Con trai của anh Nguyễn Bình Nam (TP.HCM), em Nguyễn Nam Long biết đến là “con nhà người ta” với nhiều thành tích đáng nể. Năm 2022, em từng gây sốt mạng xã hội khi mới 10 tuổi nhưng có trình độ lập trình tương đương với các anh chị sinh viên năm cuối dù chỉ tự học.
Thời điểm đó, Nam Long nhận được khoảng 6 lời mời đề nghị thực tập từ các công ty và gia đình đã chọn một công ty về lập trình game blockchain thuộc top 3 ở Việt Nam. Ngoài ra, cậu bé còn có khả năng ngoại ngữ "đỉnh" khi đạt TOEIC 920/990 với điểm nghe gần như tuyệt đối 485/495.
Long hiện là học sinh lớp 7 Trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa - một ngôi trường đình đám ở TPHCM. Giành một suất vào trường là niềm mơ ước của nhiều học sinh và phụ huynh, bởi nơi đây được đánh giá là đào tạo ra những học sinh xuất sắc, giành nhiều giải thưởng, nhiều suất vào trường chuyên lớp chọn, hay hồ sơ đẹp nếu xin du học, có hội phụ huynh tuyệt vời.
Với Nguyễn Nam Long, ngoài tài năng nổi bật, để được vào trường, cậu bé cũng được ba đồng hành sát sao.
Cách ôn luyện “xịn sò”: Chia thành 4 nhóm chủ đề
Anh Nam cho biết, anh chia thành 4 nhóm chủ đề "Toán, Văn, Lịch sử + Địa lý và Khoa học", mỗi nhóm chia thành nhiều chủ đề khác nhau, tiếng Anh thì lồng ghép trong nội dung ôn luyện. Đâu đó khoảng hơn 70 đề tài.
Mỗi tuần anh yêu cầu Nam Long tự nghiên cứu theo cách bạn muốn, và báo cáo cho tôi 4 chủ đề tự chọn, miễn sao thoả mãn 2 tiêu chí: Một là trình bày ít nhất trong 15 phút, bằng tiếng Anh hay tiếng Việt tuỳ ý theo bố cục 4 phần: giới thiêu, tổng quan, chi tiết và hỏi đáp của giám khảo. Và hai là, đảm bảo người nghe (ba/mẹ/ông/bà) có thể hiểu được bạn đang nói gì.
Bí kíp nằm ở 2 tiêu chí trên, vì:
- Bạn phải đọc nhiều để đủ trình bày nhiều hơn 15 phút. Lượng kiến thức để có thể trình bày trong 15 phút tương đương 120 phút đọc một cách tập trung. 40% lần tạch của Long do yếu tố này. Người lớn cũng vậy thôi, đọc chút chút đảm, hiểu sơ sơ đảm bảo trình bày 5 phút là không còn gì để nói.
- Và bạn phải hiểu đủ sâu để trình bày cho người khác hiểu. Việc trình bày dễ hiểu còn khó hơn tiêu chí đủ dài vì yêu cầu phải hiểu đúng và đủ độ sâu. 60% là rớt còn lại của Long là do yếu tố này. Ở tuổi 9-10 tuổi nếu được làm quen với việc "con cần nói một vấn đề sao cho người khác hiểu", chắc chắn lớn lên sẽ có nhiều lợi thế.
“Tôi thấy phương pháp này rất hiệu quả. Nếu không đạt thì phải học và trình bày lại nhưng ít ra bạn luyện được 1 lần kỹ năng thuyết trình và biết cách ứng xử khi nhận nhiều góp ý gạch đá. Nếu đậu thì coi như đã tự tin qua màn và cân tuốt các nội dung trong đề thi đầu vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa”, anh nói.
Các chủ đề ôn thi vào lớp 6
4 nhóm: Khoa học Tự nhiên và Đời sống, Lịch sử Địa lý và hiểu biết xã hội, Toán và Tư duy Logic, Năng lực Ngôn ngữ (tiếng Anh + Việt).
Nhóm 1: Khoa học Tự nhiên và Đời sống
Nhóm kiến thức này anh Nam dựa vào giáo trình môn Khoa học của Singapore. Học sinh tiểu học của Sing cũng phân bổ kiến thức vào 5 chủ đề lớn:
- Diversity (Sự đa dạng)
Chủ đề này giúp học sinh nhận biết và phân loại thế giới xung quanh.
- Diversity of Living Things (Sự đa dạng của sinh vật): Phân loại động vật (thú, chim, bò sát, lưỡng cư, cá, côn trùng), thực vật (có hoa và không hoa), nấm và vi khuẩn.
- Diversity of Non-living Things (Sự đa dạng của vật thể phi sống): Tìm hiểu về vật liệu (kim loại, nhựa, gỗ, thủy tinh, vải, cao su) và các đặc tính của chúng như độ bền, độ dẻo, tính thấm nước.
