Nóng: Bùng phát bệnh "xác sống" ở hươu nai, CDC Mỹ lo âu lây lan sang người và "xóa sổ" hệ sinh thái động vật tại khu rừng lâu đời nhất hành tinh

Chủ nhật, 25/02/2024 11:07
Người Mỹ đã tiêu thụ khoảng 7.000-15.000 con vật nhiễm bệnh "xác sống" và dự báo mức tăng hàng năm là 20%. Điều này khiến các nhà khoa học lo ngại việc con người nhiễm bệnh chỉ còn là vấn đề thời gian.

Trong vùng đất rộng lớn yên tĩnh của rừng và đồng cỏ Bắc Mỹ, một chứng bệnh thầm lặng nhưng nguy hiểm đang diễn ra: Bệnh suy nhược mãn tính (CWD). Tình trạng này thường được gọi là "bệnh hươu zombie", đang lén lút lây lan trong quần thể hươu, nai làm dấy lên mối lo ngại của các nhà khoa học, nhà bảo tồn cũng như người dân.

Bệnh hươu zombie là gì?

Hươu xác sống (tiếng Anh gọi là zombie deer disease) là một chứng bệnh thần kinh ảnh hưởng đến các loài hươu, nai sừng tấm và nai sừng xám phân bổ ở các khu vực như Canada, Mỹ, Na Uy, Hàn Quốc. Chỉ tính riêng tiểu bang Wyoming Hoa Kỳ đã phát hiện hơn 800 con mắc bệnh, làm nổi bật quy mô và tính cấp bách của vấn đề.

Nóng: Bùng phát bệnh "xác sống" ở hươu nai, CDC Mỹ lo lắng lây lan sang con người và "xóa sổ" hệ sinh thái động vật khổng lồ tại khu rừng lâu đời nhất hành tinh - Ảnh 1.

Xuất hiện bệnh xác sống ở hươu, nai tại Mỹ

Tỉnh British Columbia của Canada trong tuần này đã ra lệnh xét nghiệm bất kỳ con nai, nai sừng tấm, nai sừng xám và tuần lộc nào bị giết trên đường sau khi hai trường hợp được xác nhận vào cuối tháng 1. Cả hai trường hợp ở hươu la và hươu đuôi trắng đều được tìm thấy ở quận Kootenay. Tỉnh cũng đặt ra các hạn chế đối với việc di chuyển và tiêu hủy hươu trong khu vực. Đáng chú ý, một trường hợp được xác nhận gần đây tại công viên quốc gia Yellowstone – trường hợp đầu tiên tại khu bảo tồn thiên nhiên nổi tiếng (công viên quốc gia đầu tiên trên thế giới tồn tại từ 11.000 năm trước) đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ tiềm ẩn do căn bệnh này gây ra.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ nêu rằng những con vật bị nhiễm bệnh có thể phải mất hơn một năm mới xuất hiện triệu chứng. Các đặc điểm thường thấy bao gồm sút cân, đi không vững, mắt lờ đờ, chảy nước dãi hay thậm chí là rơi vào hôn mê và tử vong.

Theo Cơ quan Kiểm tra Sức khỏe Động vật và Thực vật, Bộ Nông nghiệp Mỹ, mặc dù là một bệnh truyền nhiễm, thủ phạm gây ra bệnh nai xác sống không phải virus hay vi khuẩn mà là Prion. Thuật ngữ prion dùng để chỉ các tác nhân protein bị lệch tâm, khiến các protein bình thường trong não cũng lệch tâm như vậy và dẫn đến tình trạng thoái hóa thần kinh.

Các chuyên gia mô tả, căn bệnh này là một "thảm họa diễn biến chậm" trong một báo cáo gần đây của báo The Guardian. Tiến sĩ Cory Anderson, một nhà nghiên cứu về CWD tại Đại học Minnesota, giải thích, căn bệnh này "luôn gây tử vong, không thể chữa khỏi và rất dễ lây lan". Ông đồng thời cảnh báo rằng, căn bệnh này gần như không thể diệt trừ một khi nó lây nhiễm ra môi trường. Các nhà khoa học lưu ý, CWD có khả năng chống lại chất khử trùng, formaldehyd, bức xạ và đốt ở nhiệt độ 600°C và có thể tồn tại trong bụi bẩn hoặc trên các bề mặt trong nhiều năm.

