Một nhóm nhà khoa học vừa xác nhận Saxifraga candelabrum - loài thực vật sinh trưởng ở độ cao trên 2.500 m tại dãy núi Hoành Đoạn của Trung Quốc - là cây ăn thịt. Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Communications ngày 4/8/2026.
Loài cây này có thân và cành phủ đầy các sợi lông dính, có khả năng bẫy nhiều loại côn trùng nhỏ, chủ yếu là muỗi không đốt. Tuy nhiên, trong nhiều năm, giới khoa học vẫn chưa thể khẳng định liệu cây chỉ bẫy côn trùng hay thực sự tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng từ chúng.
Để làm rõ điều này, các nhà nghiên cứu tiến hành quan sát ngoài thực địa kết hợp nhiều thí nghiệm trong phòng thí nghiệm. Kết quả cho thấy những cây trưởng thành có nhiều cành và cành dài hơn thường bắt được bình quân 71 con côn trùng.
Trong quá trình khảo sát mẫu tiêu bản, nhóm nghiên cứu phát hiện 43 trên tổng số 45 mẫu vật có dính côn trùng, cho thấy việc bắt côn trùng là một hiện tượng phổ biến ở loài này.
Tiếp theo, nghiên cứu cho thấy Saxifraga candelabrum tiết ra phosphatase - loại enzyme tiêu hóa thường chỉ xuất hiện ở các loài cây ăn thịt. Sau khi bẫy côn trùng, cây có thể phân giải và hấp thụ chất dinh dưỡng từ con mồi.
Để làm rõ hơn vấn đề, nhóm nghiên cứu cho ruồi giấm chứa đồng vị nitơ ổn định làm thức ăn cho cây. Sau đó, lượng nitơ trong mô của Saxifraga candelabrum tăng rõ rệt. Trong khi đó, nhóm cây không ăn thịt dùng để đối chứng không ghi nhận hiện tượng này.
Các nhà khoa học cũng phân tích bộ gene và phát hiện loài cây này sở hữu nhiều gene liên quan đến việc thu hút, tiêu hóa con mồi và hấp thụ dinh dưỡng giống các loài cây ăn thịt khác.
Cây S. candelabrum tiết ra một chất nhớt bao phủ các sợi lông trên thân cành. Côn trùng sẽ bị mắc kẹt trên thân và cành cây nếu chúng bay quá gần. (Nguồn ảnh: Xin-Jian Zhang)
Theo nhóm nghiên cứu, đây là trường hợp đầu tiên được xác nhận là cây ăn thịt trong họ Saxifragaceae.
Điều đặc biệt là Saxifraga candelabrum không sống ở các vùng đầm lầy như phần lớn cây ăn thịt, mà phát triển trên các sườn núi khô cằn, nơi đất rất nghèo nitơ. Việc tiến hóa khả năng bắt và tiêu hóa côn trùng giúp cây bổ sung nguồn dinh dưỡng còn thiếu trong môi trường sống khắc nghiệt.
Từ năm 1875, nhà tự nhiên học Charles Darwin từng dự đoán hai loài họ hàng gần của Saxifraga candelabrum cũng có thể là cây ăn thịt vì chúng sở hữu các lông dính bắt côn trùng. Tuy nhiên, thời điểm đó ông không thể chứng minh cây có tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng từ con mồi hay không, nên giả thuyết vẫn chưa được xác nhận.
Nhóm nghiên cứu cho biết chính giả thuyết của Darwin đã trở thành nguồn cảm hứng để họ thực hiện công trình này.
Đáng chú ý, các loài côn trùng lớn hơn đóng vai trò thụ phấn cho cây rất hiếm khi bị mắc vào các sợi lông dính. Điều này cho thấy loài cây đã tiến hóa để vừa có thể săn mồi vừa không ảnh hưởng đến quá trình sinh sản.
Các nhà nghiên cứu nhận định phát hiện mới mở ra khả năng còn nhiều loài thực vật có hoa khác cũng sở hữu tập tính ăn thịt nhưng chưa được phát hiện.
Thiên Di
Theo Live Science
