Chiến hạm Mỹ tấn công tàu chở hàng Iran
Ngày 19/4, một tàu khu trục của Hải quân Mỹ đã tấn công và bắt giữ một tàu chở hàng Iran vì phớt lờ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của nước này, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết. Động thái này tạo ra mối đe dọa mới đối với thỏa thuận ngừng bắn vốn đã mong manh và dự kiến sẽ hết hạn vào tuần này, New York Times (NYT) nhận định.
Đây là trường hợp đầu tiên ghi nhận một con tàu tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa của Mỹ, vốn áp đặt lên mọi tàu bè ra vào các cảng của Iran kể từ khi có hiệu lực vào tuần trước.
Thông tin về cuộc tấn công được ông Trump công bố chỉ vài giờ sau khi 1 quan chức Nhà Trắng cho biết Mỹ đang cử một phái đoàn cấp cao, bao gồm cả Phó Tổng thống JD Vance, tới các cuộc đàm phán hòa bình tại Pakistan, trong khi truyền thông nhà nước Iran tuyên bố Tehran vẫn chưa đồng ý thực hiện cuộc gặp này.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết tàu khu trục có tên lửa dẫn đường USS Spruance đã nhắm vào tàu hàng tại Vịnh Oman, “bắn thủng một lỗ” ở buồng máy trước khi lực lượng Thủy quân lục chiến tiếp quản con tàu. Tổng thống Mỹ khẳng định con tàu này đang nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ vì "có lịch sử hoạt động bất hợp pháp" và các lực lượng Mỹ đang "kiểm tra xem có gì ở trên tàu!".
Trong thông cáo trên X, Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) cho biết, tàu khu trục của Hải quân Mỹ tại Biển Ả Rập đã liên tục phát loa cảnh báo 1 tàu hàng treo cờ Iran suốt 6 giờ đồng hồ, trước khi nã pháo vào buồng máy để vô hiệu hóa con tàu. Lực lượng thủy quân lục chiến trên máy bay trực thăng sau đó đã sà xuống và chiếm quyền kiểm soát con tàu.
Khi thuyền trưởng của tàu Touska phía Iran phớt lờ hàng loạt cảnh báo yêu cầu dừng lại của Mỹ, tàu khu trục USS Spruance, một trong số hơn 10 chiến hạm của Hải quân Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa, đã yêu cầu thủy thủ đoàn tàu Touska rời khỏi buồng máy. Tàu Spruance sau đó đã nã nhiều loạt đạn từ pháo MK 45 vào hệ thống động lực của con tàu khi nó đang hướng về cảng Bandar Abbas của Iran.
Ông Trump không tiết lộ liệu có thương vong nào hay không.
Iran tuyên bố sẽ trả đũa, chưa có kế hoạch đàm phán với Mỹ
Sau khi vụ việc xảy ra, quân đội Iran hôm 19/4 đã tuyên bố sẽ đáp trả, France 24 đưa tin.
Hãng thông tấn ISNA dẫn lời người phát ngôn của Trung tâm chỉ huy quân sự trung ương Khatam Al-Anbiya cho biết: "Chúng tôi cảnh báo rằng các lực lượng vũ trang của Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ sớm đưa ra phản hồi và trả đũa" đối với động thái của quân đội Mỹ.
Liên quan tới đàm phán, truyền thông nhà nước Iran tuyên bố nước này hiện chưa có kế hoạch tham dự các cuộc đàm phán với Mỹ, sau khi Tổng thống Donald Trump ra lệnh cho các nhà đàm phán Mỹ lên đường tới Pakistan vào hôm nay 20/4.
Các hãng thông tấn Fars và Tasnim dẫn các nguồn thạo tin cho biết "bầu không khí tổng thể không được đánh giá là tích cực", đồng thời nhấn mạnh rằng việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa là điều kiện tiên quyết để tiến hành đàm phán.
Trong khi đó, hãng thông tấn nhà nước IRNA đã chỉ trích lệnh phong tỏa cũng như yêu cầu của Washington, cho rằng "trong bối cảnh hiện nay, không có triển vọng rõ ràng nào cho những cuộc đàm phán hiệu quả".
Cuộc tấn công xảy ra ở Vịnh Oman, phía nam Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy huyết mạch vốn đang là điểm nóng trong các cuộc đàm phán. Iran đã áp đặt lệnh phong tỏa đối với chính eo biển này, nơi lưu thông khoảng 20% lượng dầu của thế giới, và Mỹ đã đáp trả bằng cách chặn mọi hoạt động giao thông đến các cảng của Iran.
Số phận của eo biển là ưu tiên hàng đầu đối với các nhà đàm phán Mỹ, những người mà ông Trump cho biết sẽ tới Islamabad, thủ đô Pakistan, để đàm phán vào tuần này. Kỳ vọng dành cho cuộc đàm phán này (nếu nó diễn ra) là rất lớn: thất bại đồng nghĩa với nguy cơ bùng phát trở lại các cuộc giao tranh và kéo dài tình trạng hỗn loạn kinh tế toàn cầu do xung đột gây ra.
Thi Anh (Theo NYT, France 24)
