Những biến động dồn dập tại Trung Đông trong gần hai tháng qua không chỉ làm nóng tình hình địa chính trị mà còn thổi bùng sự quan tâm của các quốc gia đối với các sản phẩm từ ngành công nghiệp quốc phòng Nga.
Theo Svpressa, cuộc đối đầu giữa Mỹ - Israel với Iran đã thúc đẩy ban lãnh đạo của Morocco đi đến quyết định từ bỏ "siêu tiêm kích tàng hình tốt nhất thế giới" thế hệ thứ năm — F-35 "Lightning II".
Đáng nói hơn, Morocco không chỉ từ bỏ F-35 mà còn quyết định chọn giải pháp thay thế là Su-35 — mẫu tiêm kích đa năng thế hệ 4++ với động cơ điều hướng lực đẩy của Nga.
Theo các nguồn tin, Morocco dự kiến mua ít nhất hai phi đội đầy đủ. Một quan chức thuộc tổ hợp công nghiệp quốc phòng Morocco nhận định, đây là "một lô hàng rất lớn và chất lượng".
Quyết định này được coi là một "gáo nước lạnh" dội vào Washington và khiến giới quan sát không khỏi ngỡ ngàng. Đáng chú ý, Morocco vốn là quốc gia vốn được Mỹ trao quy chế "đồng minh lớn ngoài NATO" từ năm 2004, trong khi với Nga chỉ là đối tác bình thường.
Khi chiến trường là "sàn diễn" quảng bá vũ khí
Công chúng đã dần quen với việc mỗi cuộc xung đột vũ trang quy mô lớn đồng thời trở thành một thao trường thử nghiệm khổng lồ, một triển lãm trưng bày những thành tựu của các "ông lớn" quốc phòng và một hội chợ vũ khí sầm uất. Các hệ thống vũ khí chứng minh được hiệu quả thực chiến sẽ ngay lập tức tạo nên cơn sốt.
Cuộc đối đầu giữa Mỹ - Israel và Iran không phải ngoại lệ. Tuy nhiên, điểm khác biệt lần này là sự quan tâm đặc biệt (ngay cả từ các quốc gia không trực tiếp tham chiến) đối với những loại vũ khí mà — ít nhất là cho đến nay — vẫn chưa chính thức xuất trận.
Chẳng hạn, tại các nước vùng Vịnh, người ta đang chứng kiến sự quan tâm cực lớn đối với hệ thống tên lửa - pháo phòng không Pantsir-S1, hệ thống tên lửa phòng không họ "Tor" và các tổ hợp phòng không tầm gần khác của Nga. Mục tiêu là để đối phó hiệu quả, và quan trọng nhất là "rẻ tiền", với các loại máy bay không người lái (UAV). Ngân sách quân sự của các nước Vịnh đã bị tổn thương nặng nề khi phải dùng những quả tên lửa trị giá hàng triệu USD chỉ để đánh chặn các drone "giá rẻ" của Iran.
Bên cạnh đó, các dòng drone tấn công và trinh sát giá rẻ, công nghệ phát hiện và chế áp drone, cùng các hệ thống radar và tác chiến điện tử (EW) của Nga cũng đang nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.
Phần lớn các quốc gia trên thế giới đã có cái nhìn khách quan hơn khi nhận ra rằng: những loại vũ khí Mỹ cực kỳ đắt đỏ và được quảng cáo rầm rộ đơn giản là "không chịu nhiệt" nổi trong điều kiện chiến tranh hiện đại thực sự.
Nỗi lo "nút thắt công nghệ" và bài học từ Qatar
Một yếu tố cực kỳ quan trọng khác là những "cửa hậu công nghệ" trong vũ khí Mỹ — vấn đề đã được cảnh báo từ lâu nhưng thường bị coi là thuyết âm mưu. Tuy nhiên, hãy nhớ lại cú sốc mà lực lượng không quân và phòng không Qatar phải hứng chịu vào tháng 9 năm 2025.
Khi đó, trong cuộc không kích của Israel vào Doha, các toán vận hành tên lửa phòng không và phi đội tiêm kích của Qatar đã buộc phải đóng vai "khán giả bất đắc dĩ" vì toàn bộ hệ thống bị tê liệt hoàn toàn.
Như vậy, xung đột Mỹ - Israel - Iran không chỉ phơi bày việc các hệ thống công nghệ cao đắt đỏ như "Patriot", "THAAD" bị tiêu hao vô ích trước các drone "Shahed" giá rẻ, mà còn gây ra làn sóng chỉ trích về việc phụ thuộc vào vũ khí Mỹ trong các tình huống xung đột khác nhau.
Các chuyên gia Mỹ cho rằng đây chính là nguyên nhân dẫn đến nhu cầu bùng nổ đối với các hệ thống vũ khí Nga, ngay cả ở những nước vốn không nằm trong quỹ đạo hợp tác quân sự với Moscow.
Lựa chọn của Morocco: Đa dạng hóa hay thách thức?
Tại Morocco, trang tin quân sự lớn nhất nước này viết: "Rabat đã khẩn trương bước vào quá trình đàm phán nhằm đánh giá khả năng ký kết hợp đồng mua 48 tiêm kích Su-35 thế hệ 4++ của Nga, nằm trong chương trình nâng cao năng lực tác chiến của Không quân Quốc gia."
Một nguồn tin tin cậy trong chính phủ Morocco khẳng định bước đi này là cần thiết để đa dạng hóa nguồn cung vũ khí, trước những thay đổi thường trực về an ninh khu vực. Nguồn tin này nhấn mạnh rằng Su-35 hiện được đánh giá là máy bay thế hệ thứ tư có năng lực tác chiến mạnh nhất, sở hữu tiềm năng chiến đấu tiên tiến và các dòng tên lửa đối không tuyệt vời.
Mọi thứ dường như đang ủng hộ phía Nga, nhất là khi số phận đơn hàng từ Iran hiện vẫn còn khá mờ mịt. Tuy nhiên, cũng không thể chủ quan. Cần nhớ rằng Rabat là đồng minh trực tiếp của Washington và Paris tại khu vực Maghreb, đồng thời là đối thủ "không đội trời chung" với Algeria — đối tác kỹ thuật quân sự chiến lược của Nga tại Bắc Phi.
Morocco cũng từng là một trong những ứng viên hàng đầu tại Bắc Phi được xem xét nhận F-35 "Lightning II". Do đó, quyết định cuối cùng của ban lãnh đạo Nga vẫn còn là một dấu hỏi lớn.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
