Năm 2026 đã trôi qua được 3/4 chặng đường. Khoảng thời gian gần đây ở Trung Quốc, có một kiểu “tự kiểm điểm chi tiêu” đang âm thầm xuất hiện. Trong các hội nhóm tiết kiệm và cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm quản lý tài chính, nhiều người trẻ công khai bảng tổng kết chi tiêu, chia tiền thành các nhóm thiết yếu như ăn uống, quần áo, nhà ở, đi lại, học tập và chăm sóc sức khỏe.
Thay vì chỉ nhìn xem mình đã mua gì, họ bắt đầu ngồi lại, thảo luận với nhau để xem khoản tiền nào thực sự đáng chi.
Ưu tiên chi tiền cho sức khỏe thay vì mua sắm
Một chàng trai sinh năm 1994, đang sống tại Hàng Châu (Trung Quốc) kể rằng khoản chi lớn nhất từ đầu năm đến giờ không phải tiền mua đồ điện tử hay đi du lịch, mà là 20.000 NDT (khoảng 77 triệu đồng) cho dầu cá cao cấp, thẻ tập gym và một gói khám sức khỏe chuyên sâu. Ở tuổi 30, anh nhận ra mình muốn dành tiền cho những thứ giúp cơ thể khỏe mạnh hơn thay vì những món đồ chỉ để “trông cho oách”.
Sự thay đổi trong cách tiêu tiền này là câu chuyện của một nhân viên văn phòng khác. Ở 27 tuổi, người này cho biết bản thân từng mê giày và chưa bao giờ tiếc tiền săn những đôi giày phiên bản giới hạn. Với anh khi đó, những món đồ đắt tiền mang lại cảm giác được công nhận trong các mối quan hệ xã hội. Cho đến một lần khám sức khỏe định kỳ, anh chẩn đoán mắc ung thư tuyến giáp và phải phẫu thuật. Tổng chi phí từ lúc nhập viện đến khi xuất viện lên tới 28.000 NDT (khoảng 108 triệu đồng).
Sau trải nghiệm đó, cách chàng trai 27 tuổi này tư duy về tiền đã thay đổi hẳn. Nếu trước đây anh muốn mua những đôi giày khiến mình “trông nổi bật hơn”, thì giờ đây anh quan tâm đến việc cơ thể mình có khỏe mạnh thực sự hay không. Anh bắt đầu tập gym đều đặn, tái khám định kỳ và tìm hiểu kỹ về các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng. Những món đồ từng khiến anh hào hứng giờ không còn hấp dẫn bằng việc đầu tư cho sức khỏe.
Không chỉ là câu chuyện của một vài cá nhân, xu hướng đầu tư cho sức khỏe ngày càng được người trẻ quan tâm. Theo khảo sát tiêu dùng giữa năm của DT Business Observer, những người sinh từ năm 1995 - 2000 vẫn là lực lượng tiêu dùng chủ chốt. Gần một nửa cho biết họ chi tiêu nhiều hơn năm trước, nhưng dòng tiền đang chuyển sang những nhóm sản phẩm khác. Thực phẩm bổ sung và sản phẩm chăm sóc sức khỏe đã lọt vào top 3 nhóm có mức tăng chi tiêu ròng cao nhất của người trẻ.
Nếu vài năm trước, bảng xếp hạng mua sắm trực tuyến thường nổi bật với mặt nạ, serum hay mỹ phẩm, thì hiện nay, các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng xuất hiện ngày càng thường xuyên. Trên mạng xã hội, người trẻ cũng bàn luận rất chi tiết về thành phần, cách hấp thụ và thời điểm sử dụng các loại vitamin, dầu cá hay nói chung là thực phẩm chức năng, chăm sóc sức khỏe.
Khỏe rồi thì ưu tiên học tập, phát triển kỹ năng nghề nghiệp
Bên cạnh sức khỏe thể chất, người trẻ cũng sẵn sàng chi tiền cho việc nâng cấp kỹ năng. Trong bối cảnh các kênh đầu tư bên ngoài có thể biến động, họ coi kiến thức và năng lực cá nhân là một dạng tài sản khó bị mất đi. Một khóa học Python nâng cao, chứng chỉ chuyên môn hay lớp học phục vụ công việc được nhìn nhận như khoản tiền chuyển từ tài khoản ngân hàng sang “tài sản” nằm trong CV và năng lực của chính mình.
Bên cạnh đó, một thay đổi khác rất rõ là người trẻ bắt đầu dùng tiền để mua lại thời gian. Họ thuê dịch vụ dọn dẹp, sử dụng máy rửa bát, máy sấy, đặt đồ ăn chất lượng thay vì tự nấu mỗi ngày hoặc lựa chọn những dịch vụ giúp giảm bớt các công việc lặp đi lặp lại. Phần thời gian tiết kiệm được có thể dành cho tập luyện, ngủ đủ, học thêm hoặc gặp gỡ bạn bè.
Đằng sau sự thay đổi này là nhận thức ngày càng rõ về giá trị của những nguồn lực mà tiền không thể dễ dàng mua lại. Khi tương lai khó đoán định hơn, một cơ thể khỏe mạnh, một kỹ năng có thể tạo thu nhập, một tinh thần ổn định và thêm vài giờ rảnh mỗi tuần trở thành những thứ có giá trị thực tế.
Vì vậy, “không tiêu tiền vô tội vạ” không đồng nghĩa với việc người trẻ không còn muốn hưởng thụ. Họ chỉ đang thay đổi câu hỏi trước mỗi khoản chi. Thay vì “món này khiến mình trông thế nào trong mắt người khác?”, điều họ quan tâm là “Món này thực sự cải thiện cuộc sống của mình ra sao?”.
Từ mua sắm để thể hiện bản thân sang chi tiền cho sức khỏe, kỹ năng, tinh thần và thời gian, một bộ phận người trẻ đang xây dựng lại danh sách ưu tiên tài chính của mình. Những khoản chi này có thể không tạo ra cảm giác hào nhoáng ngay lập tức, nhưng với họ, giá trị nằm ở việc bản thân khỏe hơn, chủ động hơn và có nhiều thời gian hơn cho những điều thực sự quan trọng.
(Nguồn: 36kr.com)
Ngọc Linh
