Tiêm kích Rafale vào biên chế Indonesia
Không quân Indonesia mới đây đã chính thức đưa 4 chiếc tiêm kích Rafale đầu tiên do Pháp sản xuất vào biên chế trực chiến, thông qua một lễ bàn giao quốc phòng được tổ chức tại Căn cứ Không quân Halim Perdanakusuma ở thủ đô Jakarta.
Buổi lễ có sự tham dự của Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto. Trong đợt bàn giao này, phía Jakarta tiếp nhận tổng cộng 6 chiếc Rafale, 4 máy bay thương mại Falcon 8X, 1 máy bay vận tải - tiếp dầu đa năng Airbus A400M MRTT cùng 1 hệ thống radar điều khiển đánh chặn mặt đất Thales GM403.
Bộ Quốc phòng Indonesia xác nhận số máy bay Rafale này sẽ được biên chế cho Phi đội Không quân 12. Tại sự kiện, Tổng thống Prabowo đã trực tiếp thực hiện nghi thức công bố phù hiệu phi đội in trên mũi chiếc máy bay dẫn đầu, đồng thời tiến hành nghi thức phun nước ban phước theo truyền thống địa phương.
Sự kiện tiêm kích Rafale chính thức đi vào hoạt động đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa năng lực tác chiến của Không quân Indonesia, khép lại nhiều năm đầy biến động và bất định xung quanh tương lai phi đội chiến đấu cơ của đảo quốc này.
Trước đó, vào tháng 2/2022, Bộ Quốc phòng Indonesia đã ký hợp đồng trị giá 8,1 tỷ USD để đặt mua 42 chiếc Rafale. Kể từ đó, các quan chức Pháp liên tục tiến hành các hoạt động vận động hành lang nhằm thúc đẩy Jakarta ký thêm các đơn hàng bổ sung trong những năm tiếp theo.
Đến tháng 8/2025, Không quân Indonesia lần đầu tiên công bố hình ảnh một chiếc tiêm kích Rafale mang màu sơn và phù hiệu chính thức của lực lượng này. Xét quy mô tương đối nhỏ của phi đội chiến đấu cơ Indonesia hiện tại đặt trong tương quan với số lượng lớn Rafale được đặt mua, giới quan sát nhận định lực lượng này nhiều khả năng sẽ dùng Rafale để thay thế hoàn toàn các dòng máy bay F-5 và F-16 do Mỹ sản xuất, và thậm chí có thể là một vài chiếc Su-27 và Su-30 của Nga.
Tuy nhiên, dòng tiêm kích này chỉ có kích thước và công suất động cơ tương đương với máy bay hạng nhẹ F-16, nghĩa là nhỏ hơn và có tầm hoạt động ngắn hơn đáng kể so với các dòng tiêm kích hạng nặng như Su-27 hay Su-30. Nhược điểm này, cộng thêm kích thước radar tương đối khiêm tốn của Rafale, sẽ làm hạn chế đáng kể khả năng tuần tra cũng như thực hiện các nhiệm vụ phòng không trên khắp vùng lãnh thổ rộng lớn và trải dài của Indonesia.
Tại sao không chọn Su-35 của Nga?
Trong quá khứ, Không quân Indonesia từng lên kế hoạch mua sắm các tiêm kích Su-35S của Nga, một dòng máy bay lớn hơn, có tầm bay xa hơn vượt trội và sở hữu hệ thống radar có kích thước lớn gấp hơn 3 lần so với Rafale.
Một hợp đồng mua bán chính thức thậm chí đã được ký kết vào tháng 2/2018. Dù vậy, thương vụ này đã buộc phải đóng băng trước những lời răn đe từ phía Mỹ về việc áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế khắt khe.
Trước đây, Rafale từng đối đầu với dòng máy bay tiền nhiệm của Su-35 là Su-30 để tranh giành hợp đồng tại các thị trường Algeria, Kazakhstan và Ethiopia, nhưng đều thất bại ở cả ba quốc gia này. Việc các nước trên ít bị tổn thương và ít chịu ảnh hưởng trước sức ép từ phương Tây được xem là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến kết quả đó.
Mặc dù Su-35 không còn nằm trong danh sách cân nhắc mua sắm tương lai, giới phân tích quốc phòng Indonesia đang dấy lên nhiều đồn đoán cho rằng, sau nhiều năm nỗ lực xây dựng một nền kinh tế "kháng trừng phạt", Jakarta có thể sẽ cân nhắc đưa Su-57 — dòng tiêm kích thế hệ thứ năm kế nhiệm của Su-35 — vào tầm ngắm. Sự xuất hiện của Su-57 được kỳ vọng sẽ tạo nên mô hình phối hợp "cao - thấp" lý tưởng khi sát cánh cùng với Rafale.
Vào ngày 16/10/2025, Bộ trưởng Quốc phòng Indonesia Sjafrie Sjamsoeddin cùng nhiều quan chức trong nước đã xác nhận Bộ Quốc phòng nước này đã ký thỏa thuận đặt mua 42 tiêm kích thế hệ "4+" J-10C của Trung Quốc.
Quyết định này được đưa ra sau những thành tích chiến đấu vang dội của J-10C trong biên chế Không quân Pakistan hồi đầu tháng 5, khi dòng máy bay này được ghi nhận đã bắn hạ nhiều chiến đấu cơ của Ấn Độ, trong đó có từ 1 đến 4 chiếc Rafale.
Tuy nhiên, do cả Rafale và J-10C đều thuộc phân khúc chiến đấu cơ tương đối nhẹ và có tầm hoạt động ngắn, việc mua sắm song song cả hai dòng này sẽ đẩy Không quân Indonesia vào thế thiếu hụt một dòng tiêm kích hạng nặng có khả năng đáp ứng được tầm bay xa như các mẫu Su-27 và Su-30.
Trước thực tế đó, dư luận đang rộ lên đồn đoán về khả năng Jakarta sẽ tiếp tục mua tiêm kích thế hệ thứ năm J-35 của Trung Quốc — một mẫu máy bay chiến đấu hai động cơ lớn hơn nhiều và sở hữu tầm hoạt động vượt trội.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
