Ngày 3 tháng 9 vừa qua, Tesla đã chính thức kích hoạt dịch vụ chở khách có thu phí bằng dòng xe Cybercab tại thành phố Austin, bang Texas, Mỹ. Chiếc xe xuất hiện trên các tuyến phố mà không hề có vô lăng, bàn đạp phanh, gương chiếu hậu hay ghế dành cho tài xế.
Ngay khi hành khách bước vào khoang và cửa đóng lại, phương tiện sẽ tự động vận hành hoàn toàn. Trên mạng xã hội X, Tổng giám đốc điều hành Tesla, ông Elon Musk, đã không ngần ngại gọi sự kiện này là "một cơn bão Cybercab".
Theo các tài liệu công khai từ cơ quan quản lý phương tiện bang Texas, Tesla hiện sở hữu 420 xe tự hành đăng ký hoạt động tại bang này, trong đó có 314 xe đã được cấp phép vận hành và 45 chiếc thuộc dòng Cybercab mới. Đây là mẫu xe chở khách hoàn toàn mới đầu tiên của hãng kể từ thời điểm Cybertruck trình làng vào năm 2023.
Phương tiện mang thiết kế hai chỗ ngồi, trang bị cửa mở cánh chim cùng khoang chứa đồ đủ rộng cho hành lý và túi gậy golf. Điểm then chốt khiến giới tài chính đặc biệt quan tâm là mức chi phí sản xuất ước tính chỉ khoảng 18.000 USD mỗi chiếc - thấp hơn rất nhiều so với mức giá trên 100.000 USD của đối thủ Waymo. Bà Cathie Wood, người đứng đầu Ark Invest, từng nhận định thị trường taxi tự hành toàn cầu có thể đạt quy mô khổng lồ từ 8.000 đến 10.000 tỷ USD, nơi năng lực sản xuất tích hợp theo chiều dọc của Tesla sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh áp đảo.
Dẫu vậy, con đường mở rộng quy mô của Cybercab đang phải đối mặt với hai rào cản vô cùng trực diện. Rào cản đầu tiên đến từ hệ thống quản lý. Bang Texas mãi tới năm 2026 mới bắt đầu siết chặt các điều kiện cấp phép dịch vụ tự hành, xuất phát từ việc lực lượng cảnh sát địa phương phàn nàn rằng xe tự lái không thể nhận diện được hiệu lệnh tay của người điều tiết giao thông và đôi khi cản trở các phương tiện cứu nạn khẩn cấp.
Ở cấp liên bang, Cơ quan an toàn giao thông đường bộ quốc gia Mỹ (NHTSA) cũng đang tiến hành ít nhất hai cuộc điều tra an toàn nhắm vào hệ thống tự hành của Tesla, đồng thời chỉ trích hãng vì đã cắt bỏ nhiều thông tin quan trọng trong các báo cáo tai nạn. Rào cản thứ hai xuất phát từ chính nền tảng công nghệ thuần thị giác AI kết hợp camera, vốn khước từ hoàn toàn cảm biến lidar đắt đỏ.
Nhiều chuyên gia và luật sư nhận định phương án này thiếu đi khả năng cảm nhận đa giác quan và kinh nghiệm phản xạ nhạy bén của con người. Khác với phần mềm FSD thu phí 99 USD mỗi tháng vẫn đòi hỏi người lái tập trung giám sát, Cybercab triệt tiêu hoàn toàn các bộ phận điều khiển cơ học, đặt hệ thống vào yêu cầu tự hành cấp độ L4 tuyệt đối mà không có bất kỳ cơ hội sửa sai nào từ con người nếu phần mềm gặp sự cố.
Trong ngày đầu tiên lăn bánh, ngoại hình màu vàng kim bắt mắt của Cybercab đã tạo nên nhiều phản ứng trái chiều từ người dân địa phương và du khách tại Austin, đan xen giữa sự hào hứng muốn trải nghiệm công nghệ mới và tâm lý e ngại lựa chọn taxi truyền thống để an tâm.
Về chiến lược phân phối, Tesla đã đăng tải biểu mẫu tiếp nhận đơn hàng đội xe, cho thấy nhóm khách hàng mục tiêu ban đầu là các tổ chức thương mại có năng lực vận hành chuyên nghiệp, bởi luật pháp hiện hành vẫn chưa cho phép người tiêu dùng cá nhân tự ý điều khiển một chiếc xe không có vô lăng.
Hiện nay, dịch vụ robotaxi của hãng đang phủ sóng sáu đô thị tại Mỹ bao gồm Austin, Dallas, Houston và Miami. Mặc dù giá cổ phiếu Tesla đã tăng 5,4% sau sự kiện ra mắt, tính chung trong cả năm 2026, thị giá của hãng vẫn suy giảm khoảng 20% do áp lực cạnh tranh gay gắt từ Waymo - đơn vị đang vận hành 4.000 xe tại 14 thành phố, bên cạnh đối thủ Zoox thuộc Amazon vừa được cấp phép triển khai tối đa 2.500 phương tiện dạng khối hộp.
Nhiều phân tích nhận định 45 chiếc Cybercab lăn bánh ban đầu tại Austin mới chỉ là điểm khởi đầu mang tính thử nghiệm cục bộ, tận dụng sự hỗ trợ trực tiếp từ siêu nhà máy Tesla và trung tâm điều hành từ xa đặt ngay tại thành phố này. Kế hoạch biến mức chi phí 18.000 USD thành ưu thế thị phần của Elon Musk sẽ phụ thuộc vào tốc độ nới lỏng chính sách quản lý cũng như năng lực giải quyết bài toán sản lượng hàng loạt trong thời gian tới.
Đức Khương
