Mới đây, một cuộc tranh luận nhức nhối và cũ kỹ về cách thiết kế nhân vật nữ trong anime đã bất ngờ bùng nổ trở lại trên các diễn đàn mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem chỉ trong vòng ba ngày. Mọi chuyện bắt nguồn từ việc một người dùng tự nhận là fan anime đã tiến hành chỉnh sửa lại tạo hình của các mỹ nhân hoạt hình, tiêu biểu nhất là cô nàng Rangiku Matsumoto trong Bleach.
Người này đã can thiệp vào tỷ lệ cơ thể của Rangiku, thu nhỏ vóc dáng bốc lửa của cô và thêm vải để che đi phần ngực đầy đặn vốn là thương hiệu. Đáng nói hơn, tài khoản này lại gọi hành động của mình là "sửa lỗi" thiết kế. Ngay lập tức, một làn sóng tranh cãi dữ dội đã nổ ra đúng như dự đoán.
Khi việc "sửa lỗi" bị coi là xúc phạm tác giả và miệt thị ngoại hình
Cộng đồng mạng, đặc biệt là những người chỉ trích phiên bản chỉnh sửa, đã nhanh chóng vạch trần hàng loạt vấn đề độc hại đằng sau tư duy "sửa lỗi" này.
Việc gắn mác "sửa chữa" cho một bản vẽ chỉnh sửa đồng nghĩa với việc khẳng định thiết kế gốc của tác giả là sai lầm. Đây được xem là hành vi thiếu tôn trọng trực tiếp đối với chất xám và quyết định nghệ thuật của các mangaka/họa sĩ chính thức.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến chỉ ra một sự mâu thuẫn nực cười. Việc cố tình giảm kích thước vòng một hay ép một nhân vật có thân hình đồng hồ cát phải gầy gò đi thực chất là một hình thức miệt thị ngoại hình ngầm. Nó định kiến rằng những kiểu hình thể nảy nở, quyến rũ là "xấu xa" và không nên được xuất hiện trên màn ảnh.
Hàng loạt phản hồi châm biếm và hài hước từ cộng đồng cũng đồng loạt nổ ra. Phần lớn đều nhận định rằng, việc che đậy này chỉ phơi bày sự bảo thủ và nỗi bất an, khó chịu của chính người chỉnh sửa, chứ bản thân thiết kế gốc của nhân vật chẳng có vấn đề gì cần phải cứu vớt.
Ranh giới mong manh giữa sáng tạo tự do và sự áp đặt khiên cưỡng
Ở chiều hướng ngược lại, những người lên tiếng bảo vệ hoặc bày tỏ sự thông cảm lại cho rằng, đây chỉ là một hình thức thể hiện cá nhân trong văn hóa fandom. Họ lập luận rằng bất kỳ người hâm mộ nào cũng có quyền vẽ lại hoặc đưa ra cách hiểu riêng của mình về một nhân vật.
Tuy nhiên, mâu thuẫn cốt lõi ở đây không nằm ở bản thân bức ảnh chỉnh sửa, mà nằm ở thái độ trịnh thượng của người đăng. Việc họ công khai rêu rao những thay đổi mang tính chủ quan này như một "cải tiến khách quan" cho một tạo hình vốn dĩ đã quá hoàn hảo và được hàng triệu người yêu thích suốt nhiều năm qua chính là ngòi nổ cho mọi sự phẫn nộ.
Văn hóa anime và ngôn ngữ hình thể đã tồn tại suốt nhiều thập kỷ
Cuộc tranh luận triệu view này một lần nữa chạm đến bối cảnh lịch sử của ngành công nghiệp anime/manga Nhật Bản. Các nhân vật nữ sở hữu đặc điểm ngoại hình nổi bật, quyến rũ đã là một phần không thể thiếu trong ngôn ngữ hình ảnh suốt nhiều thập kỷ qua, trải dài ở mọi thể loại và đối tượng khán giả.
Thiết kế nhân vật anime tuân theo những truyền thống thị giác độc đáo được phát triển riêng biệt tại Nhật Bản, không nhất thiết và không cần thiết phải tuân thủ theo các quy chuẩn cứng nhắc hay phong trào "bình đẳng/đổi mới" của các ngành công nghiệp giải trí phương Tây.
Những nhân vật như Rangiku Matsumoto được sinh ra với một ý đồ nghệ thuật cụ thể và là một phần tài sản sáng tạo của bộ truyện. Văn hóa người hâm mộ luôn chào đón sự phá cách, nhưng ranh giới giữa "khám phá sáng tạo" và "áp đặt khiên cưỡng" thì chưa bao giờ là điều dễ dàng dung hòa trong cộng đồng.
Bảo Lâm
