Làn sóng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là ChatGPT đang âm thầm tái định hình cách học và làm việc của thế hệ trẻ. Từ những việc quen thuộc như soạn email, tóm tắt tài liệu, đến các nhiệm vụ học thuật phức tạp hơn, AI ngày càng trở thành “trợ lý” quen thuộc của cả sinh viên lẫn người đi làm.
Mới đây, một đoạn video đang lan truyền mạnh trên MXH ghi lại cảnh một sinh viên tốt nghiệp Đại học California tại Los Angeles (UCLA), Mỹ đã công khai lịch sử dùng ChatGPT để làm bài thi ngay trong lễ tốt nghiệp, khiến cộng đồng mạng dậy sóng.
Theo nội dung lan truyền, sinh viên này bị cho là đã tự tin khoe lịch sử sử dụng ChatGPT trên màn hình lớn trong buổi lễ tốt nghiệp trên livestream chính thức của trường, thậm chí có tin đồn cho rằng chỉ 2 giờ sau đó, bằng tốt nghiệp của nam sinh đã bị thu hồi vì hành vi gian lận. Tuy nhiên, thông tin này không chính xác.
Cụ thể, trong video, nhân vật chính là Andre Mai - sinh viên ngành sinh học tính toán và hệ thống của UCLA xuất hiện trên màn hình lớn của hội trường và giơ laptop lên trước đám đông. Trên màn hình là hàng loạt đoạn văn bản được tạo bởi AI, được cho là anh chàng đã sử dụng trong các bài thi cuối kỳ.
Đoạn clip ngắn cho thấy Mai liên tục cuộn màn hình, “trình diễn” quá trình sử dụng công nghệ cho bài tập học thuật của mình, trong khi phía dưới, các sinh viên khác reo hò cổ vũ. Anh chàng thậm chí còn hô lớn: “Let’s gooooo!!!!!!” để khuấy động không khí. Video nhanh chóng được chia sẻ lại trên Instagram và X (Twitter), thu hút hàng triệu lượt xem và trở thành tâm điểm tranh luận.
Trên các nền tảng MXH, có nhiều ý kiến lo ngại cho rằng đây là dấu hiệu đáng báo động của giáo dục trong thời đại AI. Một bình luận trên X viết: “Chúng ta tiêu rồi”. Một số ý kiến khác mỉa mai: “Vậy mà chúng ta vẫn phải coi trọng bằng đại học à hay sẽ đến lúc có những bác sĩ tương lai vừa đeo tai nghe vừa hỏi ChatGPT cách mổ tim hả”.
Không ít người cho rằng nếu việc tốt nghiệp đại học dựa vào AI, thì chính AI cũng có thể thay thế người lao động trong tương lai. Trên MXH Reddit, lo ngại này tiếp tục được nhắc đến: “Đây sẽ là vấn đề lớn nhất. Con người sẽ không học gì nữa, thay vì là công cụ hỗ trợ, AI sẽ trở thành chiếc hộp trả lời mọi thứ”.
Tuy nhiên, cũng có những ý kiến bênh vực sinh viên này khi cho rằng việc sử dụng AI là xu hướng tất yếu: “ChatGPT và AI là công cụ sẽ tồn tại lâu dài, dù tốt hay xấu”. Theo họ, việc tận dụng hiệu quả công cụ để đạt mục tiêu không hẳn là gian lận, mà phản ánh khả năng thích nghi với thực tế.
Trước làn sóng tranh cãi, Andre Mai - nhân vật chính trong đoạn clip gây tranh cãi đã lên tiếng về khoảnh khắc viral này trong một video đăng trên Instagram. Tân cử nhân này cho biết: “Có thể mọi người biết đến tôi qua đoạn clip tốt nghiệp đang lan truyền. Tôi muốn giải thích rõ những gì thực sự hiển thị trên màn hình máy tính lúc đó”.
Anh chàng cho biết đã sử dụng ChatGPT để hỗ trợ hai bài thi cuối kỳ phức tạp, một bài nộp lúc 17h và một bài vào nửa đêm. Cụ thể, anh dùng AI để tổng hợp tài liệu cho phòng thí nghiệm học máy, đồng thời tóm tắt các phương trình quan trọng phục vụ bài thi cuối cùng trong chương trình đại học. Bài đăng của Mai sau đó được trang chính thức của ChatGPT chia sẻ lại.
Mai nhấn mạnh rằng việc này không phải gian lận, bởi anh chàng nhận được sự cho phép từ giảng viên. “Các Giáo sư của tôi thực sự khuyến khích sử dụng AI. Đến mức khi đội ngũ vận hành màn hình lớn tiến lại gần, tôi đã xoay màn hình để họ thấy mình đang làm gì. Tôi không ngờ điều đó lại thu hút nhiều sự chú ý đến vậy”, anh chàng nói.
Anh chàng cũng chia sẻ rằng mình đã sử dụng AI theo nhiều cách trong quá trình học đại học, từ hiểu các môn như hệ điều hành, mạng máy tính cho đến lựa chọn thiết bị DJ, lĩnh vực anh đang theo đuổi song song với việc học.
(Đoạn clip tốt nghiệp gây tranh cãi và lời giải thích của Andre Mai. Video: @andremaimusic)
Làn sóng tranh luận này diễn ra trong bối cảnh một nghiên cứu mới từ các nhà khoa học tại Phòng thí nghiệm Truyền thông MIT, Trường Cao đẳng Wellesley và Trường Cao đẳng Nghệ thuật và Thiết kế Massachusetts (MassArt) vừa được công bố, làm dấy lên thêm nhiều lo ngại về tác động của AI đối với việc học.
Trong thí nghiệm, các sinh viên được chia thành ba nhóm để viết bài luận theo ba cách khác nhau như sử dụng ChatGPT, dùng công cụ tìm kiếm và tự viết hoàn toàn. Toàn bộ quá trình được theo dõi bằng các thiết bị đo hoạt động não bộ.
Kết quả cho thấy nhóm sử dụng ChatGPT có mức độ kích hoạt não thấp hơn đáng kể, khả năng ghi nhớ nội dung yếu hơn và ít gắn kết với chính bài viết của mình. Dù AI giúp nâng cao hiệu suất rõ rệt, các nhà nghiên cứu cảnh báo điều này có thể kéo theo một hệ quả đáng lo ngại rằng người học dần tách rời khỏi quá trình tư duy và trở nên phụ thuộc vào các công cụ hỗ trợ.
Theo NY Post
Nhật Linh
