Cơn giận dữ của người Hàn Quốc
Starbucks đang đối mặt với làn sóng tẩy chay lớn ở Hàn Quốc sau khi một chương trình khuyến mãi của hãng trùng với ngày tưởng niệm một sự kiện lịch sử đặc biệt nhạy cảm tại nước này.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung lên án gay gắt chương trình khuyến mãi nói trên. Ông Lee và nhiều người khác cho rằng Starbucks đã lợi dụng Phong trào Dân chủ Gwangju vào những năm 1980 để bán cốc giữ nhiệt, theo The Straits Times.
Theo đó, Starbucks Hàn Quốc đã tổ chức chương trình khuyến mãi Tank Day (Ngày Tank, trong đó tank vừa có nghĩa là xe tăng, vừa có nghĩa là cái thùng/ bể), giảm giá cho dòng cốc giữ nhiệt dung tích lớn, gọi là Tank.
Nhưng việc chương trình bắt đầu vào 18/5 trùng với ngày tưởng niệm Phong trào Dân chủ Gwangju, mà nhiều người còn gọi là Thảm sát Gwangju (18/5/1980). Trong 10 ngày đẫm máu, lực lượng quân đội dưới thời chính quyền quân sự Chun Doo-hwan đã đàn áp người biểu tình đòi dân chủ, khiến hàng trăm người thiệt mạng theo thống kê của các tổ chức nạn nhân.
Không dừng lại ở đó, chiến dịch còn sử dụng khẩu hiệu "thwack on the desk" (đập mạnh xuống bàn). Cụm từ này gợi nhớ đến lời giải thích gây phẫn nộ của cảnh sát sau cái chết vì tra tấn của sinh viên hoạt động dân chủ Park Jong-chul năm 1987, khi giới chức tuyên bố ông tử vong vì một cảnh sát "đập tay xuống bàn".
Áp lực dư luận buộc Starbucks phải hủy chiến dịch chỉ vài giờ sau khi triển khai.
Dù Starbucks nhanh chóng rút lại chương trình, làn sóng phẫn nộ vẫn tiếp tục lan rộng trên mạng xã hội. Các video ghi lại cảnh người dân dùng rìu, búa hoặc đập vỡ cốc Starbucks xuất hiện dày đặc. Nhiều khách hàng tuyên bố xóa ứng dụng Starbucks và tham gia các cuộc biểu tình trước cửa hàng.
Tác động kinh tế nhanh chóng xuất hiện. Theo dữ liệu thị trường, doanh số thanh toán bằng thẻ tại Starbucks Hàn Quốc giảm 26% chỉ trong một tuần sau vụ việc. Tổng giá trị giao dịch trong tháng 5 cũng giảm khoảng 10% so với tháng trước.
Chưa hết, chiến dịch tiếp thị của Starbucks Hàn Quốc đã lan sang tranh cãi về việc hoàn tiền thẻ trả trước, vốn được ước tính lên tới khoảng 400 tỉ won (260 triệu USD).
Hiện tại, số lượng người tiêu dùng muốn được hoàn tiền trong thẻ trả trước đang tăng vọt. Tuy nhiên, các điều khoản hoàn tiền lại cản trở họ, khiến họ càng phẫn nộ.
Theo điều khoản thẻ trả trước của Starbucks, khách hàng phải sử dụng ít nhất 60% tổng số tiền đã nạp, dựa trên lần nạp tiền gần nhất, để được hoàn số dư còn lại.
Ví dụ, khách hàng có 50.000 won (khoảng 868.000 đồng) nạp vào thẻ thì phải chi tiêu ít nhất 30.000 won trước khi được hoàn lại số dư.
Đặc biệt, nếu khách hàng nạp thêm tiền trong khi thẻ vẫn còn số dư, thì yêu cầu hoàn tiền sẽ được thiết lập lại: Khách sẽ phải chi tiêu 60% của tổng số dư hiện có và số tiền nạp mới.
Tức là, người dùng càng nạp tiền thường xuyên, họ càng phải chi tiêu nhiều hơn trước khi có thể đóng tài khoản.
Quy định trên không phải do Starbucks tự ý đặt ra, mà dựa trên điều khoản của Ủy ban Thương mại Công bằng.
