Trong bối cảnh thế giới đang dịch chuyển mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), thị trường lao động theo đó cũng sẽ có sự dịch chuyển. Từ đó, câu chuyện về chọn ngành, chọn nghề cho tương lai của học sinh, sinh viên cũng được đặt lên bàn cân. PV Đời sống và Pháp luật đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn (KHXH&NV), ĐHQGHN về những chia sẻ sâu sắc liên quan xu hướng nghề nghiệp, giá trị cốt lõi của các ngành học cơ bản và chiến lược "đối đầu" với AI trong đào tạo.
Theo PGS.TS Đặng Hồng Sơn, dự báo trong 5-10 năm tới, các nhóm ngành thuộc lĩnh vực Khoa học hành vi, Nhân văn và Nghệ thuật sẽ trở thành những ngành "hot", song hành cùng các ngành công nghệ. Sự thay đổi này không đến ngẫu nhiên mà gắn liền với vận mệnh phát triển của đất nước.
Clip PGS.TS Đặng Hồng Sơn nhận định về các ngành "hot" phù hợp với thị trường lao động thời gian tới
“Việt Nam đang bước vào một chu kỳ phát triển mới, hay còn gọi là "kỷ nguyên vươn mình của dân tộc". Cùng với các nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và chấn hưng văn hóa dân tộc (lấy ngày 24/11 làm ngày Văn hóa Việt Nam), dư địa cho các ngành khoa học xã hội đang rộng mở hơn bao giờ hết.
Nếu như 20 năm trước, học văn - sử - triết chủ yếu để làm việc trong cơ quan công quyền, thì nay thị trường lao động đã dịch chuyển mạnh sang khối tư nhân và các tập đoàn quốc tế", Phó Hiệu trưởng Đặng Hồng Sơn nhận định.
Những "mỏ vàng" nghề nghiệp mới
Dưới góc nhìn quản lý đào tạo, PGS.TS Đặng Hồng Sơn chỉ ra những ngành học đang có nhu cầu nhân lực rất lớn:
Tâm lý học: Xã hội phát triển đi kèm với các áp lực tinh thần. Nhu cầu về tư vấn tâm lý học đường, tâm lý tổ chức và cá nhân đang tăng vọt.
Khu vực học (Nhật Bản học, Hàn Quốc học...): Đây là những ngành sinh viên thường có việc làm ngay khi chưa tốt nghiệp nhờ làn sóng đầu tư mạnh mẽ từ các tập đoàn nước ngoài.
Du lịch và Di sản: Trường ĐH KHXH&NV là đơn vị đầu tiên đào tạo Tiến sĩ Du lịch học tại Việt Nam, tập trung vào du lịch dựa trên nền tảng văn hóa, lịch sử và nhân học – hướng đi bền vững và khác biệt.
Truyền thông và Marketing: Trong kỷ nguyên số, bất kỳ tổ chức hay doanh nghiệp nào cũng cần bộ phận truyền thông mạnh mẽ. Các ngành như Quan hệ công chúng, Truyền thông đa phương tiện đang thu hút sự quan tâm đặc biệt.
PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn
Một trong những thông điệp quan trọng nhất được PGS.TS Đặng Hồng Sơn nhấn mạnh là giá trị của các ngành khoa học cơ bản. Ông cho rằng, không nên có khái niệm ngành học "bão hòa" nếu chúng ta hiểu đúng về gốc rễ của tri thức.
"Khoa học cơ bản (Văn, Sử, Triết, Nhân học...) chính là những người khổng lồ. Các ngành khoa học ứng dụng đang đứng trên vai những người khổng lồ đó. Nếu chỉ học phần ứng dụng mà không có nền tảng cơ bản, bạn chỉ đang 'hớt váng' và sẽ sớm bị đào thải khi làn sóng thị trường thay đổi”, PGS Sơn nhận định.
Nhà trường hiện đang khuyến khích sinh viên học song bằng, kết hợp giữa một ngành cơ bản để lấy "gốc" và một ngành ứng dụng để lấy "kỹ năng", từ đó tối ưu hóa cơ hội nghề nghiệp.
Trước sự bùng nổ của AI, thay vì lo ngại sinh viên tụt hậu hoặc lạm dụng công nghệ, Trường ĐH KHXH&NV đã chọn chiến lược đối diện trực tiếp. Từ năm 2025, AI sẽ trở thành môn học bắt buộc cho toàn trường.
Điểm thú vị trong quản lý đào tạo của trường là khẩu hiệu: "Bạn dùng AI làm bài, chúng tôi dùng AI chấm bài". Nhà trường đã ứng dụng các phần mềm kiểm soát AI để đánh giá bài làm của sinh viên.
PGS.TS Đặng Hồng Sơn khẳng định: "Chúng tôi đánh giá cao nếu sinh viên biết khai thác AI hiệu quả và có chú thích rõ ràng. AI không thay thế được tư duy con người nhưng người biết dùng AI sẽ thay thế kẻ không biết. Tuy nhiên, nếu sao chép hoàn toàn mà không có công sức cá nhân, hệ thống chấm bài bằng AI sẽ không ngần ngại dành điểm 0 cho sự lười biếng đó".
Nhà trường đã ứng dụng các phần mềm kiểm soát AI để đánh giá bài làm của sinh viên.
Trong chiến lược tuyển sinh năm 2026 và những năm tiếp theo, nhà trường kiên định mục tiêu thu hút nhóm thí sinh tinh hoa nằm trong top 1-5% thí sinh có điểm cao nhất cả nước.
"Mục tiêu của chúng tôi là đào tạo ra những sinh viên vừa có tri thức tổng hợp về khoa học xã hội, vừa có kỹ năng chuyên sâu, đồng thời sở hữu phẩm chất đạo đức nghề nghiệp tốt để tham gia vào thị trường lao động đầy biến động", ông Sơn chia sẻ.
