Thành phố Odesa - một trong những điểm đến du lịch nội địa nổi tiếng nhất miền nam Ukraine - đã trải qua phần lớn mùa hè này không phải là âm thanh của một kỳ nghỉ bên bờ biển, mà là tiếng còi báo động không kích, đôi khi là gần như mỗi giờ.
"Bạn không nghe thấy còi báo động không kích vì đang ngủ rất say", Yehven, 34 tuổi, một cư dân của Odessa, nói với tờ Kyiv Independent. "Bạn chỉ tỉnh giấc khi nghe thấy tiếng động cơ phản lực của một chiếc máy bay nào đó trên đầu."
"Cái động cơ đó là phần đáng sợ nhất vì nó phát ra âm thanh như một tên lửa hành trình", Yehven nói.
Âm thanh đó là tiếng động của một mối đe dọa từ Nga đã leo thang đáng kể trong những tháng gần đây: tên lửa bay lượn Banderol - một loại vũ khí lai kết hợp các đặc điểm của tên lửa hành trình và máy bay không người lái phản lực.
Lần đầu tiên ghi nhận việc Banderol được sử dụng ở Ukraine là vào mùa xuân năm 2025. Nhưng lực lượng Nga đã bắt đầu sử dụng loại vũ khí này thường xuyên hơn nhiều trong năm nay, chủ yếu nhắm vào các tỉnh phía nam của Ukraine.
Vladyslav Vlasiuk - Ủy viên phụ trách chính sách trừng phạt của Tổng thống Ukraine - cho biết trong một cuộc họp báo ngày 29/7 rằng khoảng 80% các cuộc tấn công của Nga vào cơ sở hạ tầng lương thực của Odessa trong tháng 6 và tháng 7 được thực hiện bằng Banderol.
Mặc dù Banderol không phải là loại vũ khí nguy hiểm nhất trong kho vũ khí của Nga, nó vẫn có khả năng gây ra sức tàn phá lớn. Do việc đánh chặn loại vũ khí này đòi hỏi các phương tiện phòng không tương tự như khi đối phó với tên lửa hành trình (vốn có thể mang đầu đạn lớn gấp khoảng 10 lần) nên chi phí để bắn hạ nó cũng xấp xỉ mức chi phí đánh chặn tên lửa hành trình. Ngoài ra, Banderol vẫn là loại vũ khí tương đối mới và Nga vẫn đang tiếp tục điều chỉnh, cải tiến nó.
"Chúng ta không được đánh giá thấp đối phương. Đây là một loại vũ khí hiện đại được thiết kế để có độ chính xác cao", Yurii Ihnat, người đứng đầu bộ phận truyền thông của Không quân Ukraine - cho biết. "Và đối phương hiện đang thử nghiệm nó trong điều kiện chiến đấu."
Rẻ và dễ sử dụng hơn tên lửa hành trình
Serhii Beskrestnov - cựu cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine - cho biết trên kênh Telegram cá nhân vào ngày 14/7 rằng tên lửa Banderol (còn được gọi là S8000) có thể bay với tốc độ vượt quá 500 km/h và có tầm bắn lên đến 500 km. Nó mang theo đầu đạn phân mảnh nặng 150 kg chứa tới 50 kg thuốc nổ.
Bất chấp các lệnh trừng phạt do các đồng minh của Ukraine áp đặt, Nga vẫn tiếp tục lách luật bằng cách mua các linh kiện sản xuất ở nước ngoài cho các loại vũ khí như tên lửa Banderol.
Theo Cơ quan Tình báo Quân sự Ukraine (HUR), loại vũ khí này sử dụng động cơ phản lực do Trung Quốc sản xuất, pin của Nhật Bản và hầu hết các linh kiện điện tử do Mỹ sản xuất.
Tên lửa Banderol có tải trọng nhỏ hơn đáng kể so với các tên lửa hành trình của Nga như Kh-101 và Iskander-K - mỗi loại có thể mang đầu đạn nặng khoảng 400-500 kg.
Tên lửa Banderol thường bay ở độ cao từ 400 đến 2.000 mét, nhưng sẽ hạ độ cao xuống khoảng 200 mét trước khi tiếp cận mục tiêu. Loại vũ khí này cũng có khả năng thực hiện các thao tác chuyển hướng bất ngờ trên không. Đặc biệt, theo ông Beskrestnov, nó có thể quay đầu chữ U trong bán kính 2,5 km.
