Tháng 2/2026, Tạp chí Greater Good Magazine của Mỹ đăng tải bài viết về quyết định thay đổi cuộc đời của nhà văn Jessica Lahey - tác giả của cuốn sách bán chạy nhất của New York Times: "Món quà của thất bại: Cách những bậc cha mẹ tốt nhất học cách buông bỏ để con cái họ có thể thành công" - cho thấy sự cho đi ở đời lắm khi giúp ta nhận lại điều hạnh phúc lớn lao thế nào...
Quyết định hiến thận cho người lạ
Tôi lần đầu nghĩ đến việc hiến thận khi dì tôi được chẩn đoán mắc bệnh thận. Quyết định lúc đó rất dễ dàng — tôi yêu dì và sẵn sàng cho bà bất cứ phần nào của cơ thể mình nếu cần. May mắn thay, dì hồi phục mà không cần ghép thận, nhưng ý nghĩ đó vẫn cứ lởn vởn trong đầu tôi, thỉnh thoảng lại trỗi dậy.
Những tấm biển ở ngã tư gần trường trung học của con gái tôi kêu gọi người qua đường đăng ký hiến thận cho một người phụ nữ địa phương đang cần. Tôi xem một video về người đàn ông đi đi lại lại bên vệ đường, đeo tấm biển viết: "CẦN THẬN CHO VỢ" kèm số điện thoại.
Mỗi lần ý nghĩ về hiến thận mờ dần, lại có điều gì đó xuất hiện nhắc nhở tôi: dù nó không còn trong suy nghĩ của mình, nhu cầu về người hiến thận sống chưa bao giờ biến mất.
Ảnh minh họa: Getty
Hiện tại, hơn 90.000 người đang chờ đợi tin tức về người hiến tặng — và với nhiều người trong số họ, bệnh thận mãn tính có nghĩa là thẩm tách máu, bệnh tật triền miên và gánh nặng tài chính không dứt.
Cú huých cuối cùng tôi cần đến từ feed TikTok của mình. Thuật toán đưa Chandler Jackson vào tầm mắt tôi. Chandler bị bệnh thận và làm video để mọi người hiểu cuộc sống của một sinh viên đại học với căn bệnh mãn tính trông như thế nào.
Khi tôi lướt hết dòng tin của Chandler, tôi đã quyết định. Tôi sẽ hiến một quả thận vào năm 2026.
Điều không ai ngờ tới
Điền vào đơn đăng ký hiến thận thật dễ dàng. Tôi hoàn thành nó trên điện thoại trong chưa đầy 10 phút khi đang chờ chuyến bay. Vài ngày sau, một y tá hướng dẫn từ Bệnh viện Đa khoa Brigham ở Boston (bang Massachusetts, Mỹ) gọi điện cho tôi, thu thập tiền sử bệnh chi tiết và sắp xếp loạt xét nghiệm máu, nước tiểu đầu tiên.
Điều cô ấy khuyến khích thêm là hãy tranh thủ làm những xét nghiệm phòng ngừa định kỳ — như chụp nhũ ảnh (X-quang tuyến vú tiêu chuẩn vàng) và nội soi đại tràng.
Tác giả trong quá trình điều trị ung thư.
Trong 55 năm đầu đời, thận của tôi chẳng được tôi nghĩ đến bao nhiêu. Nhưng kể từ khi bắt đầu quá trình xét nghiệm, tôi nghĩ về chúng không ngừng. Chúng có khỏe không? Có đủ tiêu chuẩn để hiến không? Tôi đọc rằng đội ngũ cấy ghép sẽ chọn giữ lại quả thận khỏe hơn cho tôi — vậy tôi sẽ giữ quả bên phải hay bên trái?
Một tuần sau, sau khi đã lấy nhiều lọ máu xét nghiệm và thu thập nước tiểu 24 giờ vào một chiếc bình màu cam lớn, tôi lái xe đến trung tâm y tế địa phương để chụp nhũ ảnh. Tôi còn chụp một bức ảnh vui vẻ trong phòng thay đồ để đăng lên Instagram, kèm caption khuyến khích: "Đừng quên đặt lịch chụp nhũ ảnh nhé các bạn!"
Khi phòng khám nhắn tin bảo tôi cần chụp lại và có thể cần siêu âm thêm, tôi không lo lắng. Tôi đã từng cần những xét nghiệm như vậy trước đây, và lần nào cũng chỉ là mô vú có mật độ bất thường, không có gì đáng ngại.
Nhưng lần này, sau khi siêu âm xong, họ đưa tôi vào một phòng tư vấn nhỏ để chờ. Và ngay khi bác sĩ X quang bước vào với vẻ mặt quan tâm nhưng lo lắng đó, tôi hiểu ngay.
Tôi nhắn tin cho Tim — chồng tôi, đang khám bệnh nhân vài tầng phía trên — nhờ anh xuống ngay để tôi có người chứng kiến điều tôi biết sắp xảy ra.
Trong lúc chờ, tôi nhìn quanh căn phòng nhỏ. Đó là khi tôi nhìn thấy hộp khăn giấy được đặt sẵn trên bàn ngay cạnh ghế tôi ngồi — như thể đã được chuẩn bị từ trước. Khi Tim bước vào, tôi thấy anh cũng nhìn thấy nó.
Bác sĩ X quang nói với chúng tôi: Tôi có một khối u trong vú trái, gần như chắc chắn là xâm lấn dựa trên hình dạng bất thường, có gai nhọn của nó. Tôi cần sinh thiết càng sớm càng tốt.
Bàng hoàng...
Tôi đến đây để cho đi sự sống, không phải để cân nhắc giữa lợi ích sống sót của phẫu thuật cắt một bên hay hai bên vú.
Bác sĩ chẩn đoán: Ung thư vú xâm lấn tiểu thùy — loại ung thư có thể rất khó phát hiện ở giai đoạn sớm.
Tôi đến bệnh viện với mong muốn trao đi quả thận của mình cho một người xa lạ. Để rồi phát hiện mình mắc ung thư vú - rất sớm.
Ảnh minh họa: Getty
Tôi vẫn còn may mắn lắm. Khi nhờ thế, bác sĩ có thể phát hiện sớm trước khi nó âm thầm hủy hoại các tế bào khỏe mạnh và di căn.
Tôi đã phẫu thuật — cắt bỏ cả hai bên vú và tái tạo - trong mùa đông lạnh lẽo ở bang Vermont, và dành phần lớn tháng 12 và tháng 1 bên cạnh bếp củi. Đến khi mặt đất tan băng và đường mòn khô ráo vào mùa xuân này, tôi sẽ hồi phục đủ để chạy bộ đường mòn, chẻ củi và khuân những tảng đá lớn ra khỏi vườn...
Hơn nữa, Chandler đã được ghép thận. Có một người khác đã tình nguyện hiến thận cùng thời điểm tôi rút lui.
Động lực ban đầu của tôi khi đăng ký hiến thận là hy vọng sẽ có cơ hội thay đổi cuộc đời của ai đó. Cuối cùng, tôi nhận lại tất cả những gì tôi từng muốn trao đi.
Mộc Tâm
