Con số nêu ra vấn đề
Tiến độ xuất xưởng dòng xe tăng T-80BVM hiện ra sao, số lượng xe T-80 còn lại trong các kho lưu trữ trước khi cuộc xung đột tổng lực nổ ra là bao nhiêu, và liệu Nga có khả năng thực tế để phục hồi việc sản xuất mới hoàn toàn dòng xe tăng này?
Các hình ảnh vệ tinh được công bố công khai cho thấy hiện chỉ còn khoảng 203 chiếc xe tăng T-80 đang được lưu kho tại nhà máy Omsktranshmash. Trước đó ba tháng, số lượng phương tiện thuộc chủng loại này được ghi nhận tại cùng địa điểm là khoảng 253 chiếc.
Dựa trên những số liệu này, ngành công nghiệp quốc phòng Nga dường như đang đạt tốc độ xuất xưởng trung bình khoảng 15 xe tăng T-80BVM mỗi tháng. Như vậy, lượng phôi xe dự trữ còn lại tại nhà máy này sẽ chỉ đủ để duy trì hoạt động trong khoảng 12,5 tháng tới. Đây là kết quả đánh giá từ nhà nghiên cứu tình báo nguồn mở (OSINT) có tài khoản Jompy, người vừa công bố các dữ liệu trên mạng xã hội X.
Cũng theo phân tích này, dựa vào mô hình ngụy trang có thể quan sát được qua ảnh vệ tinh, ước tính có tới một nửa số xe tăng đang lưu kho thuộc các biến thể T-80U và T-80UD. Khoảng 30 chiếc khác dường như đang trong tình trạng không có tháp pháo, nhiều khả năng được giữ lại để hoán cải thành các xe cứu hộ bọc thép (ARV).
Nga đã không còn khả năng chế tạo xe tăng T-80?
Nhà nghiên cứu Jompy cũng dẫn lại một công trình phân tích trước đây của mình, trong đó ước tính tính đến năm 2021, Nga từng sở hữu tới 1.700 xe tăng T-80 thuộc tất cả các biến thể trong kho dự trữ. Tuy nhiên đến nay, ngoài 253 chiếc đã được nhận diện trước đó tại Omsktranshmash, chỉ còn khoảng 100 phương tiện khác rải rác tại các bãi lưu trữ khác. Song song với đó, quân đội Nga được ước tính đang vận hành khoảng 350 chiếc T-80BVM đã nâng cấp, cùng khoảng 250 chiếc thuộc các dòng T-80BV và T-80U.
Bình luận về các số liệu này, nhà nghiên cứu về chiến tranh thiết giáp Andriy Tarasenko nhận định rằng Nga hiện tại không có khả năng chế tạo các xe tăng T-80 mới hoàn toàn. Nguyên nhân cốt lõi là do nước này đã mất đi năng lực công nghiệp cần thiết để sản xuất động cơ tuabin khí – "trái tim" của dòng xe tăng này.
Theo ông Tarasenko, giới hạn công nghệ cao nhất mà ngành công nghiệp quốc phòng Nga thể hiện được ở thời điểm hiện tại chỉ là lắp đặt các tháp pháo cải tiến lên các khung gầm T-80 sẵn có. Những gói nâng cấp như vậy có thể giúp tăng cường khả năng bảo vệ và hiệu suất chiến đấu, nhưng về bản chất, đó không phải là quy trình sản xuất xe tăng mới.
Cần nhắc lại rằng, ngay từ tháng 9/2023, chuyên trang Defense Express đã từng phân tích sâu về kế hoạch khôi phục sản xuất dòng T-80 của Nga, bao gồm cả những mối liên hệ tiềm tàng với chương trình siêu xe tăng Armata và dự án hiện đại hóa Burlak vốn được thảo luận từ lâu.
Dù vậy, những diễn biến thực tế trong suốt hai năm rưỡi qua cho thấy quốc gia này đạt được rất ít tiến triển trong việc khôi phục dây chuyền sản xuất quy mô lớn cho T-80. Thay vào đó, Moscow vẫn phải tiếp tục phụ thuộc vào việc nâng cấp và tái kích hoạt các xe tăng cũ được thừa hưởng từ các kho kho tàng có từ thời Liên xô.
Mặc dù trong thập niên 2010, số lượng T-80 hoạt động đã bị cắt giảm đáng kể, chủ yếu do chi phí vận hành cao hơn nhiều so với T-72 (vốn được tăng cường số lượng), việc T-80 chứng minh giá trị cơ động vượt trội trong tác chiến cường độ cao được xem là yếu tố chính thúc đẩy quân đội Nga tìm cách trang bị thêm dòng xe này.
Kết quả là biến thể mới nhất và phổ biến nhất, T-80BVM, hiện đang được 23 đơn vị vận hành, so với chỉ 4 đơn vị trước khi cuộc xung đột quy mô lớn nổ ra vào năm 2022.
Quốc Vinh (Theo Defense Express)
