Cách đây vài năm, anh Trần Thanh Phong, nông dân xã Tân Xuân, tỉnh Vĩnh Long, vẫn gắn bó với vài công ruộng lúa. Mỗi năm, anh chỉ sản xuất được một vụ, thu nhập bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và giá cả thị trường.
Trăn trở tìm hướng đi mới, anh bắt đầu suy nghĩ đến việc chuyển đổi cây trồng phù hợp hơn với điều kiện thổ nhưỡng địa phương – vùng đất thường xuyên nhiễm phèn, mặn, hiệu quả sản xuất lúa không cao. Sau nhiều lần tìm hiểu, anh quyết định thử sức với một loại cây trồng còn khá xa lạ lúc bấy giờ: rau đắng Nhật.
Theo thông tin trên Báo Vĩnh Long, thời điểm anh Phong bắt tay trồng rau đắng Nhật, không ít nông dân xung quanh tỏ ra dè dặt. Nhiều người lo ngại đầu ra, sợ thị trường tiêu thụ không ổn định, trong khi đây không phải là loại rau truyền thống ở địa phương. Nhưng chính sự "lạ" ấy lại mở ra cho anh một hướng đi khác biệt. Anh mạnh dạn chuyển từ làm lúa một vụ sang trồng rau, hướng tới canh tác quanh năm.
Rau đắng Nhật là loại cây dễ trồng, khả năng thích nghi tốt với vùng đất phèn, mặn, thời gian cho thu hoạch nhanh, trung bình khoảng một tháng có thể cắt một lần. Năng suất cũng khá cao, phù hợp với mô hình sản xuất hàng hóa.
Loại rau này có thể chế biến đa dạng như luộc, xào, nấu canh hay ăn lẩu. Đây là loại rau tiêu thụ nhanh, phù hợp với nhu cầu của nhiều gia đình và quán ăn.
Bình quân, với diện tích 1.000 m², mỗi tháng có thể thu hoạch khoảng 1 tấn rau tươi, mang lại nguồn thu nhập đều đặn cho gia đình.
Hiện nay, vườn rau đắng Nhật của anh Phong tạo việc làm thường xuyên cho hơn 10 lao động địa phương, chủ yếu là người trung niên và phụ nữ nông thôn. Công việc ổn định giúp nhiều gia đình có thêm thu nhập, bám đất, bám quê. Sau khi trừ các chi phí, vợ chồng anh Phong thu lãi hơn 15 triệu đồng mỗi tháng – mức thu nhập từng là mơ ước của nhiều nông dân ở vùng quê còn nhiều khó khăn này.
Hướng đi bền vững
Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế, anh Phong còn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm trồng rau đắng Nhật cho bà con xung quanh. Từ những luống rau xanh mướt của gia đình anh và các hộ trong vùng, mô hình này đang khẳng định tính phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho nông dân theo hướng ổn định và bền vững.
Về mặt phát triển bền vững, rau đắng Nhật được đánh giá là loại cây trồng phù hợp với xu hướng nông nghiệp sinh thái hiện nay. Cây có khả năng sinh trưởng tốt trên nhiều loại đất, ít sâu bệnh, nhu cầu nước và phân bón thấp, qua đó giúp giảm đáng kể lượng hóa chất nông nghiệp thải ra môi trường. Việc ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học không chỉ bảo vệ hệ vi sinh trong đất mà còn góp phần cải tạo đất canh tác lâu dài.
Bên cạnh yếu tố môi trường, tính bền vững của mô hình còn nằm ở khả năng liên kết sản xuất – tiêu thụ. Khi nông dân tham gia tổ hợp tác hoặc hợp tác xã, rau đắng Nhật có thể được sản xuất theo cùng một quy trình, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và chất lượng đồng đều. Kết hợp với chế biến sâu như sấy khô, làm trà thảo mộc hoặc dược liệu, rau đắng Nhật không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn tạo nền tảng cho một chuỗi giá trị ổn định, lâu dài cho người trồng.
Minh Khang
