Điều gì khiến người Pháp bị quay lưng?
Một thông tin chấn động nổ ra vào tháng 4 vừa qua đã khiến ban lãnh đạo tập đoàn hàng không vũ trụ Dassault Aviation của Pháp rơi vào trạng thái "choáng váng". UAE – khách hàng vận hành lớn nhất dòng tiêm kích đa năng Dassault Rafale tại Trung Đông – đã bất ngờ đổi thái độ.
Trước đó không lâu, các hãng tin quốc phòng toàn cầu còn rầm rộ đưa tin đầy phấn khích: Abu Dhabi đã đồng ý rót 3,5 tỷ euro để tài trợ cho dự án phát triển dòng tiêm kích thế hệ mới Rafale F5, con số này chiếm tới hơn 2/3 tổng chi phí của toàn bộ dự án.
Tuy nhiên, sự rạn nứt giữa giới lãnh đạo UAE và Paris về các điều khoản hợp tác thực tế đã âm ỉ từ lâu. Cụ thể, Abu Dhabi tỏ ra vô cùng bất bình trước việc Dassault Aviation kiên quyết từ chối chia sẻ các bí mật công nghệ cốt lõi trong thiết kế của máy bay, đơn cử như các hệ thống quang - điện tử nâng cao.
UAE đã bị gạt ra ngoài rìa hoàn toàn trong việc tiếp cận mã nguồn và công nghệ của các hệ thống máy bay then chốt. Những bất đồng sâu sắc này vào tháng 12/2025 thậm chí đã buộc Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phải đích thân ra mặt nhằm tìm cách hòa giải.
Thế nhưng, đầu tháng 4, tờ La Tribune của Pháp đã dội gáo nước lạnh vào tất cả. UAE tuyên bố chính thức rút lại cam kết tài trợ cho dự án nâng cấp tiêm kích thế hệ mới Rafale F5. Phía Abu Dhabi khẳng định đanh thép: "Chúng tôi không có ý định bỏ tiền ra mà không thu lại được gì".
Đối với Paris, đây không chỉ đơn thuần là một hợp đồng béo bở bị đổ bể, mà là một vết đứt gãy địa chấn trong mối quan hệ đối tác kỹ thuật - quân sự vốn từng gặt hái nhiều quả ngọt.
Giấc mơ của Pháp về việc biến các dòng siêu lợi nhuận từ dầu mỏ của quốc gia Vùng Vịnh thành bệ phóng cho cú nhảy vọt lên tiêm kích thế hệ thứ sáu rốt cuộc đã tan thành mây khói. Khách hàng lớn nhất của dòng Rafale – bên từng đặt bút ký hợp đồng mua tới 80 chiếc máy bay – giờ đây đã quay lưng.
Đòn đau này không chỉ gây thiệt hại nặng nề mà còn mang lại sự bẽ bàng cho nước Pháp. Thực tế cho thấy, sau khi từ bỏ Rafale, các tiểu vương dầu mỏ đã ngay lập tức hướng tầm ngắm sang Nga – nơi xuất xưởng của những chiến đấu cơ dòng "Su" huyền thoại.
Mực trên văn bản hủy thỏa thuận với Pháp còn chưa kịp khô, các dòng tộc hoàng gia UAE đã bước vào bàn đàm phán để thảo luận về việc mua "vài chục" tiêm kích siêu cơ động đa năng Su-35 thuộc thế hệ 4++ của Nga.
Tuy nhiên, kịch bản kịch tính nhất lại đang xoay quanh Su-57E – phiên bản xuất khẩu của dòng tiêm kích đa năng thế hệ thứ năm mới nhất của Nga.
Tại Triển lãm Hàng không Quốc tế lần thứ 19 (Dubai Airshow 2025), một sự kiện mang tính biểu tượng cao đã diễn ra: Su-57 lần đầu tiên hạ cánh xuống đường băng của UAE. Chiếc chiến đấu cơ này đã nhận được sự biệt đãi lớn khi đích thân Tổng thống UAE, ông Mohamed bin Zayed Al Nahyan, tới thị sát và trực tiếp vào ngồi thử bên trong để nghiên cứu kỹ lưỡng buồng lái.
