Mùa tuyển sinh đại học năm nay tại Trung Quốc, cái tên Hàn Hạc Minh nhận được nhiều chú ý khi đạt tổng điểm 718/750 và là thí sinh thủ khoa môn Vật lý của tỉnh. Tổng điểm các môn khoa học của nam sinh lên tới 294 điểm, hầu hết đều ở mức gần tuyệt đối.
Không chỉ nổi bật trong kỳ thi đại học, Hàn Hạc Minh từng giành Huy chương Vàng Olympic Toán học Trung Quốc từ khi còn học phổ thông. Ngoài học tập, cậu còn chơi piano, cờ vua và bơi lội khá xuất sắc. Điều này khiến không ít phụ huynh tò mò: Điều gì đã tạo nên một học sinh phát triển toàn diện như vậy?
Trong nhiều cuộc phỏng vấn, mẹ của Hàn Hạc Minh - bà Vương Quân Mai - từng chia sẻ một chi tiết tưởng như rất bình thường nhưng lại được nhiều chuyên gia giáo dục đánh giá cao: "Trong nhà nên có một không gian tương đối yên tĩnh dành cho trẻ, chẳng hạn như một góc đọc sách”.
Theo bà, gia đình đã dành riêng một góc nhỏ để con trai có thể yên tĩnh giải các bài toán Olympic, đọc sách hoặc suy nghĩ. Không gian này cũng trở thành nơi cả gia đình cùng đọc sách, trò chuyện và đồng hành với nhau.
Đó không phải một căn phòng học hiện đại hay được đầu tư đắt tiền, mà chỉ là một góc nhỏ đủ yên tĩnh để hình thành thói quen học tập.
Một góc học tập có thể tạo ra khác biệt lớn
Nhiều nghiên cứu tâm lý cho thấy môi trường sống có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tập trung của trẻ.
Một blogger giáo dục từng kể về trường hợp một học sinh luôn nằm trong nhóm cuối lớp. Cậu bé thường xuyên quên sách, không làm bài tập hoặc làm rất qua loa.
Chỉ đến khi giáo viên tới thăm nhà, cô mới hiểu phần nào nguyên. Ngôi nhà bừa bộn với quần áo chất đầy ghế sofa, bàn ăn phủ kín đồ đạc. Cậu bé không có bàn học riêng mà phải ngồi giữa đống quần áo để học và chơi điện thoại. Trong hoàn cảnh như vậy, việc tập trung gần như là điều không thể.
Một chiếc bàn học gọn gàng, yên tĩnh sẽ gửi đến não bộ tín hiệu rằng đây là nơi để tập trung đọc sách, suy nghĩ và học tập. Trong khi đó, nếu vừa học trên bàn ăn đầy đồ ăn vặt, vừa có tivi mở hoặc điện thoại ở bên cạnh, não bộ sẽ liên tục bị kéo về những hoạt động mang tính giải trí.
Vì vậy, một góc học tập sạch sẽ, ngăn nắp không chỉ tạo cảm giác dễ chịu mà còn giúp trẻ hình thành trạng thái tập trung một cách tự nhiên.
Góc đọc sách còn là nơi kết nối cha mẹ và con
Sau khi khảo sát hơn 200 gia đình có con học giỏi, nhà nghiên cứu Yasushi (Đại học Keio, Nhật Bản) nhận thấy điểm chung không nằm ở điều kiện kinh tế mà ở bầu không khí học tập trong gia đình.
Trong cuốn sách Tạo dựng một mái ấm nơi trẻ em có thể học tập độc lập, ông kể về trường hợp một học sinh xuất sắc được gọi là A. Cha của em không bố trí con học trong phòng riêng mà đặt một chiếc bàn lớn ngay phòng khách. Dần dần, nơi đây trở thành trung tâm sinh hoạt của cả gia đình.
Con làm bài tập, bố đọc sách, mẹ làm việc gần đó. Không ai giám sát ai nhưng mọi người đều cùng tập trung. Chính sự hiện diện nhẹ nhàng này khiến đứa trẻ cảm thấy việc học là hoạt động tự nhiên của cả gia đình chứ không phải nhiệm vụ bị ép buộc.
Một ví dụ khác là cặp song sinh nổi tiếng ở thành phố Thẩm Dương (tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc), từng gây chú ý sau kỳ thi đại học với điểm số 680 và 710/750.
Gia đình của hai em duy trì thói quen đọc sách sau bữa tối trong nhiều năm. Người cha luôn dậy sớm đọc sách và dành riêng một khu vực với giá sách chứa nhiều đầu sách thuộc các lĩnh vực khác nhau như khoa học, văn học và lịch sử. Mỗi tối, cả nhà cùng đọc rồi chia sẻ điều mình vừa tìm hiểu. Dần dần, việc đọc sách trở thành một phần trong cuộc sống của hai anh em thay vì là nhiệm vụ học tập.
Cha mẹ càng làm gương bằng hành động, trẻ càng dễ hình thành động lực học tập từ bên trong.
Muốn tạo góc đọc sách hiệu quả, cha mẹ nên lưu ý điều gì?
Theo các chuyên gia giáo dục, một góc đọc sách không cần phải rộng hay đắt tiền.
Điều quan trọng đầu tiên là xác định rõ ranh giới chức năng. Chỉ cần một mét vuông trong phòng khách với tấm thảm nhỏ, giá sách và chiếc bàn đơn giản cũng đủ để trẻ hiểu rằng đây là nơi dành cho việc đọc và học.
Thứ hai, cha mẹ không nên để con học một mình quá lâu trong khi người lớn giải trí ở nơi khác.
Thay vào đó, hãy áp dụng mô hình "không gian chung, đồng hành nhẹ nhàng". Trẻ đọc sách, làm bài tập; cha mẹ đọc sách, làm việc hoặc xử lý công việc riêng ở gần. Không cần liên tục nhắc nhở hay giám sát, chỉ cần cùng hiện diện trong bầu không khí tập trung.
Cuối cùng, đừng biến góc đọc sách thành nơi chỉ toàn sách giáo khoa và áp lực điểm số. Điều quan trọng không phải là ép trẻ đọc bao nhiêu cuốn sách, mà là tạo ra môi trường để việc đọc diễn ra một cách tự nhiên mỗi ngày. Chính sự tự do sẽ nuôi dưỡng niềm tò mò, tinh thần khám phá và tình yêu học hỏi lâu dài.
Kim Linh (Theo Toutiao)
