Đầu đạn chỉ 90kg
Dù 3M22 Zircon là dòng tên lửa siêu vượt âm sở hữu chiều dài lên tới khoảng 10 mét, nhưng phần đầu đạn của nó lại chỉ nặng vỏn vẹn 90 kg – tức là chỉ gấp đôi khối lượng đầu nổ của một chiếc máy bay không người lái tự sát Shahed.
Thế nhưng trên thực tế, sức chấn động âm thanh khi dòng tên lửa này lao xuống mục tiêu lại khủng khiếp hơn rất nhiều so với phần lớn các loại vũ khí khác trong kho tàng quân sự của Nga.
Thời gian gần đây, Nga đã bắt đầu đưa tên lửa Zircon vào sử dụng một cách hệ thống trong các đợt tập kích phối hợp quy mô lớn nhằm vào thủ đô Kyiv. Cách đây hai tuần, vào ngày 2/6, phía Nga đã dồn dập phóng ra tới 8 quả tên lửa loại này. Chưa dừng lại ở đó, trong trận oanh tạc mới nhất diễn ra vào đêm ngày 15/6, các báo cáo tiếp tục ghi nhận thêm 6 tên lửa Zircon nữa được tung vào trận địa.
Đáng chú ý, âm thanh mà Zircon phát ra trong các cuộc tấn công lớn hơn rõ rệt so với các dòng tên lửa khác của Nga. Ngay cả những người dân đang trú ẩn sâu trong các ga tàu điện ngầm dưới lòng đất cũng phản ánh rằng họ nghe thấy những tiếng nổ kép rất đặc trưng của loại vũ khí này. Chẳng hạn như trong trận tập kích hôm 2/6, những quả Zircon vượt qua được hệ thống phòng không và đánh trúng mục tiêu đã tạo ra một thứ âm thanh dị biệt, không thể lẫn vào đâu được.
Cường độ âm thanh cực đại đó dường như hoàn toàn tỷ lệ nghịch với kích thước đầu đạn thực tế của tên lửa. Theo các nguồn dữ liệu hiện có, đầu đạn của Zircon chỉ nặng khoảng 90 kg (dù một số nguồn dự đoán có thể lên tới 120 kg). Trong tổng khối lượng này, phần thuốc nổ nhồi bên trong – được cho là loại thuốc nổ chất lượng cao Okfol – chỉ chiếm khoảng 50 kg.
Nói một cách trực quan, đầu đạn của tên lửa siêu thanh Zircon nhỏ hơn từ 4 đến 5 lần so với đầu đạn trang bị trên tên lửa đạn đạo chiến thuật 9M723 Iskander-M, tên lửa hành trình tầm xa Kh-101 hay tên lửa hành trình liên lục địa Kalibr. Xét về mặt tải trọng phá hủy, sức nổ từ đầu đạn của nó chỉ tương đương với hai quả Shahed gộp lại (vốn được ước tính khoảng 90 kg).
Dẫu vậy, sức công phá từ phần đầu đạn nặng ngót nghét 100 kg này lại được nhân lên gấp bội nhờ vào khối động năng khổng lồ tích tụ khi tên lửa lao xuống với vận tốc cực lớn. Thêm vào đó, lượng nhiên liệu lỏng còn sót lại trong khoang chứa khi tên lửa tiếp cận mục tiêu cũng là một yếu tố cấu thành đáng kể. Do Zircon sử dụng động cơ scramjet, phần nhiên liệu dư thừa này khi gặp nhiệt độ cao sẽ bùng cháy mãnh liệt, cộng hưởng vào sức tàn phá chung tại điểm va chạm.
Tiếng nổ từ đâu?
Thế nhưng, tất cả những yếu tố cơ học kể trên vẫn chưa thể giải thích một cách trọn vẹn lý do tại sao các vụ nổ do Zircon gây ra lại tạo cảm giác chói tai và vang dội hơn hẳn so với các loại tên lửa khác của Nga.
Chìa khóa của hiện tượng này nằm ở chỗ: Zircon áp sát mục tiêu với vận tốc siêu thanh cực đại, từ đó sinh ra một "nón Mach". Về mặt vật lý, do sóng âm không thể truyền đi nhanh hơn một vật thể đang di chuyển ở tốc độ siêu thanh, chúng sẽ bị nén lại và tích tụ phía sau vật thể, tạo thành một mặt áp suất hình nón hay còn gọi là sóng xung kích.
Người dân có thể trải nghiệm hiện tượng âm thanh tương tự khi một chiếc tiêm kích siêu thanh bay vút qua trên đỉnh đầu, hoặc khi tên lửa đạn đạo phóng từ không trung Kh-47M2 Kinzhal xé toạc bầu khí quyển.
Hệ quả là, một trong hai "vụ nổ" mà người dân nghe thấy trong các trận tập kích bằng Zircon thực chất hoàn toàn không phải là một vụ nổ do chất nổ gây ra. Đó chính là hiện tượng "tiếng nổ siêu thanh" xuất hiện khi tên lửa xé rào áp suất không khí. Tiếng động khủng khiếp thứ hai mới thực sự là lúc đầu đạn kích nổ khi chạm đất, hoặc là thời điểm quả tên lửa bị phá hủy trên không trung sau khi trúng đạn đánh chặn từ hệ thống phòng không Patriot.
Trong một số trường hợp cụ thể, các nhân chứng tại hiện trường cũng có thể nhầm lẫn tiếng gầm rú khi tên lửa phòng không đánh chặn được khai hỏa và bắt đầu tăng tốc vượt tường âm thanh là một vụ nổ thứ ba, bởi quá trình bứt tốc này cũng tự sinh ra một nón Mach và sóng xung kích đi kèm.
Quốc Vinh (Theo Defense Express)
