Tesla đang bắt đầu bước vào thị trường Việt Nam theo một cách đáng chú ý. Hãng xe điện Mỹ đã thành lập pháp nhân tại TP.HCM, mở đường cho hoạt động bán buôn, bán lẻ ô tô, linh kiện cũng như nhập khẩu và phân phối xe. Sự xuất hiện của Tesla chắc chắn tạo thêm sức nóng cho thị trường xe điện Việt Nam, vốn đang được dẫn dắt bởi những doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào hạ tầng sạc.
Tuy nhiên, với xe điện, bán được một chiếc xe mới chỉ là bước đầu. Câu hỏi quan trọng hơn là khách hàng sẽ sạc chiếc xe đó ở đâu.
Sạc ở đâu?
Khác với ô tô sử dụng động cơ đốt trong, xe điện phụ thuộc trực tiếp vào một hệ thống hạ tầng mới. Người dùng có thể sạc tại nhà nếu có chỗ đỗ và nguồn điện phù hợp, song khi di chuyển đường dài, họ gần như phải dựa vào mạng lưới sạc công cộng. Nếu trạm sạc quá ít, phân bổ không hợp lý hoặc thời gian chờ quá lâu, sự bất tiện này có thể trở thành rào cản lớn đối với quyết định mua xe.
Đây là bài toán từng xuất hiện tại nhiều thị trường trên thế giới.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năm 2025 thế giới bổ sung gần 1,8 triệu điểm sạc công cộng, tăng hơn 33% so với năm trước, đưa tổng số điểm sạc công cộng toàn cầu vượt 7 triệu. Trung Quốc tiếp tục áp đảo khi chiếm hơn 65% tổng số điểm sạc công cộng trên thế giới. IEA đánh giá hạ tầng sạc là một trong những điều kiện quan trọng để xe điện tiếp tục được phổ cập.
Tại Anh, vấn đề lại thể hiện theo chiều ngược lại. Nước này có hàng chục nghìn điểm sạc công cộng, song tốc độ mở rộng hạ tầng vẫn bị xem là chưa đủ nhanh để đáp ứng mục tiêu đến năm 2030. Tờ Financial Times cho biết Anh chỉ có khoảng 88.000 điểm sạc vào năm 2025, trong khi để đạt mục tiêu 250.000 đến 550.000 điểm vào năm 2030, tốc độ triển khai phải tăng đáng kể.
Đáng chú ý, tốc độ lắp đặt các bộ sạc nhanh cũng đang gặp vấn đề, đặc biệt tại các khu vực nông thôn như Wales và Scotland. Sự thiếu đồng đều giữa các khu vực khiến người không có chỗ đỗ xe riêng gặp nhiều khó khăn hơn khi chuyển sang xe điện.
Đây là một chi tiết quan trọng bởi không phải mọi người mua xe điện đều sống trong căn nhà có gara riêng. Khi không thể sạc qua đêm tại nhà, trạm sạc công cộng trở thành một phần của trải nghiệm sở hữu xe. Khi mạng lưới này không đủ dày, lợi thế về chi phí vận hành hay công nghệ của xe điện cũng khó bù đắp được sự bất tiện.
Theo tờ The Guardian, một nghiên cứu tại Anh còn cảnh báo sự chênh lệch về khả năng tiếp cận trạm sạc có thể khiến quá trình chuyển đổi xe điện bị đình trệ. Tại London, Westminster có gần 2.700 bộ sạc, trong khi Harrow chỉ có 63. Với những người không có chỗ đỗ xe riêng, việc phụ thuộc vào sạc công cộng vừa bất tiện vừa đắt đỏ.
Hãng tin Reuters cũng chỉ ra một vấn đề quan trọng hơn. Khoảng một phần ba hộ gia đình tại Anh, Mỹ, Canada và Đức không có driveway riêng để sạc xe. Với nhóm khách hàng này, chi phí và khả năng tiếp cận sạc công cộng có thể trở thành rào cản trực tiếp đối với việc mua xe điện.
