Một trong những sân bay bận rộn nhất thế giới sắp chứng kiến bước chuyển mình chưa từng có khi robot hình người bắt đầu tham gia xử lý hành lý và hỗ trợ vận hành mặt đất. Chương trình thử nghiệm mới của Japan Airlines không chỉ phản ánh tham vọng tự động hóa của Nhật Bản mà còn cho thấy áp lực ngày càng lớn lên thị trường lao động nước này.
Japan Airlines vừa khởi động chương trình thử nghiệm sử dụng robot hình người tại sân bay Haneda ở Tokyo nhằm hỗ trợ các công việc phục vụ mặt đất. Đây được xem là một phần trong chiến lược đối phó với tình trạng thiếu hụt lao động kéo dài của ngành hàng không Nhật Bản, trong bối cảnh lượng du khách quốc tế đến nước này tiếp tục tăng mạnh sau đại dịch.
Các robot được đưa vào thử nghiệm được cho là mẫu G1 do công ty công nghệ Trung Quốc Unitree phát triển. Mẫu robot này có chiều cao khoảng 1,3 m, nặng gần 35 kg và có thể di chuyển với tốc độ tối đa khoảng 2 m/s. Theo thông tin được công bố, robot có thời lượng hoạt động khoảng 2 giờ sau mỗi lần sạc đầy và phiên bản tiêu chuẩn có giá khoảng 13.500 USD.
Dù có kích thước khá nhỏ gọn, các robot này được thiết kế để đảm nhiệm nhiều công việc vốn thuộc về đội ngũ nhân viên hỗ trợ mặt đất tại sân bay. Những nhiệm vụ đó bao gồm vận hành xe kéo hàng hóa, di chuyển cầu thang phục vụ máy bay tại những vị trí không có ống lồng, hỗ trợ cung cấp điện và khí lạnh cho máy bay trong thời gian đỗ sân, đồng thời tham gia bốc xếp hành lý và vệ sinh cabin.
Trong ngành hàng không, đội ngũ phục vụ mặt đất đóng vai trò đặc biệt quan trọng bởi họ chịu trách nhiệm bảo đảm máy bay được chuẩn bị đúng thời gian trước khi cất cánh. Tuy nhiên, đây cũng là công việc đòi hỏi cường độ lao động cao, làm việc ngoài trời trong nhiều điều kiện thời tiết khắc nghiệt và yêu cầu sự chính xác gần như tuyệt đối.
Theo The Guardian, Nhật Bản hiện đang đối mặt với cuộc khủng hoảng thiếu lao động ngày càng nghiêm trọng. Tỷ lệ sinh thấp kéo dài nhiều năm khiến dân số trong độ tuổi lao động liên tục suy giảm. Trong khi đó, nhu cầu nhân lực lại gia tăng do ngành du lịch hồi phục mạnh mẽ và nền kinh tế cần thêm lao động để đạt các mục tiêu tăng trưởng trong tương lai.
Tình trạng này khiến nhiều doanh nghiệp Nhật Bản buộc phải đẩy nhanh quá trình tự động hóa. Từ nhà hàng, khách sạn cho tới các trung tâm logistics, robot đang dần xuất hiện nhiều hơn trong các hoạt động thường nhật. Tuy nhiên, việc đưa robot hình người vào môi trường sân bay vẫn được xem là bước đi táo bạo bởi đây là nơi có mật độ vận hành cao, yêu cầu an toàn nghiêm ngặt và quy trình phối hợp phức tạp.
Haneda hiện là một trong những sân bay nhộn nhịp nhất châu Á với hơn 60 triệu lượt hành khách mỗi năm. Khối lượng hành lý khổng lồ cùng lịch trình bay dày đặc tạo ra áp lực rất lớn cho đội ngũ vận hành. Japan Airlines cho biết chương trình thử nghiệm robot sẽ kéo dài đến năm 2028 nhằm đánh giá khả năng thích ứng thực tế trước khi quyết định mở rộng quy mô.
Dự án này được triển khai cùng bộ phận chuyên thúc đẩy ứng dụng AI và robot của tập đoàn công nghệ GMO Internet Group. Mục tiêu được công bố là nâng cao hiệu quả khai thác, giảm tải áp lực lao động và xây dựng mô hình sân bay thông minh trong tương lai.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của robot trong môi trường lao động cũng làm dấy lên nhiều tranh luận. Một số ý kiến lo ngại tự động hóa có thể khiến con người mất việc trong tương lai. Dẫu vậy, Japan Airlines cho rằng thực tế hiện nay hoàn toàn ngược lại khi ngành hàng không Nhật Bản đang thiếu nhân lực nghiêm trọng, đặc biệt ở nhóm công việc tay chân như phục vụ mặt đất.
Hãng hàng không này nhấn mạnh robot không nhằm thay thế hoàn toàn con người mà đóng vai trò hỗ trợ trong bối cảnh nguồn lao động ngày càng khan hiếm. Ngoài ra, việc sử dụng robot còn được kỳ vọng giúp giảm áp lực thể chất cho nhân viên và duy trì hoạt động ổn định trong giai đoạn cao điểm du lịch.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng robot sẽ còn phải trải qua quá trình hoàn thiện dài nếu muốn đáp ứng tiêu chuẩn dịch vụ nổi tiếng của Nhật Bản. Các nhân viên xử lý hành lý tại nước này từ lâu được biết đến nhờ phong cách làm việc cẩn thận, nhẹ nhàng và tỉ mỉ đến mức nhiều hành khách xem đó là hình mẫu lý tưởng của dịch vụ hàng không.
Chính vì thế, thách thức lớn nhất đối với các robot không chỉ là khả năng nâng vác hay di chuyển, mà còn nằm ở việc xử lý hành lý với độ chính xác và sự cẩn trọng tương đương con người. Trong môi trường mà từng chiếc vali đều được xem là tài sản quan trọng của hành khách, bất kỳ sai sót nhỏ nào cũng có thể ảnh hưởng lớn tới trải nghiệm dịch vụ.
Dẫu còn nhiều hoài nghi, chương trình thử nghiệm tại Haneda vẫn đang được xem như dấu hiệu cho thấy ngành hàng không toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới, nơi robot hình người không còn chỉ xuất hiện trong phòng thí nghiệm hay triển lãm công nghệ, mà bắt đầu tham gia trực tiếp vào những công việc đời thường nhất.
Đức Khương
