Tổng thống Mỹ gây bất ngờ về lời hứa Patriot "Made in Ukraine"
Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ cho phép Ukraine sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot được đánh giá là một diễn biến đáng chú ý trong bối cảnh Ukraine đang đối mặt với các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo của Nga.
Phát biểu trong cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bên lề Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) hôm 8/7, ông Trump cho biết: "Một nguồn tin đáng tin cậy đã nói với tôi rằng... chúng ta sẽ trao cho họ quyền sản xuất Patriot."
Tuyên bố này thu hút sự chú ý, bởi Ukraine trong nhiều năm qua đã tìm cách thúc đẩy việc tự sản xuất tên lửa Patriot và trước đó đã xuất hiện một số dấu hiệu cho thấy hai bên đang tiến gần đến một thỏa thuận.
Tuy nhiên, theo CNN phát biểu của ông Trump vẫn còn khá khái quát. Ông cũng cho biết chưa thảo luận vấn đề này với hai nhà sản xuất Patriot của Mỹ là Lockheed Martin và Raytheon. Đến nay, cả hai công ty vẫn chưa đưa ra bình luận.
Về phía Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho rằng nếu kế hoạch được triển khai, nước này có thể từng bước tự sản xuất đủ tên lửa đánh chặn phục vụ nhu cầu trong nước cũng như hỗ trợ các đồng minh.
Ukraine từ lâu đối mặt với tình trạng thiếu tên lửa Patriot - loại vũ khí được xem là có khả năng đánh chặn một số tên lửa đạn đạo tiên tiến của Nga. Trong những tuần gần đây, tình trạng thiếu hụt này được cho là đã trở nên nghiêm trọng hơn.
Một số chuyên gia nhận định rằng việc có thêm tên lửa đánh chặn có thể giúp tăng cường năng lực phòng không của Ukraine trong các cuộc tấn công như vậy.
Trong thời gian qua, Ukraine đã xây dựng mạng lưới phòng không kết hợp giữa công nghệ trong nước, vũ khí do phương Tây cung cấp và các chiến thuật tác chiến linh hoạt, bao gồm việc sử dụng các đơn vị cơ động để đối phó máy bay không người lái và tên lửa.
Theo dữ liệu của Không quân Ukraine, lực lượng này thường xuyên đánh chặn khoảng 90% máy bay không người lái và tên lửa hành trình của Nga. Tuy nhiên, đối với tên lửa đạn đạo, tỷ lệ đánh chặn thấp hơn đáng kể, ở mức khoảng hai phần ba.
Giới chức quân đội Ukraine ngày 8/7 cho biết họ không đánh chặn được bất kỳ tên lửa đạn đạo nào trong đợt tấn công của Nga diễn ra trước đó một đêm, phản ánh những thách thức mà lực lượng phòng không nước này đang đối mặt.
Tên lửa đạn đạo có quỹ đạo bay đưa chúng ra ngoài bầu khí quyển trước khi lao xuống mục tiêu với tốc độ rất cao, khiến việc đánh chặn trở nên đặc biệt khó khăn. Theo các ước tính của CNN, Nga hiện phóng khoảng 100 tên lửa đạn đạo mỗi tháng.
Điều gì khiến Patriot trở nên đặc biệt?
Patriot là một trong những hệ thống phòng thủ tên lửa chủ lực của Lục quân Mỹ.
Đây cũng là một trong những hệ thống phòng không có chi phí cao nhất hiện nay. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), một khẩu đội Patriot hoàn chỉnh, gồm bệ phóng, radar và tên lửa đánh chặn, có giá hơn 1 tỷ USD, trong khi mỗi tên lửa đánh chặn có giá khoảng 4 triệu USD.
Công nghệ của Patriot được bảo mật nghiêm ngặt. Hiện Nhật Bản và Đức là hai quốc gia duy nhất được cấp phép sản xuất tên lửa Patriot trong nước. Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, mỗi năm chỉ khoảng 600 tên lửa đánh chặn Patriot thế hệ mới được sản xuất.
Cuộc xung đột gần đây giữa Mỹ và Iran cũng được cho là đã làm gia tăng áp lực lên nguồn cung Patriot vốn đã hạn chế.
Theo Tổng thống Zelensky, nếu Ukraine được cấp phép sản xuất Patriot, nước này có thể từng bước đáp ứng nhu cầu trong nước cũng như hỗ trợ các đối tác trong tương lai.
Theo các nguồn tin công khai, Ukraine hiện sở hữu ít nhất bảy hệ thống Patriot, gồm ba hệ thống do Mỹ cung cấp, ba hệ thống từ Đức và ít nhất một hệ thống do một nhóm các đồng minh châu Âu viện trợ.
Dù việc được cấp phép sản xuất được xem là một bước tiến quan trọng, quá trình xây dựng năng lực sản xuất dự kiến sẽ mất nhiều tháng và khó có thể đáp ứng ngay nhu cầu cấp bách hiện nay.
Vì vậy, hôm 9/7, Kiev cho biết đã đề nghị gần 40 quốc gia chuyển giao tên lửa Patriot từ kho dự trữ hiện có, đổi lại họ sẽ nhận các lô hàng thay thế trong tương lai theo các hợp đồng với Ukraine.
Trong khi đó, Nga cũng theo dõi sát các diễn biến liên quan đến Patriot. Moscow nhiều lần tuyên bố coi các hệ thống này là mục tiêu quân sự hợp pháp và phản đối việc các nước phương Tây tiếp tục chuyển giao Patriot cho Ukraine.
Tại cuộc họp báo thường kỳ hôm 9/7, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng tuyên bố của ông Trump về khả năng cấp phép sản xuất Patriot không tạo ra thay đổi lớn đối với cục diện xung đột. Ông đồng thời cho rằng lập trường của Tổng thống Mỹ về vấn đề Ukraine còn tồn tại những điểm thiếu nhất quán.
An An (Theo CNN)
