"Quái ngư" được người dân bắt được các chuyên gia xác định là cá tra dầu – loài cá nước ngọt quý hiếm bậc nhất thế giới, hiện đã được liệt kê trong Sách đỏ ở mức cực kỳ nguy cấp.
Theo Báo Lao Động con cá được bắt vào ngày 21/12/2019 khi người dân thả lưới đánh bắt thủy sản trên sông. Sau khi kéo lưới lên, ngư dân không khỏi bàng hoàng khi phát hiện một con cá khổng lồ mắc lưới, phần đầu to lớn, thân dài và nặng đến mức phải huy động nhiều người mới có thể đưa lên bờ.
Cá tra dầu có tên khoa học là Pangasianodon gigas, thuộc họ cá da trơn. Đây là loài cá nước ngọt sinh sống chủ yếu ở vùng hạ lưu sông Mê Kông, trải dài qua các quốc gia như Việt Nam, Lào, Campuchia và Thái Lan.
Cá tra dầu được ghi nhận là loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới từng được biết đến, với chiều dài có thể lên tới 3m và trọng lượng tối đa khoảng 300kg.
Sách đỏ Việt Nam và Sách đỏ của Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên thế giới (IUCN) đều xếp cá tra dầu vào nhóm cực kỳ nguy cấp, đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng rất cao trong tự nhiên. Những cá thể có kích thước lớn như con cá nặng 230kg ở An Giang hiện nay được xem là vô cùng hiếm hoi, gần như "báu vật" còn sót lại của hệ sinh thái sông Mê Kông.
Sự suy giảm của các tra dầu khiến giới chuyên gia lo ngại
Theo các chuyên gia, nguyên nhân khiến cá tra dầu suy giảm nghiêm trọng là do tình trạng săn bắt quá mức trong nhiều năm, cùng với sự thay đổi dòng chảy, xây dựng đập thủy điện và suy thoái môi trường sống.
Trước đây, cá tra dầu từng xuất hiện khá phổ biến ở các nhánh sông lớn, nhưng hiện nay số lượng cá thể trong tự nhiên đã giảm mạnh, đặc biệt là những con trưởng thành có kích thước "khủng".
IUCN đặc biệt quan tâm đến loài cá này bởi cá tra dầu được xem là chỉ báo sinh học quan trọng phản ánh tình trạng hệ sinh thái và nguồn lợi thủy sản của sông Mê Kông.
Lào đã ban hành lệnh cấm săn bắt cá tra dầu từ nhiều năm trước. Campuchia và Thái Lan cũng đang triển khai các biện pháp bảo vệ tương tự nhằm ngăn chặn nguy cơ loài cá này biến mất hoàn toàn khỏi tự nhiên.
Về đặc điểm hình thái, cá tra dầu có đầu to và dẹp, miệng rất rộng với hai râu dài ở hàm trên. Vây bụng kéo dài gần đến vây đuôi, trong khi vây lưng nhỏ và nằm khá xa về phía trước. Lưng cá có màu nâu thẫm, phần bụng và vây có màu nhạt hơn. Dù sở hữu thân hình đồ sộ, cá tra dầu lại không có răng và chủ yếu ăn thực vật thủy sinh, tảo và các loài rong dưới đáy sông.
Việc cá tra dầu – loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới – ngày càng hiếm gặp không chỉ là câu chuyện của một loài cá, mà còn phản ánh những thách thức nghiêm trọng đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học và sự bền vững của hệ sinh thái sông Mê Kông trong bối cảnh biến đổi môi trường và khai thác quá mức hiện nay.
Ngọc Minh