Cựu Giám đốc y tế động vật của Cơ quan Cá và Động vật hoang dã Liên bang Mỹ, Tiến sĩ Thomas Roffe lo lắng cho sự sống còn của hệ sinh thái công viên quốc gia Yellowstone. Bởi đây là nơi hỗ trợ số lượng lớn nhất và đa dạng nhất các loài động vật có vú hoang dã lớn trên lục địa.

Nóng: Bùng phát bệnh "xác sống" ở hươu nai, CDC Mỹ lo lắng lây lan sang con người và "xóa sổ" hệ sinh thái động vật khổng lồ tại khu rừng lâu đời nhất hành tinh - Ảnh 2.

Lo ngại bệnh hươu zombie gây ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái của vườn quốc gia Yellowstone

Roffe cho biết: "Đó là một căn bệnh có ý nghĩa sinh thái rất lớn", đồng thời lưu ý rằng việc không kiềm chế được sự lây lan của CWD sẽ khiến hàng triệu người đến thăm Yellowstone mỗi năm có thể mắc bệnh này.

Con người có bị nhiễm bệnh hay không?

Hiện nay, chưa bằng chứng nào có thể chứng minh CWD có thể lây nhiễm trực tiếp sang người, nhưng giới khoa học lo ngại điều này là có cơ sở.

Đầu tiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng prion gây ra bệnh nai xác sống có thể lây nhiễm và "nhân giống" trong tế bào của con người trong môi trường thí nghiệm. Điều này đã làm dấy lên mối lo về nguy cơ lây nhiễm.

Thứ hai, con người có nguy cơ tiếp xúc với động vật nhiễm CWD khi săn bắt và ăn thịt chúng.

Một báo cáo được công bố trên National Library of Medicine vào năm 2019 cho thấy chỉ riêng trong năm 2017, người Mỹ tiêu thụ khoảng 7.000-15.000 con vật nhiễm CWD và dự báo mức tăng hàng năm là 20%.

Nóng: Bùng phát bệnh "xác sống" ở hươu nai, CDC Mỹ lo lắng lây lan sang con người và "xóa sổ" hệ sinh thái động vật khổng lồ tại khu rừng lâu đời nhất hành tinh - Ảnh 3.

Bệnh bò điên ở Anh vào năm 1995 đã khiến hàng triệu gia súc chết và gần 200 người thiệt mang

Ở những nơi có tỷ lệ lây nhiễm CWD cao, ví dụ bang Wisconsin (Mỹ), hàng nghìn người có thể đã vô tình tiêu thụ thịt từ những con hươu, nai nhiễm bệnh. Việc giảm thiểu rủi ro lây bệnh sang người sẽ rất khó vì số người tiêu thụ thịt hươu, nai quá nhiều.

Các bệnh do prion gây ra, như bệnh Creutzfeldt-Jakob ở người và bệnh bò điên ở gia súc, đã chứng minh rằng dịch bệnh có thể vượt qua rào cản chủng loại và để lại hậu quả tàn khốc.

Ví dụ, sự bùng phát của bệnh bò điên ở Anh vào năm 1995 đã khiến hàng triệu gia súc chết và gần 200 người thiệt mạng do biến thể của căn bệnh này.

Ngoài ra, những khó khăn liên quan việc phát hiện và chẩn đoán prion ở người làm tình hình càng trở nên phức tạp.

Khác với những tác nhân truyền nhiễm thông thường, prion không kích hoạt phản ứng miễn dịch nên chúng ta rất khó phát hiện bằng những công cụ mà khoa học hiện có.

Khả năng CWD ảnh hưởng đến sức khỏe con người không chỉ giới hạn ở việc lây truyền trực tiếp. Việc prion tồn tại lâu dài trong môi trường đồng nghĩa với việc con người cũng có thể bị phơi nhiễm qua các con đường gián tiếp như đất, nước và các nguồn môi trường khác bị ô nhiễm.

Nóng: Bùng phát bệnh "xác sống" ở hươu nai, CDC Mỹ lo lắng lây lan sang con người và "xóa sổ" hệ sinh thái động vật khổng lồ tại khu rừng lâu đời nhất hành tinh - Ảnh 4.

Con người có nguy cơ tiếp xúc với động vật nhiễm CWD khi săn bắt và ăn thịt chúng

Ngoài những lo ngại về sức khỏe trước mắt, sự lây lan của CWD còn gây ra những rủi ro đáng kể về sinh thái và kinh tế.

