OpenAI và Microsoft vừa công bố thỏa thuận đối tác được sửa đổi toàn diện vào thứ Hai tuần trước, chấm dứt giai đoạn độc quyền kéo dài 7 năm kể từ khi Microsoft bắt đầu rót vốn vào công ty AI này năm 2019.
Theo thỏa thuận mới, OpenAI được phép giới hạn các khoản thanh toán chia sẻ doanh thu cho Microsoft và quan trọng hơn, có quyền phục vụ khách hàng trên bất kỳ nhà cung cấp đám mây nào, kể cả Amazon và Google. Đây là thay đổi lớn nhất trong mối quan hệ giữa hai bên kể từ khi hợp tác bắt đầu.
Về mặt pháp lý, Microsoft sẽ tiếp tục có giấy phép sử dụng tài sản trí tuệ của OpenAI đối với các mô hình và sản phẩm AI đến năm 2032, nhưng giấy phép này không còn mang tính độc quyền. Điều này có nghĩa OpenAI hoàn toàn có thể cấp phép công nghệ tương tự cho các đối thủ của Microsoft. Trước đây, Microsoft là đối tác duy nhất được phép tích hợp sâu các mô hình OpenAI vào sản phẩm của mình. Giờ đây, rào cản đó không còn tồn tại.
Cơ chế chia sẻ doanh thu giữa hai công ty thay đổi đáng kể. Trước đây, khi khách hàng trả tiền sử dụng mô hình OpenAI qua Azure, Microsoft phải chia một phần cho OpenAI. Giờ đây, Microsoft không phải chia nữa, giữ toàn bộ số tiền này. Ngược lại, OpenAI vẫn phải trả 20% doanh thu cho Microsoft mỗi khi có người đăng ký ChatGPT, nhưng giờ có "mức trần tổng thể" và chỉ kéo dài đến năm 2030. Điều này có nghĩa OpenAI đã thương lượng được một con số giới hạn, tránh tình trạng phải trả mãi khi doanh thu tăng cao.
Microsoft vẫn là nhà cung cấp đám mây chính của OpenAI, và các sản phẩm OpenAI sẽ ra mắt trước trên Azure trừ khi Microsoft không thể hoặc chọn không hỗ trợ các khả năng cần thiết.
Tuy nhiên, điều khoản "trừ khi" này mở ra khoảng trống lớn. OpenAI giờ có thể phục vụ "tất cả các sản phẩm" của mình cho khách hàng trên bất kỳ nhà cung cấp nào. Đây chính xác là điều mà giám đốc doanh thu OpenAI, Denise Dresser, đã phàn nàn trong một bản ghi nhớ đầu tháng 4: quan hệ đối tác với Microsoft "hạn chế khả năng tiếp cận doanh nghiệp ở nơi họ đang có mặt."
Thỏa thuận sửa đổi này xuất hiện sau khi OpenAI và Amazon công bố quan hệ đối tác chiến lược lớn vào tháng 2 năm 2026. Amazon đồng ý đầu tư tới 50 tỷ USD vào OpenAI, và OpenAI mở rộng thỏa thuận hiện có 38 tỷ USD với Amazon Web Services thêm 100 tỷ USD trong 8 năm tới.
Quan trọng hơn, AWS trở thành nhà phân phối đám mây bên thứ ba độc quyền cho nền tảng doanh nghiệp Frontier của OpenAI, sản phẩm mới được công bố đầu tháng 4. CEO Amazon, Andy Jassy, viết trên X rằng AWS sẽ đi xa hơn nữa, cung cấp các mô hình OpenAI cho khách hàng thông qua dịch vụ Bedrock trong vài tuần tới.
Microsoft đã rót hơn 13 tỷ USD vào OpenAI kể từ năm 2019, xây dựng một mối quan hệ đối tác mà cả hai bên liên tục tuyên bố là "cốt lõi và chiến lược." Tuy nhiên, mối quan hệ này đã cho thấy dấu hiệu căng thẳng trong những tháng gần đây khi các đối tác bắt đầu xâm lấn lãnh thổ của nhau.
Vào tháng 10 năm 2025, khi OpenAI hoàn tất tái cơ cấu vốn, Microsoft nói rằng khoản đầu tư của mình vào nhánh lợi nhuận của OpenAI được định giá 135 tỷ USD, tương đương khoảng 27% công ty trên cơ sở pha loãng đã chuyển đổi. OpenAI cũng cam kết chi 250 tỷ USD cho dịch vụ đám mây Azure của Microsoft.
Nhưng chỉ vài tháng sau, OpenAI đã tìm cách đa dạng hóa tầm với của mình bằng các thỏa thuận hàng tỷ đô la với các đối thủ của Microsoft.
Sau khi thông báo quan hệ đối tác với Amazon, Microsoft và OpenAI đã phát hành một tuyên bố chung rằng quan hệ đối tác của họ vẫn "mạnh mẽ và trung tâm." Nhưng thỏa thuận được công bố vào thứ Hai cho thấy định nghĩa về "trung tâm" đã thay đổi đáng kể.
OpenAI giải thích động thái này bằng cách nói: "Hôm nay, chúng tôi công bố một thỏa thuận được sửa đổi để đơn giản hóa quan hệ đối tác và cách chúng tôi làm việc cùng nhau, dựa trên tính linh hoạt, sự chắc chắn và tập trung vào việc mang lại lợi ích của AI một cách rộng rãi."
Tuy nhiên, từ "linh hoạt" trong tuyên bố này có nghĩa rõ ràng: OpenAI muốn tự do hợp tác với bất kỳ ai, không bị ràng buộc bởi thỏa thuận độc quyền với Microsoft. Điều mà Microsoft đã trả 13 tỷ USD để xây dựng trong 7 năm qua, giờ đã không còn là của riêng họ nữa.
Nguyễn Hải
