Tuần này, Qualcomm gửi thư chính thức đến các khách hàng thông báo sẽ tăng giá chip ở mức hai chữ số phần trăm, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 đối với tất cả sản phẩm xuất xưởng sau thời điểm đó. Hãng chip lớn nhất thế giới về bộ vi xử lý smartphone cho biết đã "cạn kiệt khả năng hấp thụ chi phí từ nhà cung cấp" và đã thử tìm nguồn linh kiện thay thế trước khi đưa ra quyết định này.
Thông báo xuất hiện ngay sau khi Qualcomm công bố kết quả kinh doanh quý 3 với dự báo doanh thu quý tới thấp hơn kỳ vọng, dù cổ phiếu vẫn tăng 15% nhờ CEO Cristiano Amon tuyên bố thị trường smartphone đã "chạm đáy" và sắp phục hồi.
Nhưng trước khi phục hồi, người tiêu dùng sẽ phải trả giá theo nghĩa đen. Qualcomm là nhà cung cấp chip cho Apple, Samsung, Xiaomi và hầu hết các thương hiệu smartphone lớn. Khi giá chip Qualcomm tăng, các hãng điện thoại có hai lựa chọn: tự gánh hoặc chuyển lên đầu người mua.
Lịch sử gần đây cho thấy họ chọn cách thứ hai. Samsung, Apple, Google Pixel, Xbox đều đã thông báo tăng giá sản phẩm trong năm nay. Giá smartphone trung bình toàn cầu đã tăng 12% lên mức 577 USD chỉ trong quý đầu năm nay, theo dữ liệu từ Omdia.
Nhưng tác động nặng nề nhất không rơi vào người mua iPhone hay Galaxy S mà rơi vào phân khúc điện thoại giá rẻ. Chi phí chip nhớ cho một chiếc điện thoại dưới 100 USD đã tăng từ 14 USD trong quý 3 năm ngoái lên 70 USD trong quý 3 năm nay, tức tăng 400% chỉ trong một năm.
Đây là con số đặc biệt bất thường: chi phí riêng phần chip nhớ hiện đã vượt qua tổng giá thành sản xuất toàn bộ chiếc điện thoại của một năm trước. Ông Jusy Hong, giám đốc nghiên cứu cấp cao tại Omdia, kết luận thẳng trong một hội thảo trực tuyến tuần này: "Không thể sản xuất smartphone dưới 100 USD có lãi vào lúc này, cũng như trong tương lai gần."
Nguyên nhân gốc rễ của tình trạng này không nằm ở bất kỳ sự cố chuỗi cung ứng nào mà nằm ở cuộc đua xây dựng trung tâm dữ liệu AI toàn cầu. Các nhà sản xuất chip nhớ lớn như Samsung, SK Hynix và Micron đang dồn phần lớn công suất sản xuất vào các loại bộ nhớ dung lượng lớn và tốc độ cao cho AI, bao gồm HBM và bộ nhớ máy chủ dung lượng lớn.
Nguồn cung chip nhớ thông thường cho thiết bị tiêu dùng bị thu hẹp tương ứng. Hệ quả là toàn bộ ngành điện tử tiêu dùng, từ điện thoại đến máy tính đến máy chơi game, đều đang tranh nhau một lượng linh kiện ngày càng khan hiếm. Theo ông Jusy Hong, giá chip nhớ sẽ tiếp tục tăng trong các quý tới và "tác động thực sự sẽ đến mạnh hơn trong nửa cuối năm".
Trước áp lực này, các hãng điện thoại đang thử đủ cách để giảm chi phí. Một số hạ cấu hình màn hình và camera để tiết kiệm. Vivo tăng giá iQOO 15 thêm 1.500 nhân dân tệ. Một số sản phẩm bị hủy hoặc trì hoãn hoàn toàn.
Thế nhưng theo ông Zaker Li, nhà phân tích chính tại Omdia, dư địa tối ưu hóa chi phí gần như không còn vì giá của hầu hết linh kiện đều đang tăng đồng thời. "Đôi khi lựa chọn duy nhất của các hãng là tăng giá bán lẻ," ông nói. Lượng smartphone toàn cầu dự kiến giảm 12% trong cả năm 2026, trong đó phân khúc dưới 400 USD sẽ giảm tới 22%.
Ông Hong dự báo khi giá chip nhớ ổn định trở lại trong một đến hai năm nữa, các nhà sản xuất nhỏ tại thị trường địa phương có thể sẽ hồi sinh phân khúc siêu rẻ. Nhưng thời điểm hiện tại, phân khúc điện thoại dưới 100 USD đang không đơn giản là thu hẹp mà đang biến mất.
Với người tiêu dùng ở các thị trường mới nổi vốn phụ thuộc vào phân khúc này để tiếp cận smartphone lần đầu, đây không chỉ là vấn đề giá cả mà là vấn đề khả năng tiếp cận công nghệ trong một giai đoạn có thể kéo dài sang năm 2027.
Nguyễn Hải
