Trong một thời gian dài, nghỉ hưu gần như được xem là phần thưởng cuối cùng của cuộc đời đi làm. Con người học tập, tìm việc, xây dựng sự nghiệp, tích lũy tài sản rồi chờ đến một độ tuổi nhất định để dừng lại và tận hưởng những điều mình chưa có thời gian thực hiện. Đó là công thức quen thuộc mà nhiều thế hệ từng tin tưởng: làm việc trước, sống sau.
Nhưng với không ít người trẻ hiện nay, đặc biệt là những người đang bước vào tuổi 30, công thức ấy bắt đầu xuất hiện những dấu hỏi.
Họ chứng kiến những người xung quanh kiệt sức vì công việc, những kế hoạch dài hạn liên tục bị đảo lộn bởi dịch bệnh, khủng hoảng kinh tế hay những biến động không ai lường trước được. Họ cũng nhận ra rằng tương lai không còn là một điều chắc chắn như những gì các thế hệ trước từng hình dung. Và từ đó, một khái niệm mới dần xuất hiện trong các cuộc thảo luận về lối sống và công việc: Micro-retirement.
Hiểu đơn giản, Micro-retirement là những khoảng "nghỉ hưu thu nhỏ" được thực hiện trong giai đoạn còn trẻ và vẫn đang trong hành trình lao động. Thay vì đợi đến tuổi 60 hoặc 65 mới cho phép bản thân dừng lại, một số người lựa chọn tạm rời công việc trong vài tháng, thậm chí một năm, để đi du lịch, học một kỹ năng mới, dành thời gian cho gia đình, chăm sóc sức khỏe tinh thần hoặc đơn giản là sống chậm lại trước khi quay trở về với công việc.
Thoạt nghe, khái niệm này dễ khiến nhiều người nghĩ đến việc bỏ việc giữa chừng hay một đặc quyền chỉ dành cho những người có điều kiện tài chính dư dả. Nhưng điều khiến Micro-retirement trở thành chủ đề đáng chú ý không nằm ở hành động nghỉ ngơi, mà nằm ở câu hỏi phía sau nó. Đó là câu hỏi về cách con người sử dụng thời gian của mình, về việc liệu cuộc sống có thực sự nên được chia thành hai phần riêng biệt: một phần để lao động và một phần để tận hưởng.
Trong nhiều năm, chúng ta quen với việc xem tuổi trẻ là giai đoạn của sự hy sinh. Hy sinh thời gian cá nhân để học tập, gác lại những thú vui nhất thời để xây dựng sự nghiệp. Hay cố gắng ở hiện tại để đổi lấy một tương lai tốt đẹp hơn. Đây là tư duy đã giúp rất nhiều người đạt được thành công và không thể phủ nhận những giá trị tích cực của nó.
Tuy nhiên, khi bước vào tuổi 30, ngày càng nhiều người nhận ra rằng việc trì hoãn cuộc sống trong một khoảng thời gian quá dài cũng đi kèm những cái giá nhất định. Bởi có những thứ không thể để dành.
Một chuyến đi xuyên qua nhiều quốc gia ở tuổi 30 khác hoàn toàn với việc thực hiện chuyến đi đó ở tuổi 70. Việc dành vài tháng để sống ở một thành phố xa lạ, thử một công việc mới hay theo đuổi một sở thích cá nhân cũng mang ý nghĩa khác nhau ở từng giai đoạn của cuộc đời. Sức khỏe, năng lượng, sự tò mò và khả năng thích nghi đều thay đổi theo thời gian. Không phải trải nghiệm nào cũng có thể được cất lại cho tương lai như một khoản tiết kiệm trong ngân hàng.
Có lẽ đó là lý do Micro-retirement ngày càng thu hút sự chú ý của những người trưởng thành.
Nó xuất hiện đúng vào thời điểm nhiều người bắt đầu nhìn lại guồng quay mà mình đang tham gia. Sau gần một thập kỷ đi làm, không ít người nhận ra cuộc sống của họ đang được tổ chức xoay quanh những cột mốc nghề nghiệp. Từ tăng lương, thăng chức đến mua nhà hay tích lũy tài sản, mọi thứ đều được lên kế hoạch rất kỹ lưỡng. Nhưng càng tiến về phía trước, câu hỏi "Mình đang sống vì điều gì?" lại xuất hiện ngày càng nhiều.
