Trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, quân đội Mỹ đã triển khai một trong những hệ thống trí tuệ nhân tạo tiên tiến nhất từng được sử dụng trong chiến tranh. Trung tâm của hệ thống này là Claude, mô hình AI do Anthropic phát triển, được tích hợp vào nền tảng phân tích dữ liệu quân sự Maven do Palantir Technologies xây dựng.
Theo các nguồn tin thân cận của tờ Washington Post, hệ thống Maven Smart System thu thập và xử lý khối lượng lớn dữ liệu tình báo mật từ vệ tinh, hệ thống giám sát và nhiều nguồn thông tin khác. Claude được nhúng trong hệ thống này để phân tích dữ liệu, tạo ra các gợi ý mục tiêu tấn công và sắp xếp thứ tự ưu tiên cho các mục tiêu trong chiến dịch quân sự.
Nhờ sự hỗ trợ của AI, quân đội Mỹ có thể nhanh chóng xác định và xử lý hàng trăm mục tiêu chỉ trong thời gian ngắn. Trong kế hoạch tấn công Iran, hệ thống Maven kết hợp với Claude đã đề xuất hàng trăm mục tiêu tiềm năng, cung cấp tọa độ chính xác và đánh giá mức độ quan trọng của từng mục tiêu trước khi các chỉ huy quân sự đưa ra quyết định.
Các nguồn tin cho biết việc kết hợp giữa hệ thống Maven và Claude đã giúp tăng tốc đáng kể quá trình lập kế hoạch chiến dịch. Những công việc vốn cần nhiều tuần phân tích và chuẩn bị giờ có thể được xử lý gần như theo thời gian thực, giúp chiến dịch diễn ra nhanh hơn và giảm khả năng phản công của đối phương.
Không chỉ hỗ trợ xác định mục tiêu, AI còn được sử dụng để theo dõi diễn biến chiến dịch sau khi cuộc tấn công bắt đầu. Hệ thống có thể đánh giá hiệu quả của các đòn đánh, đồng thời liên tục tổng hợp và tóm tắt thông tin tình báo mới từ chiến trường để phục vụ các quyết định tiếp theo.
Việc sử dụng Claude trong chiến dịch Iran được xem là một bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng AI vào chiến tranh hiện đại. Trước đó, công nghệ này từng được quân đội Mỹ sử dụng trong các hoạt động chống khủng bố cũng như trong chiến dịch bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên công cụ này được triển khai trong một chiến dịch quân sự quy mô lớn.
Hệ thống Maven đã được tích hợp Claude AI từ cuối năm 2024 và nhanh chóng được mở rộng sử dụng trong nhiều đơn vị quân đội Mỹ. Theo một số dữ liệu công khai, hơn 20.000 quân nhân đã sử dụng hệ thống này để phân tích tình báo, theo dõi hậu cần và hỗ trợ lập kế hoạch chiến dịch.
Tuy vậy, việc quân đội Mỹ sử dụng AI trong chiến tranh cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về đạo đức và rủi ro. Các chuyên gia cho rằng AI có thể giúp xử lý dữ liệu nhanh hơn con người rất nhiều, nhưng kết quả của nó vẫn cần được kiểm tra cẩn thận khi các quyết định liên quan trực tiếp đến sinh mạng con người.
Ông Paul Scharre, Phó chủ tịch Trung tâm An ninh Mỹ Mới, nhận định điểm thay đổi lớn nhất là AI cho phép quân đội phát triển danh sách mục tiêu “với tốc độ của máy móc thay vì tốc độ của con người”. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng AI có thể mắc sai lầm, do đó con người vẫn phải đóng vai trò kiểm tra và xác nhận trước khi ra quyết định cuối cùng.
Trong khi đó, mối quan hệ giữa Anthropic và chính phủ Mỹ lại trở nên căng thẳng. Ngay trước khi chiến dịch Iran bắt đầu, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thông báo cấm các cơ quan chính phủ tiếp tục sử dụng công nghệ của Anthropic trong tương lai, sau những bất đồng gay gắt về việc sử dụng AI cho giám sát quy mô lớn và vũ khí tự động.
Dù vậy, các nguồn tin cho biết quân đội Mỹ vẫn tiếp tục sử dụng Claude trong giai đoạn chuyển tiếp, ít nhất cho đến khi một hệ thống thay thế được triển khai. Một số quan chức quân sự thậm chí cho rằng nếu cần thiết, chính phủ có thể sử dụng quyền lực của mình để duy trì công nghệ này cho tới khi tìm được giải pháp khác.
Sự xuất hiện của Claude trong chiến dịch Iran cho thấy AI đang nhanh chóng chuyển từ công nghệ thử nghiệm sang công cụ thực sự được sử dụng trong các hoạt động quân sự. Đồng thời, nó cũng mở ra một cuộc tranh luận lớn hơn về vai trò của trí tuệ nhân tạo trong chiến tranh hiện đại và mức độ phụ thuộc ngày càng tăng của quân đội vào các hệ thống tự động hóa.
Nguyễn Hải
