CIA hỗ trợ tình báo cho Ukraine
Một căn cứ quân sự của Ukraine nằm giữa khu rừng rậm dường như đã bị bỏ hoang và phá hủy hoàn toàn. Trung tâm chỉ huy trên mặt đất của căn cứ này đã bị thiêu rụi trong các đợt tấn công tên lửa của Nga ở giai đoạn đầu cuộc xung đột.
Tuy nhiên, đó chỉ là những gì diễn ra trên bề mặt.
Không xa khu vực đó, một lối đi bí mật dẫn xuống hầm ngầm, nơi các binh sĩ Ukraine theo dõi hoạt động của vệ tinh do thám Nga và nghe lén các cuộc liên lạc giữa các chỉ huy Nga. Trên một màn hình, một đường màu đỏ hiển thị hành trình của một máy bay không người lái mang thuốc nổ, xuất phát từ miền trung Ukraine, vượt qua hệ thống phòng không Nga để hướng tới mục tiêu tại thành phố Rostov.
Hầm ngầm này đã trở thành trung tâm chỉ huy bí mật mới của quân đội Ukraine sau khi cơ sở trên mặt đất bị phá hủy trong những tháng đầu cuộc chiến năm 2022.
Và còn một bí mật khác: căn cứ này gần như được CIA tài trợ hoàn toàn, trong khi nhiều thiết bị tại đây cũng do cơ quan tình báo Mỹ cung cấp.
"Hoàn toàn chính xác", Tướng Sergei Dvoretsky, Tư lệnh Tình báo Tối cao Ukraine, trả lời The New York Times trong cuộc phỏng vấn tại căn cứ vào năm 2024.
Các trạm nghe lén nằm sâu trong rừng Ukraine là một phần của mạng lưới căn cứ tình báo do CIA hậu thuẫn, được xây dựng trong tám năm qua với tổng cộng 12 địa điểm bí mật dọc biên giới Nga.
Khoảng năm 2016, CIA bắt đầu huấn luyện một đơn vị biệt kích tinh nhuệ của Ukraine mang tên Đơn vị 2245. Nhiệm vụ của đơn vị này là thu giữ máy bay không người lái và thiết bị liên lạc của Nga để các chuyên gia CIA phân tích ngược, tìm cách phá vỡ hệ thống mã hóa của Moscow.
CIA cũng góp phần đào tạo một thế hệ điệp viên Ukraine mới hoạt động trên lãnh thổ Nga, khắp châu Âu, tại Cuba và nhiều khu vực khác có cộng đồng người Nga đông đảo.
Mối quan hệ giữa hai bên sâu sắc đến mức, chỉ vài tuần trước khi chiến sự bùng phát, khi chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden sơ tán phần lớn nhân viên Mỹ khỏi Ukraine, các quan chức CIA vẫn ở lại một địa điểm hẻo lánh ở miền tây nước này. Trong suốt cuộc chiến, họ liên tục cung cấp thông tin tình báo quan trọng cho Kiev, bao gồm kế hoạch tác chiến của Nga cũng như các loại vũ khí mà Moscow dự kiến sử dụng.
“Nếu không có họ, chúng tôi đã không thể chống lại người Nga, cũng không thể đánh bại họ”, Ivan Bakanov, khi đó là Giám đốc SBU – cơ quan tình báo nội địa Ukraine – cho biết.
Mối quan hệ hợp tác tình báo này được giữ bí mật trong suốt một thập kỷ, nhưng hiện nay nhiều chi tiết đã được các cơ quan truyền thông phương Tây công bố.
Hợp tác hai chiều Mỹ-Ukraine
Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức từ Ukraine, Mỹ và châu Âu, quan hệ hợp tác tình báo giữa Washington và Kiev từng nhiều lần đứng trước nguy cơ đổ vỡ do thiếu lòng tin. Tuy nhiên, theo thời gian, sự hợp tác dần được mở rộng, biến Ukraine thành một trung tâm thu thập thông tin tình báo quan trọng.
Ngày nay, mạng lưới tình báo này trở nên quan trọng hơn bao giờ hết khi Nga chuyển sang thế tấn công, còn Ukraine ngày càng phụ thuộc vào các chiến dịch phá hoại và các đòn tấn công bằng tên lửa tầm xa, đòi hỏi các điệp viên phải hoạt động sâu trong lãnh thổ đối phương.
"Quan hệ đối tác tình báo phát triển dựa trên tính tương hỗ", cựu sĩ quan CIA Ed Bogan nhận định với Fox News ngày 22/6. "Khi một bên liên tục cung cấp thông tin hữu ích và chứng minh được năng lực, bên còn lại sẽ cảm thấy yên tâm hơn khi chia sẻ."
Ukraine không chỉ là bên nhận hỗ trợ từ Mỹ. Khi sở hữu ngày càng nhiều thông tin có giá trị về quân đội và các cơ quan an ninh Nga, Kiev đã trở thành một đối tác thực sự quan trọng, biến mối quan hệ này thành quá trình trao đổi hai chiều về thông tin và năng lực.
