Một đoạn video đang lan truyền trên mạng xã hội ghi lại tình huống khá hy hữu khi hệ thống giám sát tài xế trên một chiếc Lexus liên tục cảnh báo người lái đang nhắm mắt, dù hình ảnh trong xe cho thấy tài xế vẫn tỉnh táo, nhìn về phía trước. Vụ việc càng gây tranh luận khi người dùng được cho là đang xem xét đưa sự việc thành một vụ kiện, với lập luận hệ thống giám sát tài xế có thể nhận diện sai dựa trên đặc điểm khuôn mặt.
Theo tờ Gadget Review, một người đàn ông Mỹ gốc Á sử dụng một chiếc Lexus được trang bị camera giám sát tài xế. Trong quá trình lái xe, màn hình liên tục hiển thị cảnh báo cho rằng mắt người lái đang nhắm dù người này cho rằng mắt vẫn mở và đang tập trung quan sát đường. Chương trình YO Show with Michael Yo đăng tải ngày 22/9 thậm chí cho biết tài xế có ý định đưa vụ việc tới Lexus để khiếu nại.
Đoạn video sau đó được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, thu hút sự chú ý bởi sự khác biệt giữa cảnh báo của hệ thống và trạng thái thực tế của tài xế. Một số nguồn tin thứ cấp cho biết video chưa được xác minh độc lập về thời điểm, mẫu xe cụ thể hay điều kiện vận hành.
Về mặt công nghệ, việc một chiếc xe đưa ra cảnh báo như vậy không phải điều bất thường. Lexus sử dụng hệ thống Driver Monitor với camera trong cabin để theo dõi trạng thái của người lái. Tài liệu hướng dẫn chính thức của Lexus cho biết hệ thống có thể đánh giá hướng nhìn, trạng thái mở hoặc nhắm mắt, đồng thời đưa ra cảnh báo nếu phát hiện dấu hiệu mất tập trung hoặc buồn ngủ.
Lexus cũng lưu ý camera cần nhận diện được toàn bộ khuôn mặt người lái. Vị trí ghế hoặc vô lăng quá cao, quá thấp có thể khiến camera không nhận diện chính xác khuôn mặt, từ đó kích hoạt cảnh báo. Hệ thống cũng được thiết kế để người lái không quá phụ thuộc vào công nghệ, bởi nhà sản xuất nhấn mạnh người điều khiển vẫn phải chịu trách nhiệm quan sát và đảm bảo an toàn khi lái xe.
Trong trường hợp đang gây tranh luận, vấn đề nằm ở khả năng hệ thống đánh giá trạng thái của mắt. Theo nội dung được YO Show dẫn lại, hệ thống có thể sử dụng một ngưỡng nhất định về độ mở của mắt. Nếu mức độ mở bị đánh giá thấp hơn ngưỡng này, phần mềm có thể kết luận người lái đang nhắm mắt dù thực tế vẫn tỉnh táo. Chương trình cũng đưa ra lập luận rằng sự khác biệt tự nhiên về hình thái mắt giữa các nhóm người có thể trở thành một yếu tố khiến hệ thống nhận diện không chính xác.
Đây mới là phần gây tranh luận. Nội dung chương trình đặt câu hỏi liệu các hệ thống nhận diện khuôn mặt và trạng thái mắt trong ôtô đã được thiết kế để xử lý đủ rộng các đặc điểm hình thái khác nhau hay chưa. Dù vậy, chưa có bằng chứng độc lập cho thấy hệ thống Driver Monitor trên chiếc Lexus trong video thực sự được thiết kế hoặc huấn luyện theo cách dẫn tới kết quả sai vì đặc điểm chủng tộc của người lái.
Về phía công nghệ, việc camera giám sát tài xế đưa ra cảnh báo không chính xác không phải tình huống hoàn toàn mới. Lexus cho biết các hệ thống theo dõi người lái phụ thuộc vào khả năng camera quan sát được khuôn mặt. Vị trí ngồi, góc mặt, điều kiện quan sát hoặc các yếu tố che khuất khuôn mặt đều có thể ảnh hưởng tới khả năng nhận diện.
Các diễn đàn người dùng Lexus cũng từng xuất hiện những trường hợp tương tự. Một chủ xe RX 500h đời 2026 đăng trên ClubLexus hồi tháng 11/2025 cho biết cảnh báo mắt nhắm xuất hiện liên tục dù ông cho rằng mình vẫn mở mắt và quan sát đường. Người này phải đưa đầu về phía trước để cảnh báo biến mất.
Một chủ xe Lexus RX 350 đời 2026 khác cũng phản ánh hệ thống Driver Monitor liên tục đưa cảnh báo dù đang lái xe bình thường. Người này cho biết tình trạng xảy ra thường xuyên hơn khi đeo kính râm.
Điều này cho thấy một bài toán lớn hơn đang xuất hiện khi camera và phần mềm ngày càng trở thành một phần quan trọng trong hệ thống an toàn trên ôtô. Khi một thuật toán phải đưa ra quyết định trong vài phần giây dựa trên những đặc điểm rất nhỏ trên khuôn mặt, một sai số tưởng như đơn giản cũng có thể tạo ra hàng loạt cảnh báo không cần thiết./
Vũ Hoàng
