Theo dự báo mới nhất của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), hiện tượng El Niño đã chính thức hình thành trên khu vực xích đạo Thái Bình Dương và có khoảng 63% khả năng phát triển thành một đợt El Niño "rất mạnh" trong giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027.
Nếu điều này xảy ra, đây sẽ là một trong những sự kiện El Niño mạnh nhất trong lịch sử quan trắc hiện đại.
Các chuyên gia khí hậu cho biết El Niño là hiện tượng nước biển ở vùng trung tâm và phía đông Thái Bình Dương ấm lên bất thường, làm thay đổi các hình thái thời tiết trên toàn cầu. Một đợt El Niño cường độ lớn có thể kéo theo hạn hán, lũ lụt, cháy rừng, nắng nóng cực đoan và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp cũng như an ninh lương thực ở nhiều quốc gia.
Nỗi ám ảnh từ thảm họa năm 1877
Sau gần 150 năm kể từ thảm họa El Niño kinh hoàng từng khiến hơn 50 triệu người tử vong trên toàn cầu, giới khoa học đang cảnh báo về nguy cơ xuất hiện một "siêu El Niño" mới với sức mạnh được cho là có thể thuộc hàng lớn nhất trong lịch sử hiện đại.
Điều khiến giới khoa học lo ngại là khả năng lặp lại những tác động tương tự sự kiện El Niño lịch sử giai đoạn 1877-1878, vốn được xem là một trong những thảm họa khí hậu nghiêm trọng nhất thời hiện đại.
Các tài liệu lịch sử cho thấy thời điểm đó, nhiệt độ mặt nước biển tại Thái Bình Dương tăng mạnh, gây ra các đợt hạn hán kéo dài tại nhiều khu vực ở châu Á, châu Phi và Nam Mỹ. Hậu quả là mùa màng thất bát trên diện rộng, kéo theo nạn đói và dịch bệnh khiến hàng chục triệu người thiệt mạng.
Thế giới ngày nay có còn đối mặt nguy cơ tương tự?
Nhiều chuyên gia cho rằng dù nguy cơ thời tiết cực đoan gia tăng là có thật, khả năng xảy ra thảm họa nhân đạo quy mô tương tự thế kỷ XIX thấp hơn nhờ những tiến bộ về dự báo khí tượng, hệ thống cảnh báo sớm, giao thương quốc tế và công nghệ sản xuất lương thực.
Dù vậy, El Niño mạnh vẫn có thể gây tổn thất rất lớn. Các nhà khoa học cảnh báo hiện tượng này có thể làm gia tăng nguy cơ hạn hán nghiêm trọng tại một số khu vực ở châu Á, Australia và Nam Mỹ, đồng thời làm tăng nguy cơ lũ lụt ở những nơi khác. Tình trạng mất mùa, thiếu nước và giá lương thực tăng cao cũng có thể ảnh hưởng tới hàng trăm triệu người trên thế giới.
NOAA cho biết các điều kiện đại dương và khí quyển hiện nay đều cho thấy El Niño sẽ tiếp tục mạnh lên trong những tháng tới. Tuy nhiên, cơ quan này cũng lưu ý rằng tác động cụ thể sẽ khác nhau tùy từng khu vực và không phải mọi nơi đều trải qua những hệ quả giống nhau ngay cả khi xuất hiện một đợt El Niño rất mạnh.
Các chuyên gia khuyến cáo các quốc gia cần sớm chuẩn bị các kịch bản ứng phó với hạn hán, lũ lụt, cháy rừng và nguy cơ mất an ninh lương thực nhằm giảm thiểu thiệt hại nếu "siêu El Niño" thực sự đạt cường độ cực mạnh trong mùa đông năm nay.
Theo Chinapress, NOAA
Minh Khang
