Thận liên tục lọc máu, loại bỏ chất thải chuyển hóa, cân bằng dịch và điện giải, đồng thời tham gia điều hòa huyết áp. Tuy nhiên, chức năng thận suy giảm không phải lúc nào cũng gây đau hay biểu hiện rõ ràng, khiến bệnh có thể tiến triển trong nhiều năm mà người bệnh không nhận ra.
Chia sẻ trên Times of India, bác sĩ Urmila Anandh, chuyên gia Thận học tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), lưu ý: “Đau không phải dấu hiệu cảnh báo phổ biến của bệnh thận. Chính điều này khiến căn bệnh trở nên nguy hiểm”.
Dưới đây là 6 thói quen có thể âm thầm gây áp lực lên thận nếu kéo dài.
1. Tự dùng thuốc giảm đau thường xuyên
Nhiều người uống thuốc ngay khi đau đầu, đau lưng hoặc đau khớp. Tuy nhiên, sử dụng thường xuyên hoặc không đúng cách một số thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen và naproxen có thể làm giảm lưu lượng máu qua thận, gây tổn thương thận cấp; dùng kéo dài còn có thể góp phần làm suy giảm chức năng thận.
Nguy cơ đáng lo hơn khi uống NSAID trong tình trạng mất nước, nôn hoặc tiêu chảy. Người bị tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim hay đã có bệnh thận càng cần thận trọng.
Bác sĩ Anandh nhấn mạnh: “Thuốc giảm đau là thuốc điều trị, không phải thứ để sử dụng theo thói quen”. Người bệnh không nên tự uống kéo dài mà bỏ qua liều lượng, thời gian sử dụng và các thuốc đang dùng cùng lúc.
2. Tiêu thụ nhiều “muối ẩn”
Lượng natri cơ thể tiếp nhận không chỉ đến từ muối được thêm khi nấu ăn. Đồ muối chua, nước sốt, mì ăn liền, đồ ăn vặt đóng gói, thực phẩm chế biến và món ăn tại nhà hàng đều có thể chứa nhiều natri dù không quá mặn khi nếm.
Nạp quá nhiều natri khiến cơ thể giữ nước và làm huyết áp tăng. Huyết áp cao kéo dài có thể gây tổn thương mạch máu cùng các cấu trúc lọc bên trong thận. Vì vậy, kiểm soát “muối ẩn” trong thực phẩm cũng quan trọng như giảm lượng muối trên bàn ăn.
3. Biến thực phẩm siêu chế biến thành bữa ăn chính
Một bữa ăn đóng gói trong ngày bận rộn không đồng nghĩa thận sẽ bị tổn thương. Vấn đề xuất hiện khi đồ ăn vặt, nước ngọt, thực phẩm chế biến sẵn và các sản phẩm siêu chế biến trở thành nền tảng của chế độ ăn hằng ngày.
Những thực phẩm này thường chứa nhiều natri, carbohydrate tinh chế, năng lượng và chất béo không có lợi. Nếu ăn kéo dài, chúng có thể góp phần gây tăng cân, kháng insulin và tăng huyết áp - những yếu tố làm gia tăng nguy cơ đối với thận.
Có thể thay một phần thực phẩm đóng gói bằng rau, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm ít qua chế biến. Người đã mắc bệnh thận cần được tư vấn riêng vì nhu cầu natri, kali, phospho và protein có thể khác nhau.
4. Uống quá ít hoặc ép mình uống quá nhiều nước
Mất nước nghiêm trọng có thể gây áp lực lên thận, nhất là khi trời nóng, vận động nặng, sốt, nôn hoặc tiêu chảy. Tuy nhiên, ép cơ thể uống nhiều lít nước mỗi ngày khi không có chỉ định y tế cũng không phải chiến lược đã được chứng minh giúp thận khỏe hơn.
Nhu cầu dịch phụ thuộc vào thể trạng, thời tiết, hoạt động, chế độ ăn và bệnh nền. Người bị bệnh thận tiến triển, suy tim hoặc một số tình trạng khác thậm chí có thể phải hạn chế lượng dịch theo hướng dẫn của bác sĩ. Mục tiêu là uống phù hợp, không chạy theo một con số cứng nhắc.
5. Hút thuốc và nghĩ rằng tác hại chỉ dừng ở phổi
Thận cần một mạng lưới mạch máu khỏe mạnh để liên tục lọc máu. Hút thuốc gây tổn hại hệ mạch, làm tăng nguy cơ tim mạch và có thể khiến bệnh thận sẵn có tiến triển nặng hơn.
Đối với người bị đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh thận mạn, việc tiếp tục hút thuốc tạo thêm một gánh nặng có thể tránh được cho thận.
6. Không kiểm tra huyết áp, đường huyết và chức năng thận thường xuyên
Nhiều người chỉ đi khám khi cảm thấy cơ thể bất thường, trong khi bệnh thận mạn có thể tiến triển mà không gây triệu chứng rõ ở giai đoạn đầu. Đái tháo đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân phổ biến gây bệnh thận mạn: đường huyết cao làm tổn thương cấu trúc lọc, còn huyết áp cao ảnh hưởng mạch máu trong thận.
Người có nguy cơ có thể được kiểm tra creatinine huyết thanh để ước tính mức lọc cầu thận (eGFR), kết hợp xét nghiệm tỷ lệ albumin/creatinine trong nước tiểu (UACR). Người bị đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc có tiền sử gia đình suy thận nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm xét nghiệm phù hợp.
Tổn thương thận thường không đến từ một bữa ăn mặn hay một lần dùng thuốc giảm đau, mà đáng lo hơn ở thói quen lặp lại trong thời gian dài. Nhận diện và điều chỉnh sớm những hành vi trên có thể giúp giảm bớt gánh nặng cho thận trước khi triệu chứng xuất hiện.
Lam Chi
Nguồn: Times of India
