S-400 bị nhắm mục tiêu
Một đòn tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) do Lực lượng Các hệ thống Không người lái của Ukraine thực hiện đã phá hủy một xe bệ phóng thuộc hệ thống phòng không tầm xa S-400 của Nga, vốn đang được triển khai gần thành phố nghỉ mát Gelendzhik ven Biển Đen, thuộc vùng Krasnodar.
Theo các nguồn tin từ phía Ukraine, xe bệ phóng này thuộc một tổ hợp phòng không đã phóng 6 quả tên lửa đạn đạo sang phía Ukraine chỉ một ngày trước khi bị tấn công. Đợt tập kích bằng UAV này nằm trong chiến dịch quy mô lớn hơn diễn ra trong đêm, nhắm vào hàng loạt mục tiêu của Nga, bao gồm cả các hệ thống phòng không khác.
Bản thân S-400 không được tối ưu hóa cho nhiệm vụ đánh chặn các loại UAV giá trị thấp, mà phải phụ thuộc vào các hệ thống hỗ trợ cận chiến như Pantsir-S hay S-350 để đảm nhận vai trò này.
Thời gian gần đây, S-400 liên tục thể hiện khả năng tấn công bằng tên lửa đạn đạo kiểu mới, khi hệ thống này được hoán cải để phóng dòng tên lửa RM-48U nhắm vào các mục tiêu mặt đất.
Dòng tên lửa này đang gây chú ý lớn khi liên tiếp được sử dụng để tập kích các cơ sở công nghiệp tại Ukraine, trong đó có vụ tấn công gây ra đám cháy lớn tại quận Sviatoshynskyi thuộc thủ đô Kyiv.
RM-48U được xác định là một biến thể hoán cải từ dòng tên lửa đánh chặn 48N6 — vốn ban đầu được phát triển cho tổ hợp S-300PM và sau đó tích hợp lên S-400. Được thiết kế để tiêu diệt các mục tiêu trên không ở vận tốc vượt quá Mach 6, dòng tên lửa này vẫn duy trì được tốc độ cực kỳ cao ngay cả khi chuyển sang quỹ đạo tấn công đạn đạo đối đất.
So với các dòng tên lửa đối không nguyên bản của S-400, RM-48U có chi phí sản xuất rẻ hơn đáng kể nhưng lại đạt hiệu quả cao hơn hẳn khi thực hiện các đòn tập kích mặt đất.
Nga không lo vì S-400 đang ngày càng nhiều
Quân đội Ukraine đã chủ động đưa các thành tố của hệ thống S-400 vào danh sách mục tiêu ưu tiên tiêu diệt. Trong nhiều trường hợp, Kyiv đã sử dụng tên lửa đạn đạo ATACMS do Mỹ viện trợ, điển hình như vụ tấn công vào tháng 11/2024 đã phá hủy hai xe bệ phóng.
Vào giữa năm 2025, một đợt tập kích khác cũng đã nhắm vào tổ hợp S-400 tại bán đảo Crimea; đoạn phim do Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine (GUR) công bố cho thấy hai đài radar điều khiển hỏa lực đa năng 92N2E, hai đài radar cảnh giới tầm xa 91N6E cùng một đại đội tên lửa phòng không đã bị phá hủy.
Các đợt tấn công này của Ukraine nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ hệ thống vệ tinh Phương Tây, thông tin tình báo điện tử thu thập bởi các máy bay Phương Tây hoạt động gần chiến trường, cũng như sự hiện diện của các sĩ quan tại ngũ và nhà thầu quân sự Phương Tây — những người đóng vai trò quan trọng trong việc chỉ thị mục tiêu.
Tuy nhiên, việc Nga nâng công suất sản xuất S-400 lên quy mô khổng lồ — vượt xa bất kỳ hệ thống tương đương nào trên thế giới hiện nay — đã khiến nỗ lực làm suy yếu mạng lưới phòng không của Moscow từ phía Ukraine gặp nhiều hạn chế.
Chương trình trọng điểm nhằm hỗ trợ phát triển và nâng cao năng lực sản xuất S-400 thông qua việc tái thiết ngành công nghiệp tên lửa đã được Điện Kremlin phê duyệt từ ngày 25/8/2000.
Chương trình này đã dẫn đến sự ra đời của ba cơ sở sản xuất lớn, bao gồm một phân xưởng mới thuộc Nhà máy Obukhov ở St. Petersburg, Nhà máy Avitek tại Kirov được hiện đại hóa toàn diện, và Nhà máy NMP ở Nizhniy Novgorod.
Sau khi hoàn thành xây dựng và đi vào hoạt động vào giữa những năm 2010, các cơ sở này hợp lực tạo nên năng lực sản xuất quy mô lớn, cho phép Nga xuất xưởng nhiều trung đoàn S-400 mỗi năm.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
