Nghị định 330/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân đã chính thức có hiệu lực, đưa ra những quy định đáng chú ý đối với việc lắp đặt, quản lý và khai thác dữ liệu từ hệ thống camera giám sát.
Theo thông tin từ Công an tỉnh Hưng Yên, tại Điều 71 Nghị định 330/2026/NĐ-CP, pháp luật quy định cụ thể các mức xử phạt đối với hành vi vi phạm liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân thu được từ hoạt động ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng.
Cụ thể, phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau:
- Lắp đặt, sử dụng thiết bị ghi âm, ghi hình tại không gian công cộng, khu vực cung cấp dịch vụ cho khách hàng nhưng không áp dụng hình thức thông báo, cảnh báo bằng biển báo vật lý hoặc phương tiện điện tử ở vị trí dễ nhận biết để người dân, khách hàng biết mình đang bị ghi âm, ghi hình.
- Không cung cấp thông tin liên hệ của bên kiểm soát dữ liệu cá nhân hoặc bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân khi chủ thể dữ liệu có yêu cầu truy xuất hình ảnh của mình, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Như vậy, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh đang sử dụng camera cần rà soát lại hệ thống biển cảnh báo. Biển báo phải được đặt tại vị trí dễ quan sát, giúp người dân, khách hàng nhận biết rõ khu vực đang được giám sát, thay vì chỉ bố trí mang tính hình thức.
Đáng chú ý, mức phạt có thể lên đến 50 triệu đồng nếu tổ chức vi phạm các quy định về khai thác, sử dụng dữ liệu thu được từ camera.
Theo khoản 2 Điều 71 Nghị định 330/2026/NĐ-CP, phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng đối với một trong các hành vi:
- Sử dụng dữ liệu cá nhân, hình ảnh, giọng nói thu được từ hệ thống camera giám sát công cộng vào mục đích thương mại, phân tích hành vi hoặc nhận diện khuôn mặt tự động để lập hồ sơ cá nhân mà không có sự đồng ý hợp pháp của chủ thể dữ liệu cá nhân.
- Trích xuất, chia sẻ, công khai trái phép dữ liệu ghi âm, ghi hình, trừ trường hợp cung cấp theo yêu cầu bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền.
Ngoài phạt tiền, tổ chức vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Đồng thời, phải hủy, xóa dữ liệu âm thanh, hình ảnh đã thu thập trái quy định đến mức không thể khôi phục.
Điều này đồng nghĩa với việc có quyền quản lý hệ thống camera không có nghĩa là được tự do khai thác, sử dụng hoặc chia sẻ hình ảnh thu được. Các đơn vị cần kiểm soát chặt chẽ người có quyền truy cập, trích xuất dữ liệu; không để cá nhân tự ý sao chép hình ảnh sang thiết bị riêng, đăng tải lên mạng xã hội hoặc cung cấp cho bên thứ ba khi chưa có căn cứ phù hợp.
Doanh nghiệp có thể bị phạt đến 70 triệu đồng nếu vi phạm
Không chỉ camera tại nơi công cộng, việc sử dụng thiết bị giám sát tại môi trường làm việc cũng được pháp luật quy định cụ thể.
Theo Điều 61 Nghị định 330/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể bị phạt từ 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng nếu áp dụng biện pháp công nghệ, kỹ thuật để thu thập dữ liệu cá nhân của người lao động nhưng không bảo đảm người lao động biết rõ về biện pháp đó.
Quy định này bao gồm cả hành vi lắp đặt phần mềm theo dõi thiết bị, camera giám sát hoặc thiết bị thu thập dữ liệu khác tại nơi làm việc mà không thông báo cho người lao động.
Đáng chú ý, mức phạt có thể tăng lên 70-100 triệu đồng đối với hành vi xử lý, sử dụng dữ liệu cá nhân của người lao động thu thập từ các biện pháp công nghệ, kỹ thuật trái quy định pháp luật.
Các mức phạt nêu trên được áp dụng đối với tổ chức. Trường hợp cá nhân thực hiện cùng hành vi vi phạm, mức phạt bằng một nửa mức phạt đối với tổ chức.
Những lưu ý khi lắp đặt và sử dụng camera giám sát
Theo khuyến nghị của Công an tỉnh Hưng Yên, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh cần chủ động rà soát toàn bộ hệ thống camera đang sử dụng, đặc biệt chú ý những vấn đề sau:
Thứ nhất, thống kê đầy đủ hệ thống camera, xác định vị trí lắp đặt, phạm vi ghi hình, mục đích sử dụng, việc có kết hợp thu âm hay không, nơi lưu trữ dữ liệu và những cá nhân được phân quyền truy cập.
Thứ hai, thực hiện đầy đủ việc thông báo, cảnh báo tại các khu vực có lắp đặt thiết bị ghi âm, ghi hình bằng biển báo hoặc phương tiện điện tử ở vị trí dễ nhận biết.
Thứ ba, thiết lập cơ chế phân quyền và kiểm soát chặt chẽ hoạt động truy cập, xem, trích xuất, sao chép và sử dụng dữ liệu camera. Cần quy định rõ trách nhiệm của từng cá nhân được giao quản lý hệ thống, không để xảy ra tình trạng tự ý sao chép hoặc lưu giữ dữ liệu trên thiết bị cá nhân.
Thứ tư, xây dựng quy trình quản lý, trích xuất và cung cấp dữ liệu camera, xác định rõ thẩm quyền yêu cầu, phê duyệt, người thực hiện và phạm vi dữ liệu được cung cấp.
Thứ năm, xác định cụ thể mục đích và thời hạn lưu trữ dữ liệu. Không tự ý sử dụng hình ảnh, âm thanh thu được để quảng cáo, kinh doanh, phân tích hành vi, nhận diện khuôn mặt hoặc xây dựng hồ sơ cá nhân khi chưa đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Thứ sáu, tăng cường bảo mật hệ thống camera, thường xuyên cập nhật phần mềm, thay đổi mật khẩu mặc định, quản lý tài khoản quản trị và hạn chế truy cập từ các thiết bị, mạng không bảo đảm an toàn.
Theo Cổng Thông tin điện tử Công an Hưng Yên
Huỳnh Duy