Săn hươu, nai không chỉ là một hoạt động giải trí phổ biến, mà còn là nguồn cung cấp thực phẩm và sinh kế quan trọng cho nhiều cộng đồng.

Sự gia tăng của CWD có nguy cơ phá vỡ sự cân bằng mong manh này, kéo theo đó là có thể làm suy giảm số cá thể trong quần thể hươu, nai và ảnh hưởng đến an ninh lương thực ở các khu vực bị ảnh hưởng.

Theo The Guardian, The Conversation

Nguyễn Phượng

Cùng chuyên mục

"Thổi bay" U23 Malaysia, U23 Việt Nam thiết lập hàng loạt kỷ lục mới tại giải châu Á

Thứ 7, 20/04/2024 22:32
U23 Việt Nam đã giành chiến thắng trong cả 2 lượt trận đầu tiên vòng bảng U23 châu Á 2024.

Thiên tài vật lý đỗ đại học năm 15 tuổi, từng được Mỹ trả lương 3 tỷ/ năm: Giờ ''ăn bờ ở bụi'', 55 tuổi không nuôi nổi bản thân

Thứ 7, 20/04/2024 22:20
Những hình ảnh mới nhất của ''thiên tài vật lý'' từng là niềm tự hào của đất nước khiến không ít tiếc nuối, xót xa.

Xuân Định K.Y xúc động khi bố mẹ ra phim trường ủng hộ quay MV Ngôi thứ ba

Thứ 7, 20/04/2024 22:19
"Bố mẹ không ngại cái nắng ở Sài Gòn mà đến phim trường ủng hộ con trai, theo dõi từng cảnh quay và tận mắt chứng kiến nỗ lực của mình", Xuân Định K.Y chia sẻ.

Bà lão 71 tuổi ôm 5,3 tỷ tiền đền bù, dọn vào khách sạn 4 sao ở vì "thoải mái hơn ở nhà con trai"

Thứ 7, 20/04/2024 22:16
Nhiều người trách rằng bà cụ không thương con cái, chỉ biết sống cho bản thân mình.

GenAI, Blockchain, IoT đang thổi làn gió mới vào hệ sinh thái Đổi mới Sáng tạo Việt Nam

Thứ 7, 20/04/2024 21:59
Đó là nhận định của các chuyên gia thuộc lĩnh vực khoa học công nghệ trong khuôn khổ sự kiện Vietnam Technology Day được diễn ra ngày 19/4 vừa qua.
     
Nổi bật trong ngày

Quận trung tâm Hà Nội có nhiều đại học nhất: Diện tích chưa đến 10km2 nhưng tập trung 15 trường, toàn trường top điểm chuẩn ngưỡng 28

Thứ 6, 19/04/2024 04:59
1 quận nội đô là nơi tập trung nhiều đại học, học viện danh tiếng như Đại học Ngoại thương, Đại học Luật Hà Nội, HV Ngoại giao, HV Âm nhạc Quốc gia Việt Nam,…

Mỹ tuyên bố trừng phạt Iran: Bỏ qua lĩnh vực sống còn chiến lược của Tehran, phát tín hiệu ẩn ý tới Israel

Thứ 6, 19/04/2024 07:22
Các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ và đồng minh là nỗ lực nhằm cắt đứt nguồn cung cho chương trình tên lửa và máy bay không người lái của Iran, đồng thời cô lập nước này.

Một sân bay quốc tế của Việt Nam vừa vượt qua nhiều "đối thủ", lọt top những sân bay tốt nhất thế giới

Thứ 6, 19/04/2024 10:13
Đây là lần thứ 6 Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài được bình chọn nằm trong "Top 100 Sân bay tốt nhất thế giới".

Chưa hết drama bất đồng nội bộ, nhà vô địch LPL lại bị tố lười tập, làm liên lụy luôn Griffin huyền thoại

Thứ 6, 19/04/2024 11:33
Nhà vô địch LPL bị tố làm "cừu đen" trong đội, nay lại liên lụy cả đội tuyển cũ.

Việt Nam 1-0 Trung Quốc: Chiến thắng nghẹt thở của tuyển futsal Việt Nam

Thứ 6, 19/04/2024 13:15
Bàn thắng duy nhất của Nhan Gia Hưng đã giúp tuyển futsal Việt Nam giành trọn 3 điểm.
xe.nguoiduatin.vn