- Cycles (Chu trình)
Học sinh học về các hiện tượng lặp đi lặp lại trong tự nhiên.
- Life Cycles (Chu kỳ đời): Vòng đời của thực vật và động vật (ví dụ: vòng đời 3 giai đoạn của gián, gà; 4 giai đoạn của bướm, muỗi).
- Matter (Vật chất): Ba trạng thái của vật chất (Rắn, Lỏng, Khí) và các đặc tính của chúng (khối lượng, thể tích, hình dạng).
- Reproduction (Sự sinh sản): Cách thực vật có hoa và con người duy trì nòi giống.
- Water Cycle (Chu trình nước): Các hiện tượng bay hơi, ngưng tụ và tầm quan trọng của nước đối với sự sống.
- Systems (Các hệ thống)
Tìm hiểu cách các bộ phận phối hợp với nhau để thực hiện một chức năng cụ thể.
- Plant Systems (Hệ thống thực vật): Các bộ phận của cây và hệ thống vận chuyển (mạch gỗ và mạch rây).
- Human Systems (Các hệ cơ quan ở người): Hệ tiêu hóa, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ khung xương và hệ cơ.
- Electrical Systems (Hệ thống điện): Mạch điện, các thành phần của mạch, mạch nối tiếp và song song, vật dẫn điện và vật cách điện.
- Interactions (Sự tương tác)
Nghiên cứu cách các vật thể và sinh vật tác động lẫn nhau.
- Forces (Lực): Các loại lực như trọng lực, lực ma sát, lực từ tính.
- Magnets (Nam châm): Đặc điểm của nam châm, vật liệu từ tính và cách tạo ra nam châm điện.
- Environment (Môi trường): Sự tương tác giữa sinh vật và môi trường, chuỗi thức ăn, lưới thức ăn và tác động của con người đến hệ sinh thái.
- Energy (Năng lượng)
Tìm hiểu về các dạng năng lượng và sự chuyển hóa năng lượng.
- Light (Ánh sáng): Cách ánh sáng truyền đi, sự phản xạ và sự hình thành bóng tối.
- Heat (Nhiệt): Nhiệt độ, sự dẫn nhiệt, sự nở vì nhiệt và co lại.
- Photosynthesis (Quang hợp): Quá trình thực vật tạo ra thức ăn từ ánh sáng mặt trời.
- Energy Conversion (Sự chuyển hóa năng lượng): Chuyển đổi giữa các dạng năng lượng (Động năng, Thế năng, Hóa năng, Điện năng, Âm thanh).
Tổng cộng là 16 chủ đề, các đề cương có thể tìm trên internet. Mỗi chủ đề bộ Giáo dục Sing làm gọn trong 1 trang nên đủ ngắn nhưng rất hay.
Nhóm 2. Lịch sử Địa lý và hiểu biết xã hội
Phần Địa lý: Nhà anh Nam có 1 cái bản đồ thế giới và 1 cái bản đồ Việt Nam rất to (tự vẽ lên tường). Anh cho con học theo phương pháp Zoom-In.
Bước 1: Giúp con hình dung một thế giới rộng lớn: các châu lục, các đại dương (câu chuyện đi vòng quanh thế giới của các nhà thám hiểm), các quốc gia nổi tiếng, sự ảnh hưởng của khí hậu đến đất đai, đời sống của dân cư (ví dụ người da đen do ở gần xích đạo), các thể loại top: top 5 quốc gia đông dân, top 5 quốc gia có diện tích lớn, top 5 các quốc gia giàu có, và các kỳ quan nổi tiếng. Tất cả đều được vẽ trực tiếp vào tường cho dễ nhớ.
Bước 2: Zoom-In vào Việt Nam:
- Đầu tiên là tổng quan sự khác biệt của miền Bắc Trung Nam, tốp các đỉnh núi cao nhất, các dòng sông dài nhất (hệ thống sông ngòi), các điểm cực Nam Bắc Đông Tây, các nước tiếp giáp, các quần đảo…
- Sau đó là vào phần địa lý Kinh tế: các ngành công-nông-lâm-ngư nghiệp qua các câu chuyện. "Ví dụ: hồi nhà mình đi du lịch ở Lâm Đồng, chúng ta thấy có các trang trại nuôi bò rộng lớn, còn khi đi ngang Phan Thiết có các cánh quạt gió rất to, tuyến đường đi về quê gọi là Cao tốc, đoạn nào thì gọi là Quốc lộ hay Tỉnh lộ, giá đất ở quê thì rẻ hơn thành phố... Tất cả cũng được đánh dấu, ghi chú, hoặc thậm chí dán ảnh của chuyến đi vào bản đồ", anh Nam chia sẻ.
