩm chuyển hóa trong cơ thể. Khi gan hoạt động tốt, cơ thể có khả năng loại bỏ các chất không cần thiết hiệu quả hơn.
Một làn da sáng, ít xỉn màu, ít bất thường kéo dài có thể phản ánh phần nào sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ nổi mụn, ngứa da hay viêm da là gan yếu. Các vấn đề về da có thể liên quan đến nội tiết, dị ứng, mỹ phẩm, môi trường hoặc bệnh da liễu.
Điều cần chú ý hơn là vàng da, vàng mắt, ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc da dễ bầm tím. Đây là những dấu hiệu nên đi khám để kiểm tra.
Nước tiểu và đại tiện có bình thường không?
Màu nước tiểu cũng là một tín hiệu dễ quan sát. Theo A.J Hospital and Research Centre, nước tiểu bình thường thường có màu vàng nhạt. Nếu nước tiểu sẫm màu như cam đậm, màu hổ phách, màu nâu hoặc giống màu nước cola, đó có thể là dấu hiệu cần lưu ý.
Nguyên nhân có thể là do mất nước, thuốc, thực phẩm hoặc một số vấn đề sức khỏe. Tuy nhiên, trong bệnh gan, nước tiểu sẫm màu có thể liên quan đến tình trạng bilirubin tích tụ do gan xử lý không hiệu quả.
Bên cạnh đó, thói quen đại tiện đều đặn, phân có màu sắc bình thường cũng là một tín hiệu tốt. Nếu phân bạc màu, tiêu chảy kéo dài, táo bón dai dẳng hoặc rối loạn tiêu hóa không rõ nguyên nhân, bạn nên kiểm tra sức khỏe.
Cơ thể có đủ năng lượng không?
Gan dự trữ glycogen, một dạng năng lượng dự phòng của cơ thể. Khi gan hoạt động ổn định, quá trình chuyển hóa năng lượng diễn ra tốt hơn, giúp cơ thể duy trì sự tỉnh táo và sức bền trong sinh hoạt hằng ngày.
Nếu thường xuyên mệt mỏi, uể oải, suy giảm khả năng tập trung dù đã ngủ đủ, đó có thể là dấu hiệu cơ thể đang gặp vấn đề. Mệt mỏi kéo dài không chỉ liên quan đến gan mà còn có thể do thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, stress, thiếu ngủ hoặc bệnh lý khác.
Cân nặng, cholesterol và xét nghiệm gan ra sao?
Gan đóng vai trò lớn trong chuyển hóa chất béo, đường và cholesterol. Vì vậy, duy trì cân nặng hợp lý và chỉ số cholesterol trong ngưỡng lành mạnh cũng là yếu tố quan trọng để bảo vệ gan.
Tuy nhiên, nhìn bên ngoài không đủ để khẳng định gan khỏe. Một trong những cách đáng tin cậy hơn là kiểm tra chức năng gan qua xét nghiệm máu. Xét nghiệm này có thể đo men gan và một số chỉ số liên quan. Men gan tăng cao có thể gợi ý gan đang bị tổn thương hoặc có bệnh lý cần theo dõi.
Tóm lại, có thể quan sát gan qua nhiều dấu hiệu như tiêu hóa, da, nước tiểu, đại tiện, năng lượng, cân nặng và kết quả xét nghiệm. Nhưng các dấu hiệu này chỉ mang tính tham khảo. Nếu cơ thể xuất hiện bất thường kéo dài, đặc biệt là vàng da, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi nhiều hoặc đau tức vùng hạ sườn phải, người dân nên đi khám sớm để được đánh giá chính xác.
Lam Chi
Nguồn: A.J. Hospital & Research Centre