Vậy điều gì ở các chiến đấu cơ "Su" của Nga đã chinh phục được các ông hoàng Ả Rập?
Lý do Nga thành người thay thế
Hãy bắt đầu với Su-57E. Trước hết, đây là một nền tảng tiêm kích thế hệ thứ năm thực thụ, sở hữu khả năng tàng hình đỉnh cao và tính siêu cơ động trong thực tế.
Thứ hai, hệ thống động cơ với véc-tơ lực đẩy đa hướng cho phép máy bay thực hiện các vũ điệu nhào lộn phức tạp ngay cả ở những góc tấn vượt giới hạn. Thứ ba, vận tốc tối đa lên tới 2.600 km/h cùng bán kính tác chiến 1.500 km là những thông số cực kỳ đáng gờm tại một khu vực mà khoảng cách là yếu tố định đoạt cục diện trận đánh.
Nhưng sau tất cả, yếu tố "chủ quyền" mới chính là "quân bài chiến lược" quyết định cuộc chơi. Phía Nga sẵn sàng đưa ra các điều khoản về khả năng chuyển giao công nghệ, hợp tác lắp ráp nội địa và đặc biệt là không áp đặt bất kỳ điều kiện ràng buộc nào của nhà sản xuất khi UAE đem vũ khí đi thực chiến. Sau cái lắc đầu kiên quyết từ phía Pháp, lời đề nghị này từ Moscow đối với Abu Dhabi không khác gì một bản nhạc thần kỳ.
Đối với Su-35, đây là lựa chọn này mang tính thực dụng thuần túy. Dù là dòng tiêm kích thế hệ 4++ tương đương với Rafale, Su-35 lại sở hữu hệ thống động cơ AL-41F-1S (tương tự loại lắp trên Su-57), tích hợp radar mảng pha quét điện tử chủ động cùng khả năng gánh tải trọng vũ khí khổng lồ.
Cộng đồng chuyên gia quốc tế đánh giá Su-35 là một trong những tiêm kích chiếm ưu thế trên không tốt nhất hiện nay, và năng lực này đã được bảo chứng qua các cuộc thực chiến khốc liệt. Việc mua Su-35 sẽ giúp Abu Dhabi nhanh chóng vá lấp khoảng trống và tăng cường sức mạnh cho lực lượng không quân trong thời gian chờ đợi bàn giao các phi đội Su-57E.
Xét trên góc độ địa chính trị, việc UAE rút vốn khỏi dự án Rafale F5 không xuất phát từ câu chuyện tiền bạc. Đây là một bước đi địa chính trị có tính toán nhằm chống lại sự áp đặt từ các nhà sản xuất phương Tây.
Có vẻ như sau bài học bị Washington đóng băng hợp đồng cung cấp F-35 Lightning II để "trừng phạt" việc UAE sử dụng các trạm phát sóng 5G của Trung Quốc, quốc gia Vùng Vịnh này đã thấu hiểu một chân lý đơn giản: Phụ thuộc độc quyền vào công nghệ của phương Tây là rủi ro lớn.
Việc chuyển hướng dòng tiền sang công nghệ Nga mang lại cho UAE thứ mà cả Mỹ lẫn châu Âu không bao giờ chấp nhận đánh đổi: Chủ quyền thực tế. Abu Dhabi có cơ hội để thoát khỏi cái mác "kho tiền" thuần túy để trở thành nhà đồng phát triển và đối tác bình đẳng.
Trong các cuộc không chiến hiện đại, bên nào làm chủ được thuật toán và mã nguồn, bên đó sẽ giành chiến thắng. Vì vậy, đặt cược vào dòng "Su" của Nga là một chiến lược bài bản của một quốc gia đầy tham vọng như UAE.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
