Người sau cai nghiện cần cơ hội hơn là sự giám sát
Khi trở về địa phương, việc đeo thiết bị giám sát điện tử có khiến người khác biết mình từng cai nghiện và ảnh hưởng đến cơ hội xin việc? Câu hỏi của một học viên tại cơ sở cai nghiện ma túy số 2 cũng là nỗi lo của nhiều người trước ngày trở lại cộng đồng.
Tại buổi báo cáo chuyên đề về tình hình tội phạm, tệ nạn ma túy và những yêu cầu đối với người cai nghiện khi tái hòa nhập cộng đồng ngày 24/7, ông Nguyễn Bá Sơn cho biết thiết bị giám sát điện tử được sử dụng nhằm hỗ trợ quá trình cai nghiện và quản lý sau cai, không phải là hình phạt hay biện pháp cô lập.
Ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, trao đổi với học viên về quyền và nghĩa vụ của người cai nghiện khi trở lại cộng đồng.
Theo ông, thiết bị giúp cơ quan chức năng theo dõi, kịp thời ngăn nguy cơ tái sử dụng ma túy, đồng thời hỗ trợ người sau cai tránh xa những địa điểm, mối quan hệ có thể kéo họ trở lại con đường cũ. Việc áp dụng, thay đổi hoặc chấm dứt biện pháp này được thực hiện theo quy định của pháp luật.
Người đang được quản lý sau cai vẫn có thể lao động, tạo sinh kế và thực hiện các quyền công dân cơ bản. Khi đi làm xa hoặc tạm vắng, họ phải khai báo với cơ quan quản lý tại địa phương theo quy định.
Ông Sơn cho rằng các chính sách phòng, chống ma túy hiện nay đã có sự thay đổi trong cách tiếp cận người nghiện. Bên cạnh yêu cầu quản lý chặt chẽ, pháp luật chú trọng điều trị, phục hồi sức khỏe, tư vấn tâm lý, bảo vệ nhân phẩm và tạo điều kiện để người sau cai ổn định cuộc sống.
Nghiện ma túy gây tổn thương cả thể chất, tinh thần và các mối quan hệ xã hội. Vì vậy, cai nghiện không thể chỉ dừng ở cắt cơn, giải độc mà cần kết hợp điều trị y tế, phục hồi chức năng, tư vấn tâm lý, học nghề và chuẩn bị cho quá trình tái hòa nhập.
"Điều quan trọng là giúp người bệnh nhận ra họ vẫn còn cơ hội sửa chữa sai lầm và làm lại cuộc đời", ông Sơn nói.
Theo ông Nguyễn Bá Sơn, quản lý sau cai nhằm hỗ trợ phòng ngừa tái nghiện, không phải là biện pháp trừng phạt hay cô lập.
Ông khuyến khích học viên coi việc tuân thủ điều trị, học nghề và rèn luyện hằng ngày là bước chuẩn bị cho cuộc sống sau khi trở về. Những thói quen sinh hoạt và lao động ổn định không chỉ có ý nghĩa trong thời gian cai nghiện mà còn giúp mỗi người hạn chế nguy cơ tái nghiện.
Pháp luật cũng có cơ chế bảo vệ đối với phụ nữ mang thai, người đang nuôi con nhỏ, người bị bệnh nặng, có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn và người chưa thành niên. Với người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi, quá trình cai nghiện phải gắn với học văn hóa, học nghề, hạn chế ảnh hưởng đến tương lai của các em.
Có việc làm mới giảm nguy cơ tái nghiện
Theo ông Sơn, trở ngại lớn đối với người sau cai không chỉ là nguy cơ tái nghiện mà còn là sự kỳ thị. Khi trở về địa phương, nhiều người khó tìm việc, thiếu vốn sản xuất và không nhận được sự tin tưởng từ cộng đồng.
"Quản lý sau cai sẽ khó đạt hiệu quả nếu người trở về không có việc làm, không có thu nhập và tiếp tục bị đẩy ra bên lề xã hội", ông Sơn nói.
Buổi phổ biến pháp luật giúp học viên hiểu rõ hơn về chính sách điều trị, học nghề, việc làm và hỗ trợ sau cai nghiện.
Pháp luật nghiêm cấm hành vi kỳ thị, phân biệt đối xử với người sử dụng trái phép chất ma túy, người đang cai nghiện và người sau cai. Quy định này nhằm bảo vệ danh dự, nhân phẩm, đồng thời tạo điều kiện để họ học nghề, tìm việc và xây dựng lại cuộc sống.
Theo chính sách hiện hành, người sau cai có thể được tư vấn hướng nghiệp, hỗ trợ học nghề, giới thiệu việc làm và tiếp cận nguồn vốn vay nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Một số cơ sở sản xuất, kinh doanh sử dụng lao động là người sau cai cũng được xem xét hưởng chính sách hỗ trợ, ưu đãi.
Ông Sơn cho rằng việc làm là một trong những yếu tố quan trọng giúp người sau cai duy trì nhịp sống ổn định, có thu nhập và giảm nguy cơ quay lại môi trường ma túy. Tuy nhiên, để quá trình này đạt hiệu quả, cần sự phối hợp của gia đình, chính quyền, cơ quan công an, tổ chức xã hội và doanh nghiệp.
Gia đình cần giữ vai trò đồng hành, động viên nhưng không bao che. Chính quyền và các đoàn thể cần hỗ trợ thủ tục, kết nối việc làm, vay vốn và giúp người sau cai tham gia các hoạt động tại cộng đồng. Doanh nghiệp cũng cần nhìn nhận họ trên cơ sở năng lực lao động và sự tiến bộ, thay vì định kiến từ quá khứ.
Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng là điểm tựa giúp người sau cai xây dựng lại cuộc sống.
Về phía người sau cai, ông Sơn cho rằng yếu tố quyết định vẫn là ý chí thay đổi. Mỗi người cần chủ động cắt đứt quan hệ với môi trường ma túy, tuân thủ điều trị, lựa chọn công việc phù hợp và xây dựng lại niềm tin với gia đình, cộng đồng.
Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng cho biết sẽ tiếp tục phối hợp các đơn vị tăng cường tư vấn pháp lý, hướng dẫn người sau cai tiếp cận các chính sách học nghề, việc làm, vay vốn và hỗ trợ tái hòa nhập.
"Người từng nghiện ma túy không nên bị giữ mãi trong lỗi lầm quá khứ. Khi họ quyết tâm thay đổi, cộng đồng cần tạo cơ hội để họ lao động, sống có trách nhiệm và trở lại như một thành viên bình thường", ông Sơn chia sẻ.
