Trong ngành công nghệ robot, một rào cản lớn từ lâu vẫn chưa thể xói mòn: mỗi khi thay đổi cấu trúc phần cứng của cỗ máy, hầu như toàn bộ phần trí thông minh điều khiển được xây dựng trước đó cũng phải hủy bỏ để làm lại từ đầu. Tuy nhiên, sự xuất hiện của mô hình AI mới mang tên Fi0 do hãng Feagine Robotics phát triển đang mở ra một trang mới cho lĩnh vực này.
Mô hình Fi0 được thiết kế dưới dạng một hệ thống AI nền tảng xuyên thể hiện (cross-embodiment foundation model). Mục tiêu chính của hệ thống là bảo tồn tri thức thực hiện nhiệm vụ khi chuyển giao qua các robot có cấu hình vật lý hoàn toàn khác biệt.
Để kiểm chứng tính hiệu quả của mô hình, Feagine đã trình làng bộ ba cánh tay robot mềm truyền động bằng dây gân với tạo hình gợi liên tưởng đến nhân vật Bác sĩ Bạch Tuộc, bao gồm các mã hiệu A01, A02 và A03.
Ba mẫu cánh tay máy này được thiết kế theo các thông số kỹ thuật tăng dần để thử nghiệm giới hạn xử lý của Fi0. Cụ thể, mẫu A01 sở hữu một đốt linh hoạt, hai bậc tự do, có trọng lượng 750 gram và tải trọng 200 gram. Mẫu A02 nâng cấp lên hai đốt, bốn bậc tự do cùng khả năng mang tải 400 gram. Cao cấp nhất là mẫu A03 với ba đốt uốn cong, 6+1 bậc tự do, chiều dài arm đạt 50 cm và tải trọng lên tới 600 gram.
Thách thức lớn nhất khi làm việc với robot mềm nằm ở chỗ chúng không có các khớp định hình cố định như robot công nghiệp truyền thống. Chúng có thể biến dạng liên tục và tương tác linh hoạt với môi trường xung quanh. Để xử lý rào cản này, Fi0 tích hợp một cấu trúc biểu diễn gọi là "Đồ thị thể hiện" (Embodiment Graph). Cấu trúc này mã hóa toàn bộ dữ liệu về hình thái, cảm biến, truyền động và trạng thái hiện tại của robot vào quá trình tính toán để đưa ra hành động phù hợp.
Điểm đột phá tiếp theo của Fi0 nằm ở khả năng học tập tức thì từ một lần thị phạm của con người mà không cần trải qua quá trình huấn luyện lại phức tạp. Khi một người thao tác mẫu, chẳng hạn như di chuyển một vật thể, Fi0 sẽ không sao chép lại quỹ đạo chuyển động của bàn tay con người.
Thay vào đó, mô hình trích xuất các thông tin cốt lõi như nhận diện vật thể, thứ tự bước thực hiện, các điểm tiếp xúc quan trọng và mục tiêu cuối cùng. Sau đó, mô hình tự động điều phối cơ thể hiện tại của robot để hoàn thành công việc.
Sự phát triển của Fi0 đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng trong tư duy thiết kế AI cho robot. Thay vì cố gắng tạo ra một robot dạng người đa năng duy nhất để đảm nhận mọi công việc trong đời sống, hướng đi mới tập trung vào việc tạo ra một tầng trí thông minh dùng chung. Tầng trí thông minh này có thể dễ dàng cài đặt và vận hành trên nhiều dạng cỗ máy chuyên dụng khác nhau, từ cánh tay cứng trong nhà máy đến cánh tay mềm trong môi trường y tế hay các thiết bị đặc thù làm việc tại không gian hẹp.
Dù Fi0 vẫn đang ở những bước phát triển ban đầu và cần thêm thời gian để thử nghiệm trên các quy mô phần cứng rộng lớn hơn, cách tiếp cận này đã giải quyết thành công điểm nghẽn về tính linh hoạt của tri thức. Tương lai của ngành tự động hóa hoàn toàn có thể thuộc về một hệ sinh thái các robot đa dạng, cùng chia sẻ chung một bộ não trí tuệ nhân tạo ngày càng hoàn thiện.
Tham khảo: Sohu
Đức Khương
