Không có chuyện Patriot rời đi
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz vừa khẳng định nước này sẽ không chuyển giao bất kỳ hệ thống phòng không tầm xa MIM-104 Patriot nào trong số hai hệ thống hiện có do Mỹ cung cấp để hỗ trợ các chiến dịch quân sự chống lại Iran.
"Các tổ hợp Patriot cùng khí tài đi kèm của chúng tôi đóng vai trò bảo vệ không phận Ba Lan và sườn phía Đông của NATO. Lập trường này là bất biến và chúng tôi không có kế hoạch di chuyển chúng đi bất cứ đâu! Các đồng minh đều nhận thức rõ và thấu hiểu tầm quan trọng của nhiệm vụ mà chúng tôi đang thực thi tại khu vực này. An ninh của Ba Lan là ưu tiên tuyệt đối", ông tuyên bố.
Vị Bộ trưởng cũng nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ đã huy động tới một nửa năng lực phòng không của toàn khối NATO cho các nỗ lực xung đột, đồng thời nhắc lại: "Các đồng minh hoàn toàn hiểu được sứ mệnh quan trọng của chúng tôi tại đây. An ninh quốc gia Ba Lan phải được đặt lên hàng đầu."
Sau khi chuyển giao các hệ thống phòng không tầm xa S-200 và các hệ thống tầm ngắn hơn như S-125 (do Liên Xô sản xuất) cho Ukraine, quân đội Ba Lan đã trở nên phụ thuộc nghiêm trọng vào hệ thống Patriot. Tình trạng này dự kiến sẽ kéo dài cho đến khi phi đội F-16 lỗi thời của nước này được nâng cấp lên chuẩn F-16V, cũng như các tiêm kích F-35A được bàn giao và đạt tiêu chuẩn Block 4.
Năng lực phòng không của phần lớn các quốc gia châu Âu sử dụng Patriot đã bị suy giảm nghiêm trọng sau các đợt viện trợ ồ ạt cho Ukraine. Hồi tháng 3, các quan chức Đức từng cảnh báo rằng nước này đang rơi vào tình trạng phòng thủ yếu ớt trước các cuộc tấn công tiềm tàng bằng đường không hoặc tên lửa.
Những hạn chế về phòng không tại Ba Lan cũng đã lộ rõ trong các vụ xâm nhập bằng máy bay không người lái được cho là của Nga vào tháng 9, và vào cuối tháng 11 khi Không quân Ba Lan phải đặt các hệ thống Patriot vào tình trạng báo động cao để đối phó với nhóm 4 tiêm kích chiến thuật MiG-31 của Nga bay trên Biển Baltic.
Tổn hao của Patriot
Ba Lan không phải là thành viên duy nhất của NATO từ chối ủng hộ chiến dịch đang diễn ra. Một số quốc gia khác, bao gồm Tây Ban Nha, Pháp và Ý, cũng đã từ chối cho phép sử dụng không phận của mình cho các hoạt động tác chiến. Vương quốc Anh ban đầu cũng có thái độ tương tự nhưng sau đó đã thay đổi lập trường.
Việc các hệ thống Patriot bị lực lượng Nga phá hủy nhanh chóng tại Ukraine đã khiến nhu cầu về các hệ thống bổ sung cho các hoạt động tiền tuyến luôn ở mức cao. Tuy nhiên, nguồn cung cho Ukraine hoặc các quốc gia châu Âu khác dự kiến sẽ rất chậm chạp. Vào tháng 7/2025, Quân đội Hoa Kỳ xác nhận rằng kho dự trữ của họ đã giảm xuống chỉ còn 25% so với mức cần thiết mà Lầu Năm Góc quy định.
Sự sụt giảm này là hệ quả của cả việc viện trợ quy mô lớn cho Ukraine và việc tiêu hao trong cuộc xung đột Iran vào tháng 6/2025. Các báo cáo từ nhiều nguồn tin phương Tây xác nhận vào ngày 5/3/2026 rằng, Lục quân Hoa Kỳ đã tiêu tốn hơn 800 tên lửa đánh chặn từ các hệ thống này chỉ trong vòng 5 ngày giao tranh với lực lượng Iran.
Sau khi lực lượng Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công tổng lực vào Iran vào ngày 28/2, những thước phim từ Trung Đông đã liên tục làm dấy lên nghi vấn về hiệu quả của hệ thống Patriot. Các hệ thống triển khai tại vùng Vịnh, bao gồm Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), thường xuyên được ghi nhận phải phóng tới 3 tên lửa đánh chặn cho mỗi mục tiêu, thay vì mức tiêu chuẩn là 2 quả. Điều này cho thấy xác suất tiêu diệt mục tiêu của hệ thống đang ở mức thấp.
Thực tế cho thấy các hệ thống này liên tục trượt mục tiêu, đôi khi gây ra thương vong. Để củng cố vị thế tại Trung Đông, Mỹ đã rút cả tên lửa đánh chặn lẫn các hệ thống phòng không hoàn chỉnh từ các căn cứ trên khắp thế giới, đáng chú ý nhất là từ Hàn Quốc. Việc rút quân này diễn ra xuyên suốt những tháng trước khi tấn công Iran và tiếp diễn trong những tuần sau đó.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
