Ngày 22/1, người phát ngôn Liên hợp quốc Stéphane Dujarric xác nhận Mỹ hiện không còn tham gia các hoạt động của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Phát biểu trước báo giới, ông Dujarric cho biết: “Tôi nghĩ rằng trên thực tế, Mỹ không còn tham gia vào công việc của WHO. Những chi tiết pháp lý đó có lẽ sẽ cần được xử lý thêm.”
Bên cạnh đó, quan chức này cũng nhấn mạnh Liên hợp quốc mong muốn tất cả các quốc gia, trong đó có Mỹ, tham gia vào WHO để xử lý các vấn đề y tế cần được giải quyết thông qua hợp tác quốc tế.
Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh trước đó cùng ngày, tờ Politico đưa tin Mỹ đã chính thức rút khỏi WHO sau gần 80 năm là thành viên của tổ chức.
Động thái này được tiến hành sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh tuyên bố rút khỏi WHO cách đây một năm và ngừng các khoản đóng góp cho tổ chức này.
Trong khi đó, Tân Hoa xã cùng ngày dẫn lời một quan chức WHO cho biết tính đến thời điểm hiện tại, Mỹ vẫn chưa thanh toán các khoản phí thành viên còn nợ: "Mỹ vẫn chưa thanh toán các hóa đơn cho các khoản đóng góp được đánh giá cho giai đoạn hai năm 2024-2025."
Theo một báo cáo gần đây của Đài Phát thanh công cộng quốc gia (NPR), một tổ chức truyền thông có trụ sở tại Mỹ, tổng số tiền quá hạn vào khoảng 278 triệu USD.
Ngày 20/1 vừa qua, Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp về việc rút khỏi WHO.
Ông Trump lập luận rằng WHO xử lý không đúng cách đại dịch Covid-19 và những khủng hoảng y tế toàn cầu khác.
"WHO không thực hiện những cải cách cấp bách cần thiết, cũng như không thể chứng minh tính độc lập trước các tác động chính trị không phù hợp từ một số thành viên", ông Trump cho biết.
Quyết định của Mỹ gây ra khủng hoảng tài chính khiến WHO phải giảm một nửa đội ngũ quản lý, thu hẹp quy mô hoạt động và cắt giảm ngân sách trên toàn tổ chức. WHO dự kiến giảm 1/4 nhân sự vào giữa năm nay, chưa rõ cơ quan này sẽ hợp tác chia sẻ thông tin với Mỹ ra sao trong thời gian tới.
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus tuyên bố rằng quyết định của Mỹ sẽ khiến thế giới và cả nước này trở nên "không an toàn".
Mỹ đã thông báo trước một năm về quyết định rút khỏi WHO theo luật, đồng thời phải thanh toán mọi khoản tài chính còn tồn đọng. WHO cho biết Mỹ chưa thanh toán bất cứ khoản phí nào cho năm 2024-2025, với tổng dư nợ hơn 133 triệu USD.
Tuy nhiên, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết trong luật không có điều khoản nào yêu cầu thanh toán trước khi rút khỏi WHO. "Người dân Mỹ đã trả nhiều hơn mức cần thiết", theo quan chức này.
Theo Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ, chính quyền Tổng thống Trump đã chấm dứt đóng góp tài chính cho WHO. Ông Trump đã dùng quyền trên cương vị tổng thống để dừng chuyển giao bất cứ nguồn lực nào của chính phủ Mỹ trong tương lai vì cho rằng tổ chức này đã tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD.
Trung bình, Mỹ đóng 111 triệu USD phí thành viên và đóng góp tự nguyện khoảng 570 triệu USD mỗi năm cho WHO, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cho biết.
WHO là cơ quan phụ trách y tế của Liên Hợp Quốc, được thành lập vào tháng 4/1948, có nhiệm vụ điều phối phản ứng đối với các mối đe dọa y tế toàn cầu như dịch đậu mùa, Ebola và bại liệt.
Tổ chức này còn hỗ trợ kỹ thuật cho các nước nghèo, phân phối vaccine, vật tư và phương pháp điều trị khan hiếm, đồng thời ban hành hướng dẫn điều trị chuyên môn. Hầu hết quốc gia trên thế giới đều là thành viên WHO.
Các chuyên gia cảnh báo việc Mỹ rút khỏi WHO có thể làm tê liệt nhiều sáng kiến y tế toàn cầu, trong đó có nỗ lực xóa bỏ bệnh bại liệt, các chương trình sức khỏe bà mẹ và trẻ em, nghiên cứu để xác định các mối đe dọa mới từ virus.
Tiến sĩ Ronald Nahass, chủ tịch Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Mỹ, gọi quyết định này là "thiếu tầm nhìn, sai lầm và liều lĩnh về mặt khoa học".
Kelly Henning, người đứng đầu chương trình y tế cộng đồng tại tổ chức Bloomberg Philanthropies có trụ sở tại New York, cảnh báo việc rút khỏi WHO "có thể làm suy yếu các hệ thống và hoạt động hợp tác mà thế giới dựa vào để phát hiện, ngăn ngừa và ứng phó với các mối đe dọa y tế".
Nguyễn Phượng
Theo TTXVN, Reuters
