Việc rà soát, sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố, sẽ được triển khai trên toàn quốc trong năm 2026. Theo Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210-KL/TW đi kèm của Nghị quyết số 105, Chính phủ giao cho Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ tham mưu ban hành Nghị định về tổ chức hoạt động của thôn, tổ dân phố và một số chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Nhiệm vụ này hoàn thành trong quý II.
Mới đây, Bộ Nội vụ cho biết định hướng chung trong việc sắp xếp thôn, tổ dân phố theo hướng tinh gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố đảm bảo phù hợp với quy mô, thực tiễn, đặc điểm từng vùng miền, theo báo Dân Trí.
Việc này hướng đến nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ sở, tạo thuận lợi cho việc thực hiện các nhiệm vụ, giảm áp lực quản lý trực tiếp của chính quyền cấp xã.
Hiện nay, quy trình và hồ sơ sáp nhập thôn, tổ dân phố được áp dụng thực hiện theo Điều 8 Thông tư 04/2012/TT-BNV được sửa đổi bởi Điều 2 Thông tư 14/2018/TT-BNV và Điều 1 Thông tư 05/2022/TT-BNV.
Theo đó, quy trình chuẩn hiện nay được thực hiện qua 5 bước liên hoàn:
Bước 1: Xây dựng đề án
UBND cấp xã tổ chức rà soát, đánh giá hiện trạng, xây dựng đề án sáp nhập thôn, tổ dân phố. Nội dung đề án phải làm rõ sự cần thiết, quy mô dân số, địa bàn, phương án bố trí cán bộ sau sáp nhập.
Đây là bước “đặt nền móng”, nếu đề án sơ sài, thiếu căn cứ thực tiễn sẽ khó nhận được sự đồng thuận ở các bước sau.
Bước 2: Lấy ý kiến cử tri
Khoản 2 Điều 8 Thông tư 14/2018/TT-BNV Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, quy định việc lấy ý kiến phải được thực hiện đối với toàn bộ cử tri đại diện hộ gia đình tại các thôn, tổ dân phố liên quan.
Việc lấy ý kiến có thể thực hiện bằng hình thức họp trực tiếp hoặc phát phiếu. Điểm đáng lưu ý, đây không phải thủ tục “hình thức”, mà là điều kiện bắt buộc để đề án được xem xét thông qua.
Trên 50% cử tri đồng ý mới được thông qua: “Nút chặn” quan trọng của quy trình
Khoản 3 Điều 8 Thông tư 14/2018/TT-BNV Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố nêu rõ: chỉ khi có trên 50% tổng số cử tri đại diện hộ gia đình đồng ý thì UBND cấp xã mới được trình HĐND cùng cấp xem xét.
Bước 3: Thông qua HĐND cấp xã
Sau khi có kết quả lấy ý kiến đạt yêu cầu, UBND cấp xã hoàn thiện hồ sơ, trình HĐND cùng cấp ban hành nghị quyết thông qua chủ trương sáp nhập.
Đây là bước hợp thức hóa ý chí của người dân thành quyết định của cơ quan dân cử ở cơ sở.
Bước 4: Thẩm định và trình cấp tỉnh
Khoản 4 Điều 8 Thông tư 14/2018/TT-BNV Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, quy định UBND cấp xã gửi hồ sơ lên UBND trình UBND cấp tỉnh xem xét, thẩm định.
Ở bước này, hồ sơ sẽ được rà soát kỹ về điều kiện, tiêu chuẩn, tính hợp lý của phương án sáp nhập.
Bước 5: Quyết định chính thức
Sau khi thẩm định, UBND cấp tỉnh trình HĐND cấp tỉnh ban hành Nghị quyết quyết định việc sáp nhập, đồng thời xác định tên gọi mới của thôn, tổ dân phố sau khi sắp xếp.
Nghị quyết của HĐND cấp tỉnh là căn cứ pháp lý cuối cùng, đánh dấu việc sáp nhập chính thức có hiệu lực.
Có thể thấy, quy trình sáp nhập thôn, tổ dân phố không chỉ là thủ tục hành chính đơn thuần mà là quá trình “3 bên cùng tham gia”: chính quyền xây dựng, người dân quyết định, HĐND các cấp phê chuẩn. Việc nắm rõ 5 bước này sẽ giúp người dân chủ động tham gia, đồng thời giám sát quá trình thực hiện, bảo đảm việc sáp nhập diễn ra công khai, minh bạch, đúng quy định, theo báo Dân Việt.
Nguyễn Phượng (Tổng hợp)
