Gan là cơ quan tham gia lọc độc tố, chuyển hóa chất dinh dưỡng, xử lý đường và chất béo, đồng thời có khả năng tự tái tạo đáng kinh ngạc. Tuy nhiên, để gan hoạt động tốt, cơ thể cần duy trì những thói quen sống lành mạnh và ổn định.
Theo chuyên trang EatingWell, nhiều người thường nghĩ rượu bia mới là “thủ phạm” lớn nhất gây hại gan. Nhưng các chuyên gia cảnh báo, một thói quen buổi tối rất phổ biến cũng có thể âm thầm tác động xấu đến gan theo thời gian, đó là ăn khuya.
Ăn khuya có thể làm rối loạn “đồng hồ sinh học” của gan
TS.BS Simran Malhotra, chuyên gia y khoa lối sống người Mỹ, cho biết gan cũng hoạt động theo nhịp sinh học riêng, tương tự nhiều cơ quan khác trong cơ thể. Ban ngày và ban đêm, cách gan xử lý đường, chất béo và năng lượng không hoàn toàn giống nhau. Khi một người ăn muộn sát giờ ngủ trong thời gian dài, nhịp nghỉ ngơi tự nhiên của gan có thể bị xáo trộn.
“Ăn khuya kéo dài làm gián đoạn nhịp sinh học của gan, hay chu kỳ nghỉ ngơi ban đêm”, bác sĩ Malhotra nói. Tình trạng này có thể góp phần làm tăng đường huyết, tích tụ mỡ và thúc đẩy phản ứng viêm trong gan.
Một trong những vấn đề đáng chú ý là khả năng kiểm soát đường huyết vào ban đêm. Càng về khuya, cơ thể thường kém nhạy với insulin hơn. Điều này khiến glucose từ bữa ăn muộn được xử lý kém hiệu quả hơn so với khi ăn cùng bữa đó vào ban ngày.
Chuyên gia dinh dưỡng Lisa Andrews (Mỹ) giải thích: “Ăn muộn có thể khiến đường huyết tăng cao hơn vì cơ thể, bao gồm cả gan, xử lý glucose kém hiệu quả vào ban đêm. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, nguy cơ rối loạn chuyển hóa và tích mỡ trong gan có thể tăng lên”.
Theo bác sĩ Malhotra, một nghiên cứu trên 32.000 người cho thấy việc bỏ bữa sáng và ăn vặt khuya có liên quan tới nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa cao hơn 52%. Điều đáng nói là mỡ tích tụ trong gan không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rõ ràng, vì vậy nhiều người chỉ phát hiện khi đi kiểm tra sức khỏe.
Nên thay đổi thói quen buổi tối thế nào?
Các chuyên gia không cho rằng mọi bữa ăn nhẹ vào buổi tối đều nguy hiểm. Vấn đề nằm ở thói quen ăn khuya lặp đi lặp lại, đặc biệt là ăn sát giờ ngủ, ăn nhiều món ngọt, nhiều chất béo, nhiều calo hoặc “ăn vì buồn miệng” khi xem tivi, dùng điện thoại.
Để giảm tác động lên gan, các chuyên gia khuyến nghị mọi người nên:
Ăn bữa tối sớm hơn, tốt nhất cách giờ đi ngủ vài tiếng.
Bữa tối nên có thực phẩm tạo cảm giác no lâu như nguồn đạm lành mạnh, chất xơ và chất béo tốt, nhờ đó hạn chế cảm giác thèm ăn về khuya.
Một mẹo đơn giản là “đóng bếp” sau bữa tối: tắt đèn khu vực bếp, đánh răng sớm hơn hoặc chuyển sang các hoạt động không gắn với ăn uống như đọc sách, viết nhật ký, làm việc nhẹ bằng tay.
Nếu thực sự đói, có thể chọn bữa phụ nhỏ, dễ tiêu và ít đường, chẳng hạn sữa chua Hy Lạp kèm quả mọng hoặc bánh mì nướng phết bơ đậu phộng.
Bên cạnh việc hạn chế ăn khuya, chuyên gia cũng khuyến nghị duy trì chế độ ăn nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, hạt; đồng thời giảm đường bổ sung, tinh bột tinh chế, chất béo bão hòa và rượu bia.
Vận động đều đặn, ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm và kiểm tra men gan định kỳ cũng là những cách quan trọng để bảo vệ lá gan.
Lam Chi
Nguồn: Eating Well
