Chính phủ vừa ban hành Nghị định 320/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử. Văn bản pháp lý mới này lần đầu tiên đưa vào khái niệm pháp lý "tài khoản hưởng an sinh xã hội" trên ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), đồng thời thiết lập hành lang pháp lý đồng bộ để chi trả trực tiếp lương hưu, các khoản trợ cấp và kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước đến người thụ hưởng thông qua môi trường số.
Chi trả lương hưu qua tài khoản an sinh xã hội trên VNeID
Căn cứ Điều 1 Nghị định 320/2026/NĐ-CP (bổ sung khoản 12 vào Điều 3 Nghị định 69/2024/NĐ-CP), tài khoản hưởng an sinh xã hội được định nghĩa là thông tin định danh trên ứng dụng VNeID, cho phép chủ tài khoản liên kết với các phương thức thanh toán cá nhân để nhận tiền trợ cấp.
Tài khoản này có chức năng tiếp nhận đa dạng các nguồn chi trả hợp pháp, bao gồm:
Trước đây, Nghị định 69/2024/NĐ-CP chưa quy định khái niệm này, cũng như chưa có cơ chế cho phép tích hợp tài khoản thanh toán cá nhân lên VNeID để nhận ngân sách nhà nước. Việc bổ sung quy định mới đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong nỗ lực số hóa các chính sách an sinh xã hội và giảm thiểu thủ tục hành chính trực tiếp.
Cơ chế chi trả ngân sách và quy định liên kết tài khoản chính chủ
Quy trình và phương thức vận hành tài khoản an sinh xã hội được điều chỉnh chi tiết tại khoản 9 Điều 9 Nghị định 69/2024/NĐ-CP (sửa đổi theo Điều 5 Nghị định 320/2026/NĐ-CP):
Hình thức chi trả bắt buộc từ ngân sách: Các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội sẽ thực hiện chi trả lương hưu, tiền trợ cấp và các khoản hỗ trợ trực tiếp bằng phương thức chuyển khoản vào tài khoản hưởng an sinh xã hội đã đăng ký trên VNeID của người dân.
Phương án xử lý khi chưa đăng ký: Đối với những người thụ hưởng chưa thiết lập tài khoản an sinh xã hội trên ứng dụng và không có văn bản ủy quyền hợp pháp cho người khác tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền vẫn duy trì chi trả qua các hình thức truyền thống theo quy định hiện hành.
Khuyến khích dòng tiền thiện nguyện tư nhân: Nghị định cũng khuyến khích các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp thực hiện chi trả tiền từ thiện, hỗ trợ cứu trợ không sử dụng nguồn vốn ngân sách thông qua tài khoản an sinh xã hội VNeID nhằm bảo đảm tính minh bạch, đúng người, đúng đối tượng.
Về mặt kỹ thuật và bảo đảm an toàn dữ liệu, mỗi công dân chỉ được lựa chọn tích hợp 1 trong 3 loại tài khoản: tài khoản thanh toán ngân hàng, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động (Mobile Money). Phương thức thanh toán được chọn bắt buộc phải đứng tên chính chủ và có dữ liệu định danh trùng khớp hoàn toàn với thông tin trên tài khoản VNeID của người hưởng.
Bước ngoặt số hóa an sinh: Lần đầu tiên lương hưu gắn liền với định danh điện tử quốc gia
Việc lần đầu tiên hợp thức hóa kênh chi trả lương hưu và an sinh xã hội qua ứng dụng VNeID được đánh giá là bước chuyển mang tính lịch sử trong công tác quản lý an sinh xã hội tại Việt Nam.
Chấm dứt cảnh xếp hàng nhận tiền mặt, tối ưu cho người cao tuổi
Nhiều năm qua, việc chi trả lương hưu chủ yếu phụ thuộc vào tiền mặt tại các điểm bưu điện, nhà văn hóa hoặc chuyển khoản qua các tài khoản ngân hàng phân tán. Mô hình mới giúp hàng triệu người hưởng lương hưu — đặc biệt là người cao tuổi, người hạn chế khả năng đi lại — nhận tiền trợ cấp định kỳ một cách chính xác, đúng ngày ngay trên thiết bị di động mà không cần chờ đợi hay phụ thuộc vào các khâu trung gian thủ công.
Đảm bảo tính minh bạch, triệt tiêu trục lợi chính sách
Nhờ cơ chế định danh số và xác thực sinh trắc học của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, dòng tiền ngân sách được chuyển thẳng tới đúng đối tượng thụ hưởng với yêu cầu bắt buộc là tài khoản chính chủ. Điều này loại bỏ hoàn toàn các rủi ro liên quan đến trùng lặp danh sách, chi sai đối tượng, chậm trễ giải ngân hay tình trạng tiêu cực trong quản lý quỹ bảo hiểm xã hội.
Khẳng định vai trò nền tảng số cốt lõi của VNeID
Quy định mới biến VNeID từ một ứng dụng quản lý giấy tờ số thành một cổng dịch vụ công dân đa nhiệm, kết nối thông suốt giữa pháp lý, định danh và tài chính. VNeID chính là nền tảng số cốt lõi và "hạ tầng mềm" trung tâm của hệ sinh thái số quốc gia. Ứng dụng này là chìa khóa định danh, xác thực và kết nối liền mạch giữa người dân, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước trong tiến trình phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Thái Hà