Bước 3: Zoom-In vào thành phố Hồ Chí Minh
- Định hướng Địa lý chung: các quận, huyện, tiếp giáp với địa lý các tỉnh khác, các địa điểm nổi tiếng đã đi qua, và câu chuyện liên quan đến các địa điểm đó
- Zoom-In sâu vào nơi đang sinh sống: "ví dụ hồi tôi ở quận 6, thì có câu chuyện của Chợ Lớn, người Hoa, siêu thị Metro, ngập nước… rồi liên tưởng tới các quận khác. Ví dụ: quận Gò Vấp ít ngập nước vì ở Gò cao, hoặc người Hoa sống ở quận 5, 6 nhiều gần đường giao thương với miền Tây…".
- Định hướng theo tình hình hằng năm: tách thành phố Thủ đức, các sự kiện A50, A80, khánh thành cầu, metro, sân bay, ngập mặn, mưa nhiều… Học kiểu mưa dầm thấm lâu, học mà chơi, đừng học vẹt bởi kiến thức cũng chỉ “tạm trú” vài bữa rồi ra đi.
Phần Lịch sử thì anh Nam chia thành 2 phần: Lịch sử thế giới, rồi Zoom-In vào Việt Nam, tất cả đều theo Dòng thời gian. Con vẽ 1 dòng thời gian thế giới dài từ thủa khủng long tiền sử tới khi có con người, rồi hình thành các quốc gia, rồi các cuộc chiến nổi bật đến tận ngày nay. Tương tự, dòng thời gian của Việt Nam bắt đầu từ thời Hùng Vương tới các đời Đinh Lê Lý Trần… tới cuộc chiến bảo vệ đất nước. Điều quan trọng là mạch thời gian phải được đảm bảo, đặc biệt là các mốc lớn phải logic và theo thứ tự.
Thêm nữa là các nhân vật, địa điểm và sự kiện nổi tiếng cần được nhớ. Tôi hay kể các câu chuyện về các tên đường và địa điểm cho con dễ nhớ. Ví dụ: đường Kinh Dương Vương, An Dương Vương, Hùng Vương kết nối với nhau vì đó là các vị vua qua các thời kỳ. Rồi đường Lạc Long Quân và Âu Cơ lại cắt nhau. Rồi bài thơ Hịch tướng sĩ của Lý Thường Kiệt khi đi qua đường này. Các câu chuyện thú vị về tên gọi Lãnh Binh Thăng, hay cầu ông Lãnh… Học vui vẻ con sẽ rất dễ nhớ.
Nhóm Địa lý và Lịch sử này tầm 10+10=20 chủ đề.
Nhóm 3. Toán và Tư duy Logic
Anh Nam có cuốn sách toán được tặng, chia toán thành 20-22 chủ đề, vài từ khoá quan trọng để ôn luyện: các bài tính nhanh và rút gọn, Tỉ lệ thuận và tỉ lệ nghịch, toán về chuyển động (đi trước mấy phút, mấy km, dòng nước cùng/ngược chiều..), tính chu vi, diện tích, các hình khối, một số nguyên tắc logic như chuồng bồ câu, tìm quy luật dãy số, tính tuổi, làm chung một công việc… Nhóm này cũng tầm hơn 20 chủ đề.
Nhóm 4. Năng lực Ngôn ngữ (tiếng Anh + Việt)
"Như các phụ huynh đã biết, tiếng Anh chiếm 1 tỉ trọng lớn trong việc quyết định đậu rớt tại cuộc thi này. Vì Nam Long không ôn luyện gì phần tiếng Anh nên tôi không có kinh nghiệm vụ để chia sẻ. Chủ quan tôi nhắm các bạn thi Flyer phải 13-14 khiên trở lên mới ổn", anh Nam nói.
Tiếng Việt, anh Nam dạy con như sau:
- Anhcùng bàn bạc với Nam Long các phương án Mở bài cho 1 chủ đề. Đâu đó khoảng gần 8 cách hay. Ví dụ: mở đề trực tiếp “nhà em có nuôi một con chó”, mở đề gián tiếp “trong các con vật nuôi, thì có lẽ con chó là động vật được cưng chiều nhất. Nhà em cũng có một con”. Rồi mở đề bằng câu ca dao tục ngữ hoặc bài hát “Con cún con cứ lon ton - Em cứ nhớ mãi câu hát này”, hoặc mở đề bằng kiểu đảo ngược kết quả lên đầu “Bốp… ẳng ẳng… rồi con chó cúp đuôi chạy mất”. Chỉ cần đổi chủ đề, rồi ráp các phương án lại là có thể luyện tập.
- Tương tự, làm với các phần kết bài.
- Đối với thân bài thì cần đảm bảo một số logic: tả cảnh thì phải từ xa tới gần, kể chuyện thì phải từ đầu tới đuôi… Rồi bắt buộc phải có một vài câu cảm thán trong bài.
Tiếng Việt làm chừng 10 chủ đề là ổn. Kết hợp thêm các trò chơi gia đình như ghép chữ kết nối, hoặc tìm từ láy để tăng vốn từ vựng là ổn.
Hiểu Đan