Giới tình báo Ukraine đã không ngừng nỗ lực xây dựng lòng tin với CIA và dần trở thành những đối tác chủ chốt trong mắt Washington.
Năm 2015, Tướng Valeriy Kondratiuk, khi đó là người đứng đầu tình báo quân sự Ukraine, bất ngờ trao cho một phó trưởng trạm CIA một tập tài liệu tuyệt mật trong cuộc gặp riêng.
Lô tài liệu đầu tiên chứa thông tin về Hạm đội phương Bắc của Hải quân Nga, bao gồm các chi tiết liên quan đến thiết kế những tàu ngầm hạt nhân hiện đại nhất của Moscow. Chỉ trong thời gian ngắn sau đó, các đặc vụ CIA thường xuyên được nhìn thấy rời văn phòng của ông với những chiếc ba lô đầy tài liệu.
“Chúng tôi hiểu rằng cần tạo ra những điều kiện để xây dựng lòng tin”, ông Kondratiuk nói.
“Mối quan hệ giữa hai bên ngày càng bền chặt vì cả hai đều nhận thấy giá trị của sự hợp tác. Đại sứ quán Mỹ tại Kiev – nơi đặt trụ sở và các hoạt động của chúng tôi tại Ukraine – đã trở thành nguồn cung cấp thông tin, tín hiệu và dữ liệu tốt nhất về Nga. Chúng tôi đơn giản là không thể có đủ thông tin từ đó”, một cựu quan chức cấp cao Mỹ cho biết.
Tác động của sự hợp tác này ngày càng thể hiện rõ sau khi cuộc xung đột toàn diện giữa Nga và Ukraine bùng phát.
Một cuộc điều tra do The New York Times công bố vào tháng 12 cho biết các sĩ quan CIA cùng các nhà hoạch định quân sự Mỹ đã hỗ trợ Ukraine hoàn thiện chiến dịch nhằm vào ngành năng lượng Nga.
Thay vì tấn công dàn trải các nhà máy lọc dầu, các nhà hoạch định tập trung vào những bộ phận khó thay thế nhất. Trong một trường hợp, một chuyên gia CIA đã xác định một khớp nối quan trọng của nhà máy lọc dầu mà nếu bị phá hủy sẽ khiến cơ sở này phải ngừng hoạt động trong nhiều tuần.
Theo các nguồn tin, cách tiếp cận tương tự cũng được áp dụng trong chiến dịch nhằm vào "hạm đội bóng tối" của Nga. Các quan chức Mỹ và Ukraine cho biết CIA được phép hỗ trợ một số thành phần trong chiến dịch này.
Sau cuộc đối đầu công khai giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Volodymyr Zelensky tại Phòng Bầu dục vào tháng 2/2025, Washington đã tạm thời đình chỉ hợp tác tình báo với Kiev, làm dấy lên những lo ngại về tương lai của sự hỗ trợ từ Mỹ.
Tuy nhiên, Giám đốc CIA John Ratcliffe vẫn duy trì sự hiện diện của cơ quan này tại Ukraine bất chấp những bất đồng chính trị liên quan đến viện trợ quân sự. CIA được cho là vẫn giữ nhân sự tại Ukraine và tiếp tục tăng cường tài trợ cho một số chương trình liên quan.
Diễn biến này phản ánh một thực tế ít được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về viện trợ phương Tây: Ukraine cũng mang lại những giá trị đáng kể cho Mỹ.
"Chúng tôi có một cơ sở dữ liệu độc nhất về quân đội Nga, từ số lượng binh sĩ, các cuộc điều động cho tới cả chế độ ăn uống của các tướng lĩnh. Đó là cách chúng tôi nhắm mục tiêu vào họ", nghị sĩ Ukraine Oleksandra Ustinova cho biết.
|
Sự hợp tác giữa CIA và Ukraine có thể được truy ngược về hai cuộc điện thoại diễn ra trong đêm 24/2/2014. Khi đó, chính quyền của Tổng thống Viktor Yanukovych vừa bị lật đổ và một chính phủ mới nhanh chóng được thành lập. Tân lãnh đạo cơ quan tình báo chính phủ Ukraine, Valentyn Nalyvaichenko, đến trụ sở cơ quan tình báo nội địa và phát hiện một đống tài liệu đang cháy dở trong sân. Nhiều máy tính bên trong tòa nhà đã bị xóa dữ liệu hoặc cài phần mềm độc hại. "Nơi đó trống rỗng. Không có đèn. Không có người lãnh đạo. Không có ai ở đó cả", ông Nalyvaichenko kể lại. Ông bước vào một văn phòng và gọi điện cho trưởng trạm CIA cùng người đứng đầu MI6 tại địa phương. Dù khi đó đã gần nửa đêm, ông vẫn mời họ tới trụ sở và đề nghị hỗ trợ tái thiết cơ quan tình báo từ đầu. “Mọi chuyện bắt đầu từ đó”, ông Nalyvaichenko nói. |
An An (Theo NYT, Fox News)