Nhưng người tiêu dùng Hàn Quốc đang giận dữ, nên họ phản đối rằng: “Liệu có hợp lý không khi để tẩy chay Starbucks, bạn lại phải mua thêm sản phẩm của Starbucks?”.
Trên mạng, một bài đăng cho thấy một khách hàng đã mua 6 quả chuối với giá 1.500 won/quả (khoảng 26.000 đồng) để dùng hết số dư 9.000 won trong thẻ.
Bài đăng này đang được chia sẻ rộng rãi, cho thấy sự phẫn nộ của công chúng đối với quy định trên.
Hiện tình trạng tẩy chay Starbucks ở Hàn Quốc vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại, mà nhiều người còn chia sẻ những “bí quyết” để lấy lại được tiền trong thẻ trả trước của Starbucks.
Giám đốc điều hành từ chức
Giám đốc điều hành Starbucks Hàn Quốc Son Jeong-hyun bị sa thải ngay trong ngày xảy ra vụ việc. Trước khi rời chức, ông đã công khai xin lỗi và cam kết tăng cường đào tạo về nhận thức lịch sử và đạo đức cho nhân viên.
Ngày 19/5, Chủ tịch tập đoàn Shinsegae Chung Yong-jin - công ty mẹ vận hành Starbucks Hàn Quốc cũng phải đưa ra lời xin lỗi bằng văn bản. Tuy nhiên, động thái này không đủ xoa dịu dư luận.
Một tuần sau, ông Chung xuất hiện trên truyền hình quốc gia và cúi đầu ba lần trước công chúng. Ông thừa nhận nhiều người đã cảm thấy tổn thương và tức giận vì chiến dịch quảng cáo không phù hợp của Starbucks.
Tuy nhiên, các tổ chức đại diện gia đình nạn nhân vụ thảm sát Gwangju vẫn bác bỏ lời xin lỗi. Anh trai của cố sinh viên Park Jong-chul đã gửi đơn lên cảnh sát, yêu cầu điều tra trách nhiệm hình sự đối với ông Chung và cựu CEO Son Jeong-hyun vì xúc phạm ký ức các nạn nhân. Hiện cả hai đã bị cảnh sát đưa vào diện điều tra.
Vụ việc nhanh chóng vượt khỏi phạm vi một chiến dịch quảng cáo thất bại để trở thành chủ đề chính trị và xã hội tại Hàn Quốc.
Nhiều cơ quan chính phủ đã ngừng mua thẻ quà tặng Starbucks. Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cũng đình chỉ hợp tác với chuỗi cà phê này. Lãnh đạo đảng Dân chủ cầm quyền Jung Chung-rae thậm chí yêu cầu Chủ tịch Shinsegae phải quỳ gối trước người dân để thể hiện sự hối lỗi.
Theo giáo sư khoa học chính trị Cho Youngho thuộc Đại học Sogang, phản ứng mạnh mẽ của dư luận phản ánh những chia rẽ sâu sắc trong xã hội Hàn Quốc liên quan đến ký ức về phong trào dân chủ Gwangju.
Ông cho rằng đối với thế hệ từng tham gia hoặc chứng kiến các phong trào dân chủ những năm 1980-1990, việc biến sự kiện 18/5 thành công cụ tiếp thị là điều không thể chấp nhận.
Cuộc điều tra nội bộ của Shinsegae sau đó kết luận không có bằng chứng cho thấy chiến dịch được thực hiện với chủ đích xúc phạm lịch sử. Công ty cho biết một số quản lý phê duyệt chiến dịch đã không đọc kỹ toàn bộ tài liệu quảng cáo đính kèm. Đáng chú ý, một phần nội dung và khẩu hiệu được lựa chọn sau khi tham khảo gợi ý từ công cụ AI.
Theo các chuyên gia, vụ việc cho thấy kỳ vọng của xã hội hiện đại đối với doanh nghiệp đã thay đổi. Các thương hiệu không chỉ bán sản phẩm mà còn phải tôn trọng ký ức lịch sử, giá trị xã hội và nhân phẩm con người.
Nguyễn Phượng
Theo The Guardian, Straits Times
