Vòng vây bảo vệ Moscow
Các bức ảnh chụp từ vệ tinh mới đây đã hé lộ việc Nga đang khẩn trương xây dựng một vòng vây phòng không mới xung quanh thủ đô Moscow. Trong số đó, ít nhất 5 trận địa mới hoàn thiện có cấu trúc hoàn toàn trùng khớp với các điểm triển khai của hệ thống tên lửa đất đối không tầm xa S-400.
Tại một số vị trí, các bệ phóng cùng xe cơ giới chuyên dụng của tổ hợp S-400 đã xuất hiện, cho thấy vành đai phòng thủ mới này đang bắt đầu trực chiến hoặc có thể đã đi vào hoạt động.
Động thái mở rộng lưới lửa phòng thủ này diễn ra trong bối cảnh Ukraine liên tục tiến hành các đòn tập kích bằng UAV tầm xa vào Moscow và các vùng phụ cận. Đồng thời, Kiev cũng đang phát triển các thế hệ tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo mới nhờ dòng vốn tài trợ và hỗ trợ kỹ thuật từ nhiều thành viên NATO, nhằm gia tăng quy mô tấn công vào thủ đô Nga cùng các mục tiêu chiến lược khác.
Kể từ thập niên 1950, Moscow đã được bảo vệ bởi một hệ thống tên lửa đất đối không nhiều tầng nấc, mà khởi đầu là tổ hợp S-25 – đưa nơi đây trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới sở hữu chiếc "ô phòng không" kiên cố như vậy.
Giờ đây, mạng lưới phòng không đa tầng này bao gồm hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo chiến lược A-135 và A-235 ở tầng cao nhất; tầng thấp hơn là sự phối hợp của pháo phòng không và tên lửa tầm ngắn thuộc các tổ hợp phòng không di động Pantsir.
Các trận địa S-400 mới sẽ bổ sung năng lực cho mạng lưới phòng không tích hợp vốn đã vô cùng sâu rộng và thuộc hàng dày đặc nhất thế giới của Moscow. Được đánh giá là một trong những biểu tượng linh hoạt nhất thế giới, S-400 có khả năng đánh chặn hầu hết mọi loại mục tiêu bay – ngoại trừ tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), vệ tinh và các khí tài vũ trụ tầm cao. Tuy nhiên, hiệu quả của nó trước các dòng UAV giá rẻ vẫn còn hạn chế do chi phí sản xuất tên lửa đánh chặn quá đắt đỏ.
Dù phần lớn UAV của Ukraine được báo cáo là đã bị bắn hạ trước khi tiếp cận mục tiêu, nhưng tầm bắn, mức độ tinh vi cùng tần suất tập kích ngày càng tăng từ phía Kiev đặt ra yêu cầu cấp bách về một vùng phủ sóng phòng thủ toàn diện hơn.
Điện Kremlin đã phản ứng bằng cách tăng cường khí tài phòng không quanh các tòa nhà chính phủ then chốt, cơ sở quân sự, khu công nghiệp và hạ tầng chiến lược, đồng thời liên tục tinh chỉnh lưới lửa đa tầng của thủ đô.
Minh chứng rõ nét nhất là việc Nga huy động trực thăng vận tải cẩu các tổ hợp phòng không tầm ngắn Pantsir-SMD-E lên mái của các tòa nhà lớn tại Moscow, một động thái đã được xác nhận vào cuối tháng 5.
Vì sao Nga huy động vòng vây S-400?
Mặc dù S-400 không được thiết kế để săn tìm UAV, nhưng hệ thống cảm biến cực mạnh của nó có thể nâng cao năng lực nhận biết tình huống và chia sẻ dữ liệu chỉ thị mục tiêu cho các tổ hợp khác. Dù vậy, giá trị kinh tế khổng lồ của các thành phần cấu thành hệ thống S-400 cũng biến chính chúng thành mục tiêu béo bở cho các đòn tập kích từ phía Ukraine.
Việc thiết lập các trận địa S-400 mới quanh Moscow phản ánh một xu hướng rộng lớn hơn trong tư duy lập kế hoạch quân sự của Nga. Kể từ năm 2022, Moscow đã đặt ưu tiên đặc biệt vào việc mở rộng năng lực phòng không trước thế trận tấn công ngày càng gia tăng của đối phương.
Vai trò cốt lõi của các trung đoàn S-400 quanh thủ đô là đối phó với các mối đe dọa trong tương lai, bao gồm kho tên lửa đang ngày một nâng cấp của Ukraine, và nguy hiểm hơn là năng lực tiến công của khối NATO.
Liên minh này đang tích cực đưa vào biên chế các dòng tiêm kích thế hệ thứ năm F-35 và tương lai là máy bay ném bom chiến lược B-21. Theo ước tính, một chiếc F-35 duy nhất mang theo một quả bom hạt nhân B61-13 có thể cướp đi sinh mạng của 310.000 người dân thủ đô Nga chỉ trong một chuyến xuất kích.
Đáng chú ý, nhiều quốc gia thành viên NATO hiện đang tiếp cận được các đầu đạn hạt nhân trang bị cho chiến đấu cơ của mình thông qua các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với Mỹ. Để khắc chế, S-400 đã được tối ưu hóa mạnh mẽ nhằm săn tìm các mục tiêu tàng hình tinh vi nhờ tích hợp nhiều loại radar hoạt động trên các băng tần bổ trợ nhau, cho phép khóa mục tiêu từ khoảng cách xa hơn nhiều so với bất kỳ hệ thống phòng không nào khác.
Tiến trình mua sắm S-400 quy mô lớn này được hậu thuẫn bởi các khoản đầu tư khổng lồ nhằm hồi sinh ngành công nghiệp sản xuất tên lửa đất đối không của Nga, vốn đã được Điện Kremlin phê duyệt từ năm 2000.
Ba tổ hợp nhà máy lớn đã được lệnh xây dựng và nâng cấp đồng bộ để sản xuất các hệ thống tên lửa này, bao gồm: một phân xưởng mới thuộc Nhà máy Obukhov, Nhà máy Avitek ở Kirov được hiện đại hóa toàn diện và Nhà máy NMP ở Nizhniy Novgorod.
Tháng 1/2023, trong chuyến thăm Nhà máy Obukhov ở St. Petersburg, Tổng thống Nga Vladimir Putin từng ẩn ý về quy mô sản xuất quốc phòng khổng lồ của nước này khi tuyên bố: riêng cơ sở này đã có năng lực sản xuất lớn hơn tất cả các nhà máy cùng loại trên thế giới cộng lại.
Dù tuyên bố này vấp phải nhiều sự hoài nghi từ giới quan sát, nó vẫn làm nổi bật một thực tế là sản lượng tên lửa phòng không của Nga ước tính vượt xa tổng sản lượng của toàn bộ các nước NATO hợp lại.
Đây chính là chìa khóa vàng giúp Moscow vừa duy trì các hợp đồng xuất khẩu vũ khí lớn, vừa bù đắp được các tổn thất trên chiến trường, đồng thời liên tục mở rộng kho vũ khí S-400 cho mạng lưới phòng thủ quốc gia.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
