Trong những gia đình có nhiều con, mỗi đứa trẻ lớn lên đều mang theo sự kỳ vọng và tình yêu của cha mẹ. Khi nhắc đến chữ “hiếu”, không ít người tò mò: rốt cuộc con thứ mấy là người hiếu thảo nhất? Nhiều người cho rằng đứa trẻ được cưng chiều sẽ biết ơn hơn, nhưng thực tế lại không hẳn như vậy.
Có câu nói: “Trái được thiên vị thì không ngọt, con được thiên vị thì khó hiếu thuận.” Trong gia đình hai con, người con cả thường được đánh giá là hiếu thảo hơn.
Còn trong những gia đình đông con, người con thứ hai lại thường là người bị “lãng quên”. Không được cưng chiều như anh/chị cả, cũng không được nâng niu như em út, họ giống như “miếng bánh kẹp” ở giữa, phải tự tìm chỗ đứng của mình trong gia đình. Chính hoàn cảnh đó khiến họ trở nên mạnh mẽ, kiên trì và khao khát tình cảm hơn.
Lý thuyết “thứ tự sinh” của nhà tâm lý học vĩ đại người Áo Alfred Adler cũng phần nào lý giải điều này. Theo ông, những đứa trẻ sinh thứ thường phải nỗ lực nhiều hơn để được cha mẹ chú ý và công nhận. Quá trình đó giúp họ hình thành tính độc lập, trách nhiệm và khả năng chịu đựng. Đồng thời, vì từng thiếu thốn sự quan tâm, họ càng trân trọng tình thân. Khi cha mẹ về già, chính những người con này thường sẵn sàng đứng ra gánh vác, trở thành chỗ dựa.
Tuy vậy, không thể nói rằng các vị trí khác thì không hiếu thảo. Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Sự hiếu thảo không hoàn toàn phụ thuộc vào thứ tự sinh, mà còn đến từ cách giáo dục và môi trường trưởng thành.
Điều quan trọng hơn cả là cách cha mẹ đối xử với các con. Nếu sự yêu thương bị lệch, bị dồn về một phía, những đứa trẻ còn lại rất dễ bị tổn thương, từ đó ảnh hưởng đến tính cách và mối quan hệ gia đình sau này.
Trong gia đình nhiều con, cha mẹ nên cố gắng đối xử công bằng, quan tâm đến nhu cầu và cảm xúc của từng đứa trẻ. Việc lắng nghe, thấu hiểu và tạo điều kiện phát triển cho mỗi con là nền tảng giúp trẻ tự tin và có trách nhiệm.
Bên cạnh đó, cha mẹ cũng cần dạy con biết tôn trọng, yêu thương lẫn nhau, để các con hiểu rằng gia đình là một chỉnh thể, nơi mỗi người đều có vai trò và giá trị riêng.
Suy cho cùng, dù là con cả, con thứ hay con út, chỉ cần biết yêu thương cha mẹ, quan tâm đến gia đình và có trách nhiệm với cuộc sống, đó đã là biểu hiện của sự hiếu thảo.
Có lẽ điều cha mẹ cần làm không phải là tìm xem “đứa nào hiếu nhất”, mà là nuôi dạy những đứa trẻ biết yêu thương và biết ơn – bởi đó mới chính là gốc rễ của chữ “hiếu”.
Hiểu Đan (Theo 163)
