Tạp chí New Scientist, ngày 1/12, một người đàn ông sống tại Berlin (Đức) đã chính thức trở thành trường hợp thứ hai trong lịch sử y khoa được chữa khỏi HIV bằng tế bào gốc không mang đột biến gene kháng virus hoàn toàn. Thành công này mở rộng đáng kể triển vọng điều trị HIV, thay vì phụ thuộc vào nguồn hiến tặng cực kỳ hiếm như quan niệm trước đây.
Bệnh nhân phát hiện dương tính với HIV năm 2009 và mắc bệnh bạch cầu vào năm 2015. Tháng 10/2015, các bác sĩ tại Bệnh viện Charité (Berlin) quyết định ghép tế bào gốc tủy xương để điều trị ung thư máu.
Do không tìm được người hiến tặng phù hợp mang đột biến gen CCR5 kép (loại gene hiếm giúp ngăn chặn hoàn toàn HIV xâm nhập tế bào), êkíp điều trị buộc phải dùng tế bào từ một người hiến chỉ mang một bản sao gen đột biến CCR5.
Theo quy trình, bệnh nhân trải qua hóa trị để tiêu diệt phần lớn hệ miễn dịch cũ, tạo điều kiện cho tế bào gốc mới phát triển. Ông tiếp tục dùng thuốc kháng virus (ART) trong ba năm sau ghép để ức chế mầm bệnh. Đến năm 2018, khi sức khỏe ổn định và ung thư thuyên giảm, ông quyết định ngừng thuốc ART.
Kết quả theo dõi cho thấy suốt 7 năm 3 tháng kể từ khi ngừng thuốc, các xét nghiệm chuyên sâu không còn tìm thấy dấu vết virus HIV trong máu.
Đây là thời gian sạch virus dài thứ hai trong số 7 ca được thế giới công nhận đã khỏi bệnh. Giáo sư Christian Gaebler, nhà miễn dịch học tại Đại học Tự do Berlin, khẳng định bệnh nhân hiện hoàn toàn khỏe mạnh mà không cần bất kỳ can thiệp y tế nào.
Trước đây, giới chuyên môn tin rằng để chữa khỏi HIV, bệnh nhân bắt buộc phải nhận tế bào gốc mang đột biến CCR5 kép nhằm loại bỏ hoàn toàn “cửa ngõ” protein mà virus sử dụng để tấn công hệ miễn dịch. Tuy nhiên, trường hợp tại Berlin này, cùng với “bệnh nhân Geneva” được công bố năm ngoái, đã đảo ngược quan điểm đó.
Các nhà khoa học lý giải cơ chế chữa khỏi nằm ở phản ứng tế bào ghép chống lại vật chủ, khi tế bào miễn dịch mới từ người hiến tặng nhận diện và tiêu diệt toàn bộ tế bào cũ của bệnh nhân (nơi virus HIV ẩn náu) trước khi chúng kịp lây nhiễm sang hệ thống mới.
Trước đó, thế giới đã ghi nhận 6 người khỏi HIV bằng phương pháp tế bào gốc.
Nguyễn Phượng
Theo New Scientist
