Chị Vân (27 tuổi, TP.HCM), là giáo viên, ăn uống khoa học, hàng ngày sau giờ làm thường chạy bộ hoặc tập yoga. Năm 2024, chị đi siêu âm vú, bác sĩ phát hiện ngực phải có khối u đánh giá BIRADS 4C (50-95% nguy cơ ung thư), khuyên nên sinh thiết để xác định có phải ung thư không và điều trị phù hợp. Tuy nhiên, chị Vân nghĩ mình trẻ, không mắc bệnh này nên không thực hiện.
Tháng 4/2025, chị bị đau ngực phải, đi khám được chỉ định siêu âm, sinh thiết, xác định chị bị ung thư vú phải giai đoạn 2. Chị Vân phải phẫu thuật cắt tuyến vú ung thư, nạo hạch nách và tái tạo ngực bằng túi. Sau đó, chị tiếp tục hóa trị để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại, ngăn tái phát, di căn.
Nếu được điều trị ngay ở giai đoạn sớm ở 1 năm trước, chị Vân có thể chỉ cần phẫu thuật, không hóa trị hoặc dùng thuốc hóa trị với liều nhẹ hơn, chi phí điều trị ít tốn kém hơn.
Trường hợp của chị Vân không phải là duy nhất. Anh Tuấn (35 tuổi, Đồng Nai) đau bụng râm ran từ tháng 10/2024, nghĩ cơn đau do ăn uống không điều độ nên mua thuốc giảm đau uống. Cơn đau chỉ giảm tức thời, sau đó quay trở lại. Gia đình khuyên anh đi khám nhưng anh từ chối vì “thanh niên trai tráng sao có bệnh gì được”, anh Tuấn kể lại.
Tháng 4/2024, sau khi sụt 6kg, cơn đau kéo dài, anh được gia đình đưa đi khám. Sau các xét nghiệm, siêu âm, sinh thiết, anh được xác định mắc ung thư đại tràng giai đoạn 4.
"Nếu ở giai đoạn sớm, anh Tuấn có thể chỉ cần phẫu thuật, sau đó tùy vào kết quả giải phẫu bệnh sau mổ sẽ cân nhắc hóa trị hỗ trợ để kiểm soát tình trạng bệnh. Tuy nhiên hiện bệnh đã ở giai đoạn 4 nên điều trị sẽ khó khăn hơn”, bác sĩ trực tiếp điều trị cho anh Tuấn cho biết.
Bác sĩ cho biết ung thư ở người trẻ (14-49 tuổi) được gọi là ung thư khởi phát sớm. Nghiên cứu từ gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD) năm 2019 cho thấy tỷ lệ ung thư khởi phát sớm trên toàn cầu tăng 79,1% so với năm 1990. Trong đó, ung thư vú, khí quản, phế quản, phổi và đại trực tràng khởi phát sớm có tỷ lệ cao nhất.
Năm 2022, Việt Nam ghi nhận hơn 400.000 người bệnh ung thư, trong đó hơn 180.000 ca mới mắc và 120.000 ca tử vong. Tỷ suất mắc mới của Việt Nam xếp 91, song tỷ suất tử vong lại xếp vị trí 50 trên tổng 185 nước và có xu hướng “trẻ hóa”.
Ung thư xảy ra khi các tế bào tăng sinh một cách không kiểm soát, mang đặc tính ác tính, kèm theo khả năng xâm lấn tại chỗ và di căn. Một số người có nguy cơ mắc bệnh do gen đột biến di truyền từ cha mẹ. Các đột biến này cũng có thể hình thành trong quá trình sống, trưởng thành. Môi trường sống ô nhiễm; chế độ ăn uống với thực phẩm không rõ nguồn gốc, lạm dụng chất bảo quản, nhiều thịt đỏ, ít trái cây, hút thuốc lá, uống nhiều rượu; tích trữ thức ăn không đúng cách gây nấm mốc, sản sinh độc tố… cũng tác động đến sức khỏe nói chung và sự phát triển, tái tạo của tế bào. Đây là các yếu tố nguy cơ khiến ung thư khởi phát sớm.
Bác sĩ cho biết, tâm lý bệnh ung thư “né” người trẻ (dưới 40 tuổi) khiến nhiều người bệnh chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo ung thư, mất cơ hội điều trị ở giai đoạn sớm. Một số loại ung thư có tỷ lệ khỏi bệnh trên 5 năm vượt 90% nếu phát hiện ở giai đoạn sớm và điều trị kịp thời, như ung thư tuyến giáp, vú, tiền liệt tuyến, đại tràng…
Khám sức khỏe định kỳ giúp người dân phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, tăng tỷ lệ điều trị thành công. Nếu trong gia đình có người thân mắc ung thư, người dân nên khám tầm soát định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Mỗi người nên duy trì lối sống khoa học, tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày để tăng cường sức đề kháng. Áp dụng chế độ ăn cân bằng dinh dưỡng, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá cũng có thể giảm nguy cơ mắc ung thư.
Bạch Hoa