Đây cũng là điểm khác biệt giữa thế hệ tuổi 30 hiện nay và các thế hệ trước. Cha mẹ họ lớn lên trong bối cảnh mà sự ổn định là mục tiêu quan trọng nhất. Có một công việc lâu dài, một nguồn thu nhập ổn định và một kế hoạch nghỉ hưu rõ ràng đã được xem là thành công. Trong khi đó, những người trưởng thành ngày nay sống trong một thế giới nhiều biến động hơn. Họ chứng kiến các ngành nghề thay đổi với tốc độ chóng mặt, các công ty liên tục tái cấu trúc và những khái niệm từng được xem là bền vững có thể biến mất chỉ sau vài năm.
Khi sự bất định trở thành trạng thái bình thường, cách con người nhìn về tương lai cũng thay đổi. Nếu trước đây, người ta có thể tự tin xây dựng kế hoạch cho vài chục năm tiếp theo, thì hiện nay nhiều người cảm thấy khó khăn ngay cả khi hình dung cuộc sống của mình trong năm năm tới. Chính cảm giác đó khiến việc dồn tất cả những điều mình mong muốn vào một thời điểm xa xôi trở nên kém hấp dẫn hơn.
Điều thú vị là Micro-retirement không phản ánh sự lười biếng hay thiếu tham vọng như nhiều người vẫn nghĩ. Trái lại, phần lớn những người quan tâm đến khái niệm này vẫn rất nghiêm túc với sự nghiệp. Họ vẫn muốn phát triển bản thân, vẫn muốn kiếm tiền và xây dựng cuộc sống ổn định. Điểm khác biệt nằm ở chỗ họ không còn muốn xem công việc là trung tâm tuyệt đối của cuộc sống.
Trong nhiều thập kỷ, xã hội thường ca ngợi sự bận rộn. Một người càng làm việc nhiều, lịch trình càng kín đặc, họ càng được xem là chăm chỉ và thành công. Nhưng khi bước vào tuổi 30, nhiều người bắt đầu nhận ra sự bận rộn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với ý nghĩa. Một lịch làm việc dày đặc có thể mang lại cảm giác mình đang tiến lên, nhưng đôi khi cũng khiến con người bỏ lỡ những phần rất quan trọng của cuộc sống. Những bữa cơm gia đình, những mối quan hệ thân thiết, sức khỏe thể chất và tinh thần hay đơn giản là khoảng thời gian để hiểu bản thân thực sự muốn gì.
Theo một cách nào đó, Micro-retirement phản ánh sự thay đổi trong định nghĩa về thành công của thế hệ hiện tại. Thành công không còn chỉ được đo bằng mức lương hay vị trí công việc. Nó còn được đo bằng khả năng kiểm soát thời gian của chính mình. Người ta bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến việc cuộc sống hàng ngày diễn ra như thế nào thay vì chỉ tập trung vào đích đến cuối cùng. Họ không muốn đánh đổi toàn bộ tuổi trẻ để đổi lấy một tương lai chưa chắc chắn, cũng không muốn đợi đến khi nghỉ hưu mới bắt đầu thực hiện những điều mình yêu thích.
Tất nhiên, điều đó không có nghĩa ai cũng nên theo đuổi Micro-retirement. Việc tạm dừng công việc luôn liên quan đến tài chính, trách nhiệm gia đình và nhiều yếu tố thực tế khác. Không phải ai cũng có điều kiện để nghỉ vài tháng hay một năm giữa sự nghiệp. Nhưng giá trị lớn nhất của khái niệm này có lẽ không nằm ở việc có thực hiện hay không, mà nằm ở câu hỏi mà nó đặt ra cho mỗi người.
Đó là câu hỏi về việc chúng ta đang sử dụng thời gian của mình như thế nào.
Liệu có phải mọi niềm vui đều nên được trì hoãn cho tương lai? Liệu thành công có thực sự chỉ nằm ở những cột mốc nghề nghiệp? Và liệu cuộc sống có nhất thiết phải bắt đầu sau khi công việc kết thúc?
Có lẽ đó là lý do Micro-retirement ngày càng được nhắc đến trong các cuộc trò chuyện của thế hệ tuổi 30. Bởi đằng sau một thuật ngữ nghe có vẻ mới mẻ, nó thực chất phản ánh một sự thay đổi rất lớn trong tư duy. Người trẻ không còn muốn lựa chọn giữa làm việc và sống. Họ đang cố gắng tìm cách để cả hai cùng tồn tại. Và hơn hết, họ không còn chắc rằng việc dành toàn bộ tuổi trẻ chỉ để chờ đến ngày nghỉ hưu là công thức duy nhất cho một cuộc đời thành công.
Hải My