Australia cũng là trường hợp đáng chú ý. Chính phủ nước này ghi nhận đến tháng 12/2024, trung bình có khoảng 45 xe điện trên mỗi cổng sạc công cộng. Đến tháng 6/2025, Australia có 1.324 địa điểm sạc nhanh và siêu nhanh với 4.138 cổng sạc. Chính phủ vẫn coi việc mở rộng hạ tầng sạc là điều kiện quan trọng để đạt mục tiêu đưa 1 triệu xe điện lên đường vào năm 2027.
Na Uy cho thấy chiều ngược lại. Washington Post cho biết quốc gia này đã xây dựng hơn 9.700 bộ sạc nhanh, bao phủ cả những khu vực xa xôi. Chính sách hỗ trợ của chính phủ từng tài trợ tới 100% chi phí lắp đặt một số hệ thống sạc, qua đó giảm đáng kể nỗi lo về khả năng hết pin giữa đường.
Số liệu của OFV cho thấy năm 2025, xe điện thuần túy chiếm tới 95,9% số ô tô du lịch mới đăng ký tại Na Uy, tăng mạnh so với khoảng 89% một năm trước. Đến cuối năm, xe điện cũng chiếm 32,5% tổng số ô tô du lịch đang lưu hành.
Điều này cho thấy trạm sạc không đơn thuần là hạ tầng phụ trợ cho xe điện. Nó có thể tác động trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp muốn gia nhập thị trường.
Lợi thế của VinFast
Việt Nam hiện có một lợi thế đáng kể khi Tesla xuất hiện. Thị trường không bắt đầu từ con số 0. VinFast đã đầu tư quy mô lớn vào mạng lưới sạc trên toàn quốc, tạo ra một trong những hệ thống hạ tầng xe điện đáng chú ý nhất tại Đông Nam Á.
Đến cuối năm 2025, V Green (doanh nghiệp phát triển hạ tầng sạc liên quan đến hệ sinh thái VinFast) cho biết đã hoàn tất quy hoạch khoảng 150.000 cổng sạc cho ô tô và xe máy điện trên toàn quốc. Trong năm 2026, doanh nghiệp dự kiến rót 10.000 tỷ đồng để xây dựng 99 siêu trạm sạc tại 34 tỉnh, thành, chủ yếu trên các tuyến quốc lộ và tỉnh lộ lớn. Mỗi trạm có thể phục vụ tối đa 100 ô tô cùng lúc, với tối đa 100 súng sạc công suất 150 kW. Công nghệ sạc nhanh cho phép xe bổ sung năng lượng trong khoảng 15 phút.
Điều này tạo ra một bài toán khá đặc biệt cho Tesla. Hãng không bước vào một thị trường chưa có hạ tầng sạc. Tesla bước vào một thị trường mà hạ tầng đã được một đối thủ nội địa đầu tư trước với quy mô lớn.
Đây có thể trở thành một trong những câu hỏi chiến lược quan trọng nhất của Tesla tại Việt Nam. Hãng sẽ xây dựng mạng Supercharger riêng, hợp tác với các nhà vận hành hiện hữu hay tìm cách mở rộng khả năng sử dụng các mạng sạc khác?
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy độ phủ chưa phải yếu tố duy nhất. Tốc độ sạc, độ tin cậy, khả năng thanh toán, khả năng tìm trạm qua ứng dụng và quan trọng nhất là mật độ trạm trên các tuyến đường dài đều ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng.
Với Tesla, vấn đề càng đáng chú ý bởi thương hiệu này thường gắn với một hệ sinh thái tương đối khép kín, trong đó Supercharger từng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo niềm tin cho người mua xe. Một chiếc Tesla có thể rất hấp dẫn về công nghệ, thiết kế hay hiệu suất, song giá trị sử dụng sẽ giảm đáng kể nếu chủ xe phải tính toán quá nhiều cho mỗi chuyến đi xa.
Vì vậy, khi Tesla chính thức bán xe tại Việt Nam, cuộc cạnh tranh có thể không chỉ diễn ra giữa các mẫu xe. Nó còn diễn ra phía sau showroom, tại những bãi đỗ xe, trung tâm thương mại, cao tốc và các tuyến quốc lộ nơi người dùng cần tìm một ổ cắm./
Vũ Hoàng