Ông Beskrestnov cho biết thêm, loại vũ khí này dựa vào tín hiệu định vị vệ tinh để dẫn đường và có thể bị gây nhiễu bởi tác chiến điện tử, nhưng nó cũng được trang bị hệ thống dẫn đường tự động.
Loại vũ khí lượn vòng này chủ yếu được phóng từ máy bay không người lái trinh sát Orion, mặc dù các bức ảnh do truyền thông nhà nước Nga công bố cho thấy nó đã được thử nghiệm phóng từ trực thăng Mi-8 và các bệ phóng trên mặt đất. Tuy nhiên, không có bằng chứng nào cho thấy một trong hai phương tiện này đã được Nga sử dụng để phóng Banderol nhắm vào Ukraine.
Ông Beskrestnov cũng cho biết, vì Orion là một mục tiêu tương đối lớn và dễ bị tấn công, nên Nga thường phóng Banderol từ lãnh thổ của mình.
Banderol đặt ra những thách thức đáng kể đối với hệ thống phòng không của Ukraine.
Khác với một số tên lửa hành trình, loại tên lửa này không cần sử dụng máy bay chiến lược, việc phóng Banderol có thể giúp lực lượng Nga có thêm thời gian chuẩn bị cho cuộc tấn công, Anatolii Khrapchynskyi - chuyên gia hàng không Ukraine và cựu sĩ quan Không quân Ukraine - nói với Kyiv Independent.
"Đối phương đang sở hữu một vũ khí có hình dáng tương tự như tên lửa hành trình, nhưng lại rẻ hơn và dễ sử dụng hơn nhiều lần", Khrapchynskyi nói.
Ông Khrapchynskyi nói thêm rằng chi phí sản xuất một tên lửa hành trình tại Nga có thể vào khoảng 800.000 USD, chưa bao gồm bất kỳ khoản lợi nhuận xuất khẩu nào; trong khi sản xuất tên lửa Banderol có chi phí ước tính từ 50.000 đến 150.000 USD, tùy thuộc vào các linh kiện được sử dụng.
Điều đó đặt Banderol vào cùng tầm giá với máy bay không người lái Shahed do Iran thiết kế - một trong những loại vũ khí rẻ nhất và được sử dụng rộng rãi nhất trong kho vũ khí của Nga để tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn vào Ukraine.
Khác với các loại máy bay không người lái (UAV) kiểu Shahed (vốn chủ yếu bị lực lượng Ukraine đánh chặn bằng các loại UAV đánh chặn có chi phí tương đối thấp), Banderol đòi hỏi Ukraine phải có các hệ thống phòng không tầm ngắn và tầm trung với năng lực đánh chặn cao hơn (vốn được thiết kế để đánh chặn tên lửa hành trình), bao gồm cả các hệ thống phòng không vác vai (MANPADS) và máy bay chiến đấu.
Chuyên gia Khrapchynskyi cho rằng Nga có thể đang sử dụng tên lửa Banderol để làm tê liệt hệ thống phòng không của Ukraine, vốn có nhiệm vụ đánh chặn tên lửa hành trình. Tuy nhiên, Ihnat - người đứng đầu bộ phận truyền thông của Không quân Ukraine - cho biết vẫn còn quá sớm để nói về việc hệ thống phòng không của Ukraine "quá tải", vì số lượng Banderol được phóng mỗi ngày vẫn thấp hơn nhiều so với số lượng UAV kiểu Shahed mà Moscow chủ yếu sử dụng cho mục đích này.
"Việc sử dụng tên lửa Banderol chưa phổ biến", Ihnat nói. "Trước đây, mỗi ngày chỉ có 1 hoặc 2 quả được phóng, sau đó là 3 quả. Hiện nay, chúng tôi đã ghi nhận các trường hợp phóng tới 11 quả trong một ngày. Nhưng vẫn còn quá sớm để nói rằng hệ thống phòng không của Ukraine đã bị quá tải."
Theo ông Ihnat, việc sử dụng ngày càng nhiều các loại vũ khí này phản ánh một xu hướng lớn hơn trên bầu trời Ukraine, khi Nga tăng cường sử dụng vũ khí phản lực, gây thêm khó khăn cho nỗ lực bảo vệ không phận của Ukraine.
"Loại vũ khí này vẫn còn tương đối mới, và dĩ nhiên, nó đặt ra một số thách thức nhất định đối với chúng tôi", ông nói thêm.
Duy Nguyễn
Theo Kyiv Independent
