Máy gia tốc hạt lớn (LHC) của Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân châu Âu (CERN), loại máy gia tốc hạt mạnh nhất hành tinh, đang cung cấp nhiệt sưởi ấm cho vài nghìn hộ dân và doanh nghiệp ở Pháp, giúp ngăn chặn sự phát thải hàng nghìn tấn CO2 từ việc đốt than để có lượng nhiệt sưởi ấm tương đương, IE thông tin ngày 29/1.
Việc ra mắt hệ thống này đánh dấu lần đầu tiên "quái vật gia tốc" LHC được khai thác như một nguồn nhiệt tái tạo kể từ ngày khánh thành cách đây 18 năm. LHC là công cụ mạnh mẽ nhất để con người khám phá những bí ẩn sâu thẳm của vũ trụ.
Máy gia tốc hạt lớn (LHC) dài 27km nằm ở độ sâu 175 mét là máy gia tốc hạt mạnh nhất hành tinh. Nguồn: PIXELRISE
Từ giữa tháng 1/2026, LHC đã cung cấp nhiệt dư thừa cho thị trấn Ferney-Voltaire (Pháp) thông qua hệ thống trao đổi nhiệt mới do Tổ chức nghiên cứu hạt nhân Thụy Sĩ kích hoạt.
Hệ thống này thu gom nước nóng từ các mạch làm mát của máy gia tốc LHC dài 27 km sâu tới 175 mét bên dưới biên giới Pháp-Thụy Sĩ, sau đó truyền nhiệt trực tiếp vào mạng sưởi ấm tập trung của thị trấn.
Tái sử dụng nhiệt thải
Máy gia tốc có 8 điểm trên bề mặt xung quanh vòng ngầm dưới lòng đất. Điểm 8, nằm trên biên giới Pháp-Thụy Sĩ gần làng Prévessin-Moëns, cách thị trấn Ferney-Voltaire khoảng 2,7 km. Nó đóng vai trò là điểm kết nối cho hệ thống thu hồi nhiệt.
Máy gia tốc hạt LHC có 8 điểm trên mặt đất. Điểm 8, nơi đặt thí nghiệm LHCb, nằm gần thị trấn Ferney-Voltaire của Pháp. Ảnh: CERN
Các thiết bị tại Điểm 8, đặc biệt là hệ thống làm lạnh, cần được làm mát bằng nước. Khi nước lưu thông qua thiết bị, thiết bị sẽ nguội đi và nước sẽ nóng lên.
Thị trấn Ferney-Voltaire có thể nhận tối đa 5 MW từ LHC (và tiềm năng gấp đôi khi máy chạy đầy tải), mà không ảnh hưởng đến nghiên cứu khoa học.
Dự án này đặc biệt ý nghĩa vì LHC sắp bước vào giai đoạn ngừng hoạt động dài (Long Shutdown 3) để nâng cấp lên High-Luminosity LHC. Dù vậy, một số hệ thống làm mát tại Điểm 8 vẫn hoạt động.
CERN còn có các dự án tương tự khác, như thu hồi nhiệt từ trung tâm dữ liệu Prévessin (sẽ sưởi ấm hầu hết các tòa nhà từ mùa đông 2026-2027) và từ tháp làm mát tại điểm 1 để sưởi Meyrin. Tổng cộng, từ năm 2027, các sáng kiến này sẽ tiết kiệm 25-30 GWh điện mỗi năm, góp phần nghiên cứu khoa học thân thiện với môi trường hơn.
Trang Ly
