Trong nhiều thập kỷ, công nghệ cột lái chân vịt xoay 360 độ (Azipod) của tập đoàn ABB (Thụy Sĩ - Thụy Điển) được coi là tiêu chuẩn vàng toàn cầu cho các dòng tàu phá băng và tàu đi biển trọng tải lớn. Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt và sự rút lui của các nhà cung cấp phương Tây đã đặt ngành đóng tàu Nga trước một thách thức sống còn: Hoặc là tự chủ công nghệ, hoặc là đình trệ toàn bộ lộ trình khai thác tuyến đường biển Bắc.
Dự án tàu phá băng 22740M không chỉ là một phương tiện vận tải mới; nó là "phòng thí nghiệm di động" để Nga chứng minh khả năng kỹ thuật trong việc chế tạo các hệ thống truyền động phức tạp nhất. Mới đây, các cột lái chân vịt nội địa đầu tiên được thiết kế riêng cho dòng tàu này đã hoàn thành giai đoạn thử nghiệm cực đoan, khẳng định khả năng vận hành bền bỉ trong điều kiện băng giá khắc nghiệt.
Việc làm chủ công nghệ này không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là chiến lược dài hạn nhằm đảm bảo an ninh hàng hải và chủ quyền công nghệ của Liên bang Nga trên các vùng biển chiến lược.
Thử nghiệm khắc nghiệt
Tập đoàn công nghiệp KONAR đã hoàn thành thành công thử nghiệm nghiệm thu hệ thống động cơ đẩy bánh lái điện (ERPT) dưới sự giám sát kỹ thuật của Cơ quan Đăng kiểm Hàng hải Nga (RMRS). Việc thử nghiệm thiết bị hàng hải độc đáo này được thực hiện trên các giàn thử nghiệm chuyên dụng tại Khu công nghiệp Stankomash, địa điểm sản xuất chính của Tập đoàn KONAR ở Chelyabinsk.
Toàn bộ quá trình phát triển tài liệu thiết kế cho ERPT, các bộ phận, cụm lắp ráp và hệ thống, sản xuất và lắp ráp chúng, cũng như trang bị các giàn thử nghiệm, đều được hoàn thành từ đầu chỉ trong vòng 2 năm.
Các tổ máy đẩy điện 2.000 kW này là sản phẩm độc nhất vô nhị trên thị trường Nga và được thiết kế để trang bị cho các tàu phá băng Dự án 22740M (tàu phá băng cấp 6). Các tổ máy này được PG KONAR phát triển để thay thế sản phẩm của một nhà sản xuất phương Tây đã rút khỏi thị trường Nga và là sản phẩm tương đương trong nước với tổ máy đẩy điện Azipod ICE1400.
Hệ thống cột lái chân vịt mới do các kỹ sư Nga phát triển đã trải qua những bài kiểm tra nghiêm ngặt tại các cơ sở thử nghiệm chuyên dụng. Mục tiêu của cuộc thử nghiệm không chỉ là kiểm tra khả năng xoay hay lực đẩy, mà là mô phỏng lại các kịch bản va chạm và áp lực tải trọng thực tế khi tàu phải phá lớp băng dày tại Bắc Cực.
Kết quả ghi nhận cho thấy hệ thống hoạt động ổn định ở các mức công suất tối đa, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của dự án 22740M. Đặc biệt, khả năng cơ động của cột lái chân vịt nội địa được đánh giá tương đương, thậm chí có những cải tiến phù hợp hơn với đặc thù vận hành trong môi trường nhiệt độ cực thấp của Nga so với các nguyên mẫu từ châu Âu trước đây.
Các chuyên gia Nga nhấn mạnh rằng, điểm mấu chốt nằm ở việc toàn bộ linh kiện cơ khí, hệ thống thủy lực và phần mềm điều khiển đều được sản xuất và lập trình trong nước, loại bỏ hoàn toàn rủi ro bị ngắt quãng chuỗi cung ứng hoặc bị can thiệp kỹ thuật từ bên ngoài.
Tàu phá băng dự án 22740M: Đầu tàu của tương lai
Tàu phá băng dự án 22740M là dòng tàu phá băng diesel-điện thế hệ mới, được thiết kế để dẫn đoàn và thực hiện các nhiệm vụ cứu hộ trên tuyến đường biển Bắc cũng như tại các vùng cửa sông nông. Với sự hỗ trợ của hệ thống cột lái chân vịt nội địa, tàu có khả năng xoay chuyển linh hoạt trong không gian hẹp – một ưu thế tuyệt đối khi xử lý các tình huống cứu hộ khẩn cấp.
Việc tích hợp thành công hệ thống đẩy nội địa vào dự án này mang lại ý nghĩa kinh tế to lớn. Nó giúp giảm chi phí bảo trì dài hạn, vì các linh kiện thay thế luôn sẵn có và đội ngũ kỹ sư trong nước hoàn toàn làm chủ quy trình sửa chữa. Đây là một bước đi then chốt để Nga duy trì hạm đội tàu phá băng lớn nhất thế giới mà không cần phụ thuộc vào bất kỳ đối tác nước ngoài nào.
Sự thành công của hệ thống cột lái chân vịt này cũng mở đường cho việc ứng dụng trên các dòng tàu dân sự khác, từ tàu chở dầu đến tàu vận tải khí hóa lỏng (LNG) chuyên dụng cho vùng cực. Khả năng tự sản xuất các hệ thống truyền động công suất lớn chính là chìa khóa để hiện thực hóa tham vọng biến Bắc Cực thành hành lang kinh tế toàn cầu.
Thành công của các bài thử nghiệm cột lái chân vịt cho tàu phá băng dự án 22740M không chỉ là một chiến thắng về mặt kỹ thuật, mà còn là lời khẳng định về năng lực thích ứng của công nghiệp nặng Nga trong bối cảnh bị cô lập về công nghệ. Từ việc phụ thuộc vào Azipod của phương Tây, Nga đã tiến một bước dài tới việc xác lập một tiêu chuẩn nội địa mới.
Thùy Anh (Theo The First Technical)
