Thời gian gần đây, đoạn sông Mã chảy qua thôn Giang Đông và Nghĩa Kỳ (xã Vĩnh Hoà, huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hoá) tiếp tục trở thành điểm nóng của hoạt động hút cát trái phép. Điều đáng lo ngại là tình trạng này xảy ra ngay trong khi công trình kè chống sạt lở bờ sông đang được triển khai, khiến người dân vô cùng bức xúc và lo lắng.
Ghi nhận từ phản ánh của người dân địa phương, những chiếc tàu không số vẫn ngang nhiên cắm vòi xuống lòng sông để hút cát, bất chấp quy định. Đáng nói, điểm khai thác lén lút lại nằm giữa hai mỏ cát được cấp phép số 18 và số 54 — khu vực vốn là "điểm đen" sạt lở từ năm 2023, khi hàng chục nghìn mét vuông đất canh tác đã bị cuốn trôi xuống lòng sông.
Mới đây nhất, vào ngày 22/2/2025, khi tuyến kè sông Mã đang trong giai đoạn thi công, một số tàu khai thác trái phép lại xuất hiện ngay trước mắt người dân.
Mỗi lần như vậy, từng mảng đất ven bờ lại bị kéo theo dòng nước, khiến bờ sông tiếp tục bị khoét sâu. Một người dân thôn Nghĩa Kỳ ngao ngán: "Nhà tôi chỉ còn hơn 700m2 đất canh tác sau nhiều lần sạt lở. Trước kia là hơn 800m2. Nếu để tình trạng này kéo dài, chúng tôi sẽ chẳng còn đất để mưu sinh".
Chính quyền huyện Vĩnh Lộc đang nỗ lực thực hiện nhiều biện pháp như lập chốt tuần tra 24/24 giờ tại bờ sông, lắp đặt hệ thống camera giám sát, dựng biển cấm khai thác và công bố đường dây nóng để người dân kịp thời phản ánh. Tuy nhiên, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi. Khi thấy lực lượng chức năng xuất hiện, tàu cát tặc nhanh chóng di chuyển sang khu vực giáp ranh giữa hai huyện để tránh bị bắt giữ.
Theo ông Nguyễn Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hoà, lực lượng tại chỗ hiện nay còn quá mỏng và phương tiện hạn chế nên chỉ có thể ghi hình làm chứng cứ, chứ chưa đủ điều kiện tổ chức truy bắt. "Chúng tôi mong muốn được hỗ trợ thêm về phương tiện, lực lượng chuyên trách để xử lý tận gốc vấn nạn này", ông Tuấn chia sẻ.
Thống kê của Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Vĩnh Lộc, chỉ trong vài năm trở lại đây, bờ sông Mã đoạn qua xã Vĩnh Hoà đã bị mất khoảng 12.000m2 đất sản xuất. Nguyên nhân chủ yếu vẫn là do tình trạng hút cát lậu hoành hành. Đáng chú ý, khu vực này nằm giữa hai mỏ cát đã được cấp phép nên việc quản lý, xử lý càng thêm khó khăn khi đối tượng dễ lợi dụng địa hình để lẩn tránh.
Để đối phó với tình trạng sạt lở, tỉnh Thanh Hoá đã phê duyệt dự án xây dựng tuyến kè chống sạt lở với tổng vốn đầu tư hơn 82 tỷ đồng, giao UBND huyện Vĩnh Lộc làm chủ đầu tư. Tuy nhiên, nếu cát tặc vẫn tiếp tục hoành hành, nguy cơ ảnh hưởng tới chất lượng công trình và sự an toàn của chân kè là điều không thể tránh khỏi.
Hiện tại, huyện Vĩnh Lộc đã đề xuất Công an tỉnh Thanh Hoá hỗ trợ lực lượng tuần tra chuyên biệt, đồng thời đề nghị cấp trên quan tâm trang bị phương tiện hiện đại để tăng cường hiệu quả công tác xử lý. Người dân địa phương vẫn đang mong chờ sự vào cuộc quyết liệt và lâu dài để bảo vệ bờ sông, bảo vệ sinh kế của hàng trăm hộ dân đang ngày ngày sống trong cảnh thấp thỏm lo âu.
Lương Diễn